II SA/Kr 1080/17

WyrokWSA w Krakowie2017-10-26

Skład orzekający: Sędzia WSA Jacek Bursa, WSA Krystyna Daniel, NSA Joanna Tuszyńska (spr.)

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ustaleniu linii brzegowej potoku, wydana na podstawie projektu rozgraniczenia gruntów, może zostać uznana za prawidłową, jeśli projekt ten nie spełnia wymogów formalnych określonych w przepisach prawa wodnego, a organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja organu odwoławczego uchylająca decyzję organu pierwszej instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania była zasadna, ponieważ decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Mimo że organ odwoławczy błędnie uzasadnił niektóre kwestie, ogólna ocena prawidłowości jego decyzji kasacyjnej była pozytywna.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła ustalenia linii brzegowej potoku na wniosek P. C. Starosta wydał decyzję ustalającą linię brzegową, opierając się na projekcie rozgraniczenia. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej uchylił tę decyzję, wskazując na braki w ustaleniu stanu prawnego nieruchomości i wątpliwości co do sposobu ustalenia linii brzegowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny początkowo stwierdził nieważność decyzji organu odwoławczego, ale NSA uchylił ten wyrok. Po ponownym rozpoznaniu sprawy WSA oddalił skargę, uznając decyzję organu odwoławczego za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Skargę oddala.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie: WSA Krystyna Daniel NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Protokolant: starszy sekr. sądowy Beata Stefańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2017 r. sprawy ze skargi P. C. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w [...] z dnia 17 marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie ustalenie linii brzegowej potoku skargę oddala. Sygn. akt II SA/Kr [...] UZASADNIENIE Starosta [...] decyzją z dnia 4.09.2014 r., wydaną na podstawie art. 15 ust. 1, ust. 2 pkt 3, ust. 3, ust. 5 ustawy z dnia 18.07.2001 r. Prawo wodne (tj. - Dz.U. z 2012 r., poz. 145) na wniosek P. C. ustalił: - w punkcie 1 - linię lewego brzegu potoku [...] w obrębie O. G., jednostki ewidencyjnej [...] na części działki ewid. nr [...] (odcinek graniczący z działką ewid. nr [...]) zgodnie z "Projektem rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych", sporządzonym przez geodetę uprawnionego mgr inż. M. G., przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w N. T. w dniu 24.06.2014 r., za numerem [...], oznaczona została kolorem czerwonym i biegnie: od punktu A do punktu B - wyraźną krawędzią brzegu, od punktu B do punktu C - wyraźną krawędzią brzegu, a zarazem zachodnią krawędzią parapetu murka, od punktu C do punktu D - wyraźną krawędzią brzegu, a zarazem zachodnią krawędzią murka betonowego, od punktu D przez punkt E do punktu F (granicznik betonowy) - wyraźną krawędzią brzegu. - w puncie 2 wskazał, że powołany w punkcie 1 "Projekt rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami..." nr [...] stanowi podstawę wydania decyzji i jest jej załącznikiem. W uzasadnieniu organ podał, że wniosek w sprawie ustalenia linii brzegowej złożył P. C. w dniu 25.06.2014 r. Organ stwierdził, że wnioskodawca P. C. legitymuje się interesem faktycznym w żądaniu ustalenia linii brzegu na przedmiotowym odcinku, gdyż z jego wniosku toczy się postępowanie o stwierdzenie nabycia prawa własności nieruchomości przez zasiedzenie części działki ewid. nr [...], w trakcie którego zobowiązany został do wystąpienia z wnioskiem o ustalenie linii brzegu. W wyniku analizy przedłożonego projektu rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych organ uznał, że spełnia on wymagania określone w art. 15 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Zawiera bowiem: opis uwzględniający oznaczenie wnioskodawcy, przyjęty sposób ustalenia projektowanej linii brzegu, ustalenie stanu prawnego nieruchomości (w projekcie podano, że działka ewid. nr [...] posiada nieuregulowany stan prawny). Zgodnie z rejestrem gruntów działka jest w posiadaniu samoistnym Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K.. W zakresie projektowanej