II SA/Kr 1081/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Prokuratora Okręgowego w K. z dnia 6 czerwca 2012 r.; znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie udzielenia informacji publicznej postanawia odrzucić skargę. Skarżący P. B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Prokuratora Okręgowego w K. z dnia 6 czerwca 2012 r. (znak: [...]) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie udzielenia informacji publicznej. Zarządzeniem z dnia 24.07.2012 r. (k. 10) sąd wezwał skarżącego do uiszczenia należnego od tej skargi wpisu w wysokości 200 zł, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na to wezwanie, P. B. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych (k. 16 i nast.). Zarządzeniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9.11.2012 r. (k. 36) wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych został pozostawiony bez rozpoznania. Sprzeciw od tego orzeczenia, został wniesiony za pośrednictwem poczty elektronicznej (k. 46). Zarządzeniem z dnia 18.12.2012 r. (k. 50) wezwano skarżącego do uzupełnienia braku formalnego sprzeciwu, poprzez jego podpisanie w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia sprzeciwu. Wobec niewykonania tego zarządzenia przez P. B., sąd postanowieniem z dnia 12.02.2013 r. sprzeciw odrzucił (k. 60). Zażalenie wniesione od wskazanego postanowienia (k. 70) zostało odrzucone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 3.07.2013 r. (k. 84). Powodem tego rozstrzygnięcia było to, iż zażalenie nie zostało podpisane przez skarżącego, także mimo wezwania do uzupełnienia wskazanego wyżej braku formalnego (k. 76). Pismem z dnia 24.07.2013 r. (k. 94) Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącego P. B. do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 24.07.2012 r. o wezwaniu do uiszczeniu wpisu sądowego należnego od wniesionej skargi na decyzję Prokuratora Okręgowego w K. z dnia 6.06.2012 r. Wezwanie to zawierało pouczenie, iż wpis od skargi należy uiścić w kwocie 200 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Skarżący wpisu nie uiścił, jednak w terminie do jego uiszczenia złożył ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych (k. 99 i nast.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Oceniając przedstawiony powyżej stan sprawy, należy w pierwszej kolejności rozważyć, czy w sytuacji, gdy prawomocnie zakończone postępowanie o przyznanie prawa pomocy nie doprowadziło do zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych i sąd ponownie wezwał skarżącego do uiszczenia należnego od skargi wpisu, to czy złożenie przez P. B. kolejnego (drugiego) wniosku o zwolnienie od kosztów, przerywa bieg terminu do uiszczenia wpisu, wywołanego wezwaniem sądu do dokonania tej czynności. Zajmując stanowisko w tej kwestii, w niniejszej sprawie należy mieć na uwadze rodzaj (tj. charakter) wydanych przez sądy rozstrzygnięć w przedmiocie prawa pomocy. Sąd I instancji w wydanym w tej sprawie postanowieniu z dnia 12.02.2013 r. orzekł bowiem o odrzuceniu sprzeciwu P. B. od zarządzenia referendarza sądowego z dnia 9.11.2012 r. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, zaś NSA w postanowieniu z dnia 3.07.2013 r. orzekł o odrzuceniu zażalenia złożonego na wskazane wyżej postanowienie WSA w Krakowie z dnia 12.03.2013 r. Wydane zatem w tej sprawie orzeczenia, miały niemerytoryczny charakter, gdyż wobec braków formalnych składanych przez skarżącego pism i środków zaskarżenia, nie doszło do merytorycznego rozpoznania wniosku P. B. w zakresie zbadania zasadności przyznania skarżącemu prawa pomocy. Podkreślenia przy tym wymaga, że skutkiem wydanego w sprawie rozstrzygnięcia NSA z dnia 3.07.2013 r. było uprawomocnienie się zaskarżonego orzeczenia sądu I instancji (art. 168 par. 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej ustawa powoływana jako p.p.s.a.). Jednocześnie zaznaczyć należy, że także pierwsze wydane w sprawie orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy (tj. zarządzenie referendarza sądowego z dnia 9.11.2012 r.) o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku P. B. o zwolnienie od kosztów sądowych – stało sie prawomocne, skoro orzeczenie NSA nie doprowadziło do podważenia (uchylenia) postanowienia sądu I instancji z dnