II SA/Kr 108/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 18 listopada 2014 r. nr: [...] w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości p o s t a n a w i a wniosek oddalić W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 511 zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 18 listopada 2014 roku w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, skarżący A. B. złożył wniosek o zwolnienie go od obowiązku uiszczenia tej opłaty. W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony bez zachowania przewidzianej prawem formy, skarżącemu został przesłany urzędowy formularz "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania do tut. sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W wyznaczonym terminie skarżący uzupełnił brak. Z zakreślenia dokonanego w rubryce 4 formularza wynika, że strona domaga się zwolnienia od kosztów sądowych w całości. We wniosku A. B. oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem jego utrzymania jest świadczenie emerytalne w wysokości 920 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom, w którym zamieszkuje o powierzchni około 60 m², dom niewykończony wielkości około 210 m², udział 8/12 we własności mieszkania o powierzchni 35 m², w którym aktualnie zamieszkuje syn skarżącego oraz 39 arów lasu. Skarżący podał, iż nie posiada akcji, ani obligacji, nie dysponuje też cennymi przedmiotami o wartości powyżej 3000 euro. Uzasadniając wniosek o prawo pomocy skarżący podniósł, iż obecnie jest na emeryturze i żyje skromnie, dlatego wydatek w postaci wpisu sądowego w wysokości 511 zł jest znacznym obciążeniem jego budżetu. Dom, w którym wnioskodawca zamieszkuje składa się z dwóch pomieszczeń mieszkalnych, tj. pokoju i kuchni połączonej z zapleczem sanitarnym. Dom w stanie surowym to spuścizna po lepszych czasach, gdy było go stać na prowadzenie takiej inwestycji. Niestety nie wystarczyło mu środków, by ten dom wykończyć i w chwili obecnej nie może z niego korzystać, a stanowi on dodatkowe obciążenie w postaci podatku od nieruchomości. Mieszkanie, którego A. B. jest współwłaścicielem, zajmowane jest przez jego syna, od którego nie pobiera czynszu. Strona nie jest w stanie go wynająć, bo przecież syn musi gdzieś mieszkać. Działki rolne i las również generują jedynie koszty w postaci podatku od nieruchomości. Jedynie z lasu jest pożytek, gdyż dostarcza drewna na opał. W takiej sytuacji skarżący uważa swój wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych za w pełni uzasadniony. W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie były wystarczające do oceny stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych skarżącego, został on wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez: - oświadczenie, czy skarżący dysponuje jakimikolwiek oszczędnościami wobec sprzedaży nieruchomości w dniu 10 marca 2014 roku – jeśli tak, należało podać wysokość tych oszczędności, - udokumentowanie wysokości świadczenia emerytalnego pobieranego przez stronę (odcinek emerytury za marzec 2015 roku lub wyciąg z rachunku bankowego, jeśli świadczenie wpływa na konto bankowe), - wykazów wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem, - udokumentowanie rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem (opłaty za prąd, gaz, wodę, opał itp.), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, telefon, ubezpieczenie, ewentualne leczenie itp. Wezwanie, jak wynika z nadesłanego przez właściwy urząd pocztowy potwierdzenia odbioru, zostało odebrane przez skarżącego w dniu 25 marca 2015 roku. W dniu 31 marca 2015 roku A. B. złożył wniosek o przedłużenie terminu do złożenia wymaganych dokumentów do dnia 30 kwietnia 2015 roku. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 16 kwietnia 2015 roku termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy został przedłużony o 10 dni. Przedmiotowe zarządzenie zostało doręczone skarżącemu w dniu 23 kwietnia 2015 roku, zatem termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy upłynął z dniem 3 maja 2015 roku. Do dnia wydania niniejszego postanowienia skarżący nie przesłał dodatkowych oświadczeń, ani dokumentów. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.), przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Aby dokonać rzetelnej oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości. Zdaniem orzekającego A. B. nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy. Dane zawarte w złożonym przez skarżącego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie są wystarczające do wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji materialnej, a wezwanie do uzupełnienia tych danych nie zostało przez stronę wykonane. Wątpliwości orzekającego dotyczyły przede wszystkim wysokości środków finansowych, pozostających do dyspozycji skarżącego, a także wysokości ponoszonych przez niego wydatków. Dane, którymi dysponował orzekający nie pozwoliły bowiem na dokonanie sumarycznego zestawienia wykazanych dochodów z emerytury i ponoszonych przez wnioskodawcę kosztów, koniecznych do ustalenia czy pozostają mu jakiekolwiek wolne środki finansowe, którymi mógłby pokryć należne w sprawie koszty sądowe. Wyjaśnienia wymagała także kwestia posiadania przez wnioskodawcę oszczędności wobec faktu sprzedaży przez niego nieruchomości. Z zalegającego w aktach sprawy aktu notarialnego umowy sprzedaży wynika, że w dniu 10 marca 2014 roku A. S. B. sprzedał T. Z. nieruchomość położoną w N. za cenę 31.500 zł. W rubryce 7.2.1 formularza "PPF", w której należało wykazać posiadane zasoby pieniężne (oszczędności, papiery wartościowe itp.) skarżący podał "akcji obligacji nie posiadam", pomijając kwestię posiadania oszczędności. Posiadanie wolnych środków finansowych niewątpliwie rzutuje na sytuację materialną strony i na jej zdolność do ponoszenia kosztów sądowych. Przedłożenie przez skarżącego żądanych dokumentów i oświadczeń pozwoliłoby nie tylko na weryfikację danych wykazanych w formularzu "PPF", ale także potwierdziłoby ewentualną, trudną sytuację materialną, w jakiej znajduje się skarżący. A. B. nie wykonał jednak skierowanego do niego wezwania. Skoro wnioskodawca nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy, to tym samym nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych we własnym zakresie. W związku z tym jego wniosek należało oddalić na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.