linii brzegu działka [...] odpowiada części parceli gruntowej l.kat. 16230 - Dobro Tabularne, który utracił moc prawną na podstawie § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14.07.1986 r. (Dz.U. Nr 28, poz. 141). Projekt rozgraniczenia zawiera również opis stanu stosunków wodnych (nowoprojektowane linie brzegu przebiegają na wys. od ok. 1,20 m do ok. 4,0 m nad lustrem wody), zaktualizowaną kopię mapy zasadniczej w skali 1:500, na której wykazano m.in.: współrzędne punktów osnowy poziomej, proponowaną linię brzegu (odcinek ABCDEF oznaczony kolorem czerwonym). Zawarto w nim również informację o braku przymulisk, odsypisk i wysp oraz granicy stałego porostu traw na odcinku przedmiotowego opracowania. Opracowanie projektu rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych zostało poprzedzone czynnościami przyjęcia granic oraz rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych, dokonanymi w dniu 2.04.2014 r. przez geodetę uprawnionego mgr inż. M. G., w obecności zainteresowanych stron. Jak wynika z protokołu spisanego na tę okoliczność przyjęcie granic działki ewid. nr [...] na odcinku opracowania linii brzegu nastąpiło według stanu uwidocznionego w ewidencji gruntów, natomiast linię brzegu ustalono po wyraźnej krawędzi brzegu. Odnosząc się do zastrzeżeń wniesionych do protokołu przez pełnomocnika Prezesa K. Zarządu Gospodarki Wodnej organ wyjaśnił, że odcinek linii brzegu EF został zaprojektowany zgodnie z wytycznymi zawartymi w ustawie Prawo wodne. Zaprojektowanie go na mapie sytuacyjno-wysokościowej przedstawiającej stan z 1995 r. stanowiłoby naruszenie art. 15 ust. 3 pkt 2. Ponadto organ ustalił, że potok [...] został oznaczony w ewidencji gruntów i budynków obrębu O. G. m.in. jako działka ewid. nr [...] będąca we władaniu (na zasadach posiadania samoistnego) Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K.. Został również ujęty w załączniku nr [...]) do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17.12.2002 r. w sprawie śródlądowych wód powierzchniowych lub ich części stanowiących własność publiczną (Dz.U.2003, Nr 16, poz. 149). W załączniku tym wymienione zostały wody istotne dla kształtowania zasobów wodnych oraz ochrony przeciwpowodziowej, w stosunku do których uprawnienia właścicielskie Skarbu Państwa wykonuje Prezes K. Zarządu Gospodarki Wodnej. Z przedłożonego przez wnioskodawcę projektu rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych wynika, że działka ewid. nr [...] odpowiada części parceli gruntowej l.kat. [...] objętej nienumerowanym wykazem hipotecznym tzw. Dobro Tabularne. Ustalił, na podstawie projektu rozgraniczenia gruntów że spadkobiercami po współwłaścicielach ujawnionych w wykazie hipotecznym są W. K., E. S. oraz J. D., którzy biorą również udział w postępowaniu sądowym o zasiedzenie sygn. akt I Ns [...]. Wyjaśnił, że punkt F wskazany w projekcie został ustalony na wspólnej granicy dz. ew. nr [...], [...] i [...], co powoduje, że legitymację do występowania w postępowaniu jako strona ma również S. K. (właściciel dz.ew. nr [...]). Od powyższej decyzji Inne wniósł odwołanie zarzucając, że decyzja narusza warunki wymienione w art. 15 ustawy Prawo wodne, gdyż organ I instancji nie dokonał ustalenia stanu prawnego nieruchomości objętej projektem tj. działki ewidencyjnej nr [...] Ponadto, nie dokonał rozgraniczenia gruntu pokrytego wodami od gruntów przyległych, gdyż przedmiotowa linia brzegu winna być ustalona zarówno dla lewego, jak i dla prawego brzegu potoku. Odwołujący zwrócił też uwagę, że przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem art. 156 §1 pkt 4 kpa, gdyż stroną postępowania nie mogą być właściciele działek sąsiednich tj. działki ewid. nr [...], gdyż ustalenie linii brzegu nie narusza ich własności. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w K. decyzją z 4.09.2014 r., wydaną na podstawie art. 138 § 2 oraz art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), w związku z art. 15 ustawy Prawo wodne, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że w części opisowej projektu rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych wskazano, że stan prawny nieruchomości jest nieuregulowany. Wnioskodawca uzupełnił tę informację poprzez wskazanie spadkobierców po współwłaścicielach hipotecznych. Niemniej jednak przedstawione dane wymagają wyjaśnienia i uzupełnienia. Nie wiadomo bowiem, czy wymienione przez wnioskodawcę osoby są jedynymi spadkobiercami oraz jaki przysługuje im udział w nieruchomości. Organ nie zbadał, czy podane osoby legitymują się stwierdzeniem nabycia spadku albo poświadczeniem dziedziczenia. Kwestia ta wymaga wszechstronnego wyjaśnienia przez organ I Instancji. Ponadto, w ocenie organu II instancji, budzi wątpliwości sposób ustalenia linii brzegu. Z przedstawionej mapy wynika, że na odcinku B-C linia nie przebiega w całości krawędzią brzegu. Poza tym, odwołujący zakwestionował ustalony przebieg linii. Również ta kwestia wymaga wyczerpującego wyjaśnienia. Projekt, zgodnie z art. 15 ustawy Prawo wodne, ma rozgraniczać grunty pokryte wodami od gruntów przyległych. Ustalenie linii brzegu powinno mieć miejsce na odcinku niezbędnym do zachowania ciągłości cieku, aby określić zakres własności Skarbu Państwa, reprezentowanego przez Prezesa K. Zarządu Gospodarki Wodnej. Odwołując się do brzmienia § 9 ust. 3a rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29.03.2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. z 2001 roku, Nr 38, poz. 454 ze zm.) organ odwoławczy wskazał, że ustalenie linii brzegu bez wydzielenia działek powoduje, że cała dotychczasowa działka nie może być przedmiotem obrotu cywilno-prawnego. Nadto wytknął, że zaskarżoną decyzję błędnie skierowano do S. K. - właściciela działki nr [...], która to działka nie jest objęta podziałem, zatem uznanie go za stronę postępowania było niezasadne. Organ odwoławczy stwierdził, że organ I Instancji nie rozpatrzył w sposób należyty materiału dowodowego i tym samym nie podjął wszelkich kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, co narusza art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. Rozstrzygnięcie sprawy wiąże się z koniecznością przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, które może mieć wpływ na ustalenie uprawnień i obowiązków, co w świetle zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wskazuje na potrzebę ponownego rozpatrzenia sprawy w pierwszej instancji. P. C. wniósł skargę na decyzję Dyrektora RZGW w K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zarzucając: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy, tj. art. 15 ust. 2 ustawy Prawo wodne poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe przyjęcie, że w sprawie o wydanie decyzji o rozgraniczenie gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych, konieczne jest ustalenie udziałów spadkobierców po współwłaścicielach hipotecznych części parceli gruntowej l.kat. nr [...] ujawnionych w Dobro Tabularne gm. kat. [...] a także wykazanie, że w/w spadkobiercy legitymują się stwierdzeniem nabycia spadku albo aktem poświadczenia dziedziczenia, nadto niewłaściwe przyjęcie, że postępowanie o ustalenie linii brzegowej potoku Jaszcze toczy się z wniosku podmiotu niemającego interesu prawnego lub faktycznego, 2) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 7, 77 § 1 Kpa polegających na nie wyczerpującym rozpatrzeniu materiału dowodowego sprawy wbrew ciążącym na organie II instancji na mocy art. 77 § 1 Kpa obowiązkowi w tym zakresie, a w konsekwencji niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokonania prawidłowej oceny stanu faktycznego sprawy; - art. 8 i 107 § 3 Kpa przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnikowych stwierdzeń co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności nie wyjaśnianie dlaczego sposób ustalenia linii brzegowej budzi wątpliwości; - art. 28 kpa poprzez odmówienie przymiotu strony S. K., w sytuacji gdy jest on właścicielem działki do której przylega potok Jaszcze w punkcie F projektu rozgraniczenia. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wyżej opisane zarzuty zostały rozwinięte. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi, w całości podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 4.08.2015 r. sygn. II SA/Kr [...] stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. Zdaniem sądu I instancji, odwołanie od decyzji organu I instancji, wniesione przez organ odwoławczy rozpoznał ten sam organ. Taki stan rzeczy stanowił rażące naruszenie art. 127 § 1 i 2 K.p.a. w związku z art. 16 K.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11.07.2017 r. sygn. akt II OSK [...] uchylił ww. wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że okoliczność, że Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej jest organem odwoławczym w stosunku do starosty posiadającego kompetencje do wydania decyzji administracyjnej w sprawie ustalenia linii brzegu naturalnego cieku, nie wyłącza uprawnienia regionalnego zarządu gospodarki wodnej, reprezentowanego przez tego dyrektora, do udziału w tym postępowaniu w charakterze strony i tym samym do wniesienia odwołania od decyzji starosty do dyrektora regionalnego zarządu gospodarki wodnej. Sąd I instancji błędnie przyjął, że odwołanie od decyzji organu I instancji wniesione zostało przez organ odwoławczy, a nie państwową jednostkę organizacyjną jaką jest regionalny zarząd gospodarki wodnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje: Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z treścią art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy). Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, iż sąd przy ocenie legalności decyzji bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że "skoro wyrok wydawany jest na podstawie akt sprawy, to tym samym badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd ocenia jej zgodność z prawem materialnym i procesowym w aspekcie całości zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego" ( wyrok NSA W-wa z dnia 9.07.2008 r., sygn. II OSK [...], LEX nr 483232). Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 138 § 2 K.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Określona w powołanym przepisie konstrukcja prawna decyzji kasacyjnej opiera się zatem na dwóch kumulatywnych przesłankach, którymi są: 1) stwierdzenie przez organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania oraz 2) uznanie przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie mu sprawy do ponownego rozpoznania jest wyjątkiem od zasady, wedle której organ odwoławczy ma obowiązek rozpoznania sprawy co do meritum. Powody więc, dla których organ odwoławczy tego rodzaju rozstrzygnięcie podejmuje, muszą ściśle odpowiadać przesłankom z art. 138 § 2 k.p.a.. Nie wystarczy przy tym ogólne wymienienie dostrzeżonych czy domniemanych uchybień. Konieczne jest, aby wynikiem stwierdzonych i realnie istniejących wad postępowania przed organem I instancji, niezbędne było ponowne przeprowadzenie postępowania. Zakres rozpoznania sprawy ze skargi na decyzję wydaną na podstawie tego przepisu był przedmiotem analizy Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 4 listopada 2014 r., sygn. II OSK [...] (LEX nr 1592135), gdzie stwierdzono: "Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. sąd administracyjny nie jest władny odnosić się do meritum sprawy, gdyż wskutek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem. Rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się natomiast do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 k.p.a., a w przypadku uznania, iż uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy nie wynikało z przyczyn wymienionych w tym przepisie, sąd jest władny uwzględnić skargę". Dla dokonania oceny, czy zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania oraz czy zasadnie organ odwoławczy uznał, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, rozważania rozpocząć należy od przytoczenia regulacji prawnych, mających zastosowanie w sprawie. Stosownie do przepisu art.9 ust.1 pkt 1 c) ustawy Prawo wodne (Dz.U.2012.145 t.j.) przez cieki naturalne rozumie się: rzeki, strugi, strumienie i potoki oraz inne wody płynące w sposób ciągły lub okresowy, naturalnymi lub uregulowanymi korytami. Z kolei zgodnie z pkt 4 a) tego przepisu, grunty pokryte wodami powierzchniowymi to grunty tworzące dna i brzegi cieków naturalnych, jezior oraz innych naturalnych zbiorników wodnych, w granicach linii brzegu, a także grunty wchodzące w skład sztucznych zbiorników wodnych, stopni wodnych oraz jezior podpiętrzonych, będące gruntami pokrytymi wodami powierzchniowymi przed wykonaniem urządzeń piętrzących. W myśl zaś art.15 ustawy Prawo wodne linia brzegu dla cieków naturalnych, jezior oraz innych naturalnych zbiorników wodnych jest wyznaczana na podstawie: 1) krawędzi brzegu - gdy jest ona wyraźna, 2) linii stałego porostu traw - jeżeli krawędź brzegu jest niewyraźna, linię brzegu wyznacza się według stałego porostu traw, 3) linii, którą ustala się według średniego stanu wody z okresu co najmniej ostatnich 10 lat - gdy granica stałego porostu traw leży powyżej tego stanu, 4) zewnętrznych krawędzi budowli regulacyjnych - w przypadku wód o uregulowanych brzegach. Tak zdefiniowana linia brzegu stanowi tym samym, w ujęciu geodezyjnym i prawnym, granicę rozdzielającą grunty zajęte przez naturalne wody powierzchniowe (w tym potoki) od nieruchomości przyległych. Podstawę ustalenia linii brzegu stanowi dostarczony przez wnioskodawcę projekt rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych (ust.3). Powinien on zawierać: 1) opis uwzględniający oznaczenie wnioskodawcy, ze wskazaniem jego siedziby i adresu, przyjęty sposób ustalenia projektowanej linii brzegu, ustalenie stanu prawnego nieruchomości objętych projektem z oznaczeniem właścicieli wraz ze wskazaniem ich siedziby i adresu oraz stan stosunków wodnych na gruntach przylegających do projektowanej linii brzegu; 2) mapę inwentaryzacji powykonawczej budowli regulacyjnych lub zaktualizowaną kopię mapy zasadniczej, w skali, w jakiej jest sporządzony projekt regulacji wód śródlądowych, lub w skali 1:500, 1:1.000, 1:2.000 albo 1:5.000, z wykazaniem: a)punktów stałych osnowy poziomej nawiązanych do sieci państwowej, b)granicy stałego porostu traw, c)krawędzi brzegów, przymulisk, odsypisk i wysp, d)proponowanej linii brzegu. Ustalenie linii brzegowej służy do rozgraniczenia nie nieruchomości, lecz gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych, co wynika z użycia w art.15 ust.3 ustawy zwrotu "projekt rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych". Grunt przyległy to grunt nie pokryty wodą i sąsiadujący z gruntem pokrytym wodą. Ustalenie linii brzegu dokonywane jest decyzją administracyjną, w której zakres linii brzegowej i brzegi cieku naturalnego objęte są projektem regulacji. Legitymację do żądania przeprowadzenia postępowania rozgraniczeniowego posiada wyłącznie strona, zaś do ustalenia linii brzegowej również podmiot posiadający interes faktyczny. Nie bez znaczenia ma i ta okoliczność, że lina brzegowa nie jest kategorią stałą. Woda płynąca ma właściwości kinetyczne, powodujące zmiany w jej przepływie co do szerokości i głębokości. Jeśli następuje zmiana ustalonej linii brzegowej, decyzja może być zmieniona na zasadach związanych z jej wydaniem. W takich okolicznościach powinien być zgłoszony nowy wniosek z udokumentowaniem stosownie do powstałego stanu faktycznego (tak też J. Szachułowicz, Komentarz do art. 15 ustawy Prawo wodne, Lex 2010). Rozgraniczenie gruntów w rozumieniu Prawa wodnego nie jest tożsame z rozgraniczeniem gruntów w myśl Prawa geodezyjnego i kartograficznego, gdyż celem wytyczenia linii brzegowej jest ustalenie prawnego rozmiaru koryta cieku naturalnego. Linia brzegu to linia zetknięcia się gruntów pokrytych wodami powierzchniowymi z gruntem przyległym". Z kolei w literaturze zwraca się uwagę, że ustalenie linii brzegowej przypomina postępowanie rozgraniczeniowe nieruchomości z tym, że w tym wypadku chodzi o rozgraniczenie od gruntu, a nie gruntów od gruntu. Wyznaczenie linii brzegowej odgrywa o tyle istotną rolę, że linia ta nie tylko odnosi się do stanu faktycznego, ale również zmiany stanu prawnego. To, co mieści się w liniach brzegowych, stanowi przedmiot regulacji prawa wodnego, natomiast to, co znajduje się poza liniami brzegowymi, jest przedmiotem regulacji prawa cywilnego. Wreszcie, wskazać należy, że zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego wyrażonymi w art. 6 i art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (art. 6), w toku postępowania stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7). Realizację zasady prawdy obiektywnej zapewniają przede wszystkim gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe. Według art. 77 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany podjąć czynności procesowe mające na celu zebranie całego materiału dowodowego oraz rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Podstawę ustalenia linii brzegu stanowi specyficzny środek dowodowy dostarczony przez wnioskodawcę, tj, projekt rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych, który jak każdy inny dowód podlega ocenie organów administracji publicznej, na podstawie art. 80 k.p.a. Projekt powinien spełniać określone wymogi formalne, które mogą podlegać uzupełnieniu w trybie art. 64 k.p.a. Fakt, że analizowana regulacja wymaga sporządzenia przez geodetę projektu rozgraniczenia, do czego konieczna jest wiedza specjalna, nie oznacza, że w toku postępowania wyjaśniającego nie przeprowadza się innych dowodów na zasadach przewidzianych w k.p.a. Zgodnie z art.2 pkt 7 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U.2010.193.1287 t.j.) mapą zasadniczą jest wielkoskalowe opracowanie kartograficzne, zawierające informacje o przestrzennym usytuowaniu: punktów osnowy geodezyjnej, działek ewidencyjnych, budynków, konturów użytków gruntowych, konturów klasyfikacyjnych, sieci uzbrojenia terenu, budowli i urządzeń budowlanych oraz innych obiektów topograficznych, a także wybrane informacje opisowe dotyczące tych obiektów. Jak wynika z art.12 b ust.4 i 5 omawianej ustawy podstawę do przyjęcia zbiorów danych lub innych materiałów do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego stanowi pozytywny wynik weryfikacji albo dokument potwierdzający odbiór tych zbiorów danych lub innych materiałów jako przedmiotu zamówienia publicznego realizowanego w związku z wykonywaniem zadań Głównego Geodety K. lub organów administracji geodezyjnej i kartograficznej. Zgodnie z § 5 rozporządzenia z dnia 5 września 2013 r. w sprawie organizacji i trybu prowadzenia państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (Dz.U.2013.1183) w powiatowej części zasobu są gromadzone m.in. mapy zasadnicze, o których mowa w art. 4 ust. 1e pkt 1 i 2 ustawy. Według § 21 rozporządzenia materiały zasobu opatruje się klauzulą, której wzór określa załącznik nr [...] do rozporządzenia. Udostępniane kopie materiału zasobu opatruje się klauzulą, której wzór określa załącznik nr [...] do rozporządzenia. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, że Projekt rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych nie spełnia wymienionych wyżej warunków formalnych. Jak wynika z mapy znajdującej się na karcie 14 akt administracyjnych, projekt sporządzony został na mapie sytuacyjno-wysokościowej w skali 1 : 500 z naniesioną warstwą ewidencyjną (powstałą z przeskalowania mapy w skali 1 : 1 000). Z pieczęci znajdującej się na tej mapie nie wynika, aby mapa ta stanowiła aktualną kopię mapy zasadniczej, co wynika z wymogu określonego w art.15 ust.3 pkt 2 Prawa wodnego. Nie wiadomo, czy odzwierciedla stan aktualny. To samo odnieść należy do mapy znajdującej się na 1 akt administracyjnych. Nie wiadomo na jakiego rodzaju mapie zostały sporządzone szkice z k.6 i 7. Tezie organu I instancji o aktualności mapy, na której sporządzono projekt przeczy treść protokołu granicznego z czynności przyjęcia granic oraz rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych z dnia 2.04.2014 r. (k.5), w którym podano, że " w obecności stron ustalono przebieg projektowanej linii rozgraniczającej dz. ewid. nr ........ Punkty te oznaczono na szkicu granicznym w następujący sposób: A-B-C-D-E- oraz dalej zgodnie ze stanem przedstawionym na mapie sytuacyjno-wysokościowej z 1995 r. do granicy z działką ew. [...] [...]". W protokole tym zapisano również, że "granicę od punktu E do punktu F zaprojektowano z uwzględnieniem wyraźnej krawędzi brzegu, a także z uwzględnieniem bezspornie ustalonej granicy pomiędzy działkami ewid. nr [...] [...] i 12 [...]....". Kryterium "bezspornie ustalonej granicy pomiędzy działkami" nie jest wymienione w art.15 Prawa wodnego. W tym samym protokole, odnoszącym się do granicy określonej według punktów B-C i C-D, stwierdzono, że biegnie ona zgodnie z wyraźną krawędzią brzegu, "a zarazem zachodnią krawędzią murka". Nie wyjaśniono co to jest za murek, jak wygląda, czy wykonany został legalnie. Z rysunku znajdującego się na k.6 akt administracyjnych zdaje się wynikać, że jest on odrębną budowlą od budynku gospodarczego położonego na południe od mostka oraz samodzielną budowlą prowadzącą od tego mostka do zaznaczonej na rysunku wiaty usytuowanej na północ od mostka. W szczególności nie ustalono, czy opisane wyżej murki są budowlami regulacyjnymi. Nie wiadomo zatem, czy linia brzegu została ukształtowana w sposób naturalny. W związku z powyższym obowiązkiem organu było wyjaśnić wszechstronnie okoliczności sprawy, a przede wszystkim związane z wykonaniem opisanych murków i ustalenie, czy ich powstanie nie było związane z regulacją potoku. Gdyby bowiem się okazało się, że wykonanie murków łączyło się regulacją potoku i nastąpiły z naruszeniem prawa, to nie mogłoby nastąpić ustalenie linii brzegu bez doprowadzenia wykonanych robót regulujących potok do stanu zgodnego z prawem. Obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie w sprawie ustalenia linii brzegu było, stosownie do zasady ogólnej prawdy obiektywnej kwestie te wyjaśnić, czego jednakże organ I instancji nie uczynił. W protokole z k.4 zapisano również, że "inny sposób ustalenia linii brzegu na tym odcinku spowodowałby naruszenie granic nieruchomości i tym samym znacznie skróciłby dz. ewid. nr [...] [...] i [...] [...]". Nie jest to kryterium ustawowe ustalenia linii brzegowej. Niezrozumiała jest również treść sprawozdania technicznego z k.8 akt. Nie wiadomo (punkt 10) na czym oparto twierdzenie o aktualności pozyskanych materiałów z ODGK w N. T.. Nie wiadomo także co oznacza treść punktu 18, w którym podano, że "stwierdzono zmiany sytuacji w terenie". Pozostaje to w sprzeczności z punktem 10 tego sprawozdania oraz zapisem znajdującym się na k. 5 akt : "Punkty te oznaczono na szkicu granicznym w następujący sposób: A-B-C-D-E- oraz dalej zgodnie ze stanem przedstawionym na mapie sytuacyjno-wysokościowej z 1995 r.". Brak dowodu, że - jak to stwierdzono w punkcie 22: "granice ewidencyjne wkreślono na podstawie obowiązującej, przeskalowanej mapy ewidencji gruntów w skali 1 : 2 880" - była to aktualna kopia mapy zasadniczej przyjętej do zasobu. Część opisowa do projektu rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych, oprócz powtórzenia wcześniej wskazanych uchybień i nieścisłości, w punkcie 4. Zawiera zapis " działka ewid. nr [...] posiada nieuregulowany stan prawny". Jeżeli zatem projekt rozgraniczenia gruntów pokrytych wodami od gruntów przyległych winien zawierać ustalenie stanu prawnego nieruchomości objętych projektem, to takie sformułowanie wprost narusza przepis art. 15 ust.3 pkt 1 Prawa wodnego. Braku tego nie może sanować pismo pełnomocnika wnioskodawcy z k.12 akt administracyjnych. Jak wynika z rysunkowej części projektu (k.14) między punktami B-C ustalona linia brzegowa nie biegnie wyraźną krawędzią brzegu. W zakresie wymienionych wcześniej uchybień mieszczą się zastrzeżenia organu odwoławczego co do nieprawidłowości decyzji organu I instancji. Sąd nie podziela natomiast stanowiska organu II instancji, że konieczne jest ustalenie lewej i prawej linii brzegowej potoku, że zbędny jest udział w postepowaniu S. K. W oparciu o powyższe Sąd uznał, że mimo częściowego błędnego uzasadnienia zaskarżonej decyzji (nieuznanie za stronę S. K., twierdzenie o konieczności regulacji dwóch brzegów potoku) wydana ona została bez naruszenia art.138 § 2 K.p.a., ponieważ decyzja organu I instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przypomnieć należy, że naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy prowadzi do uchylenia decyzji , jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tak więc ani wskazane w skardze naruszenie przez organ odwoławczy przepisu art.28 K.p.a., ani art. 8 i 107 § 3, nie tyle nie mogło, co nie miało wpływu na wynik sprawy. Zdaniem Sądu nietrafny jest zarzut skargi, że ustalenie stanu prawnego nieruchomości może być wykazane w inny sposób niż przez przedłożenia poświadczenia dziedziczenia, względnie postanowienia spadkowego po właścicielach nieruchomości stanowiącej parcelę gruntową l.kat. 16230 objętą wykazem hipotecznym tzw. Dobro Tabularne. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę, jako niezasadną, należało oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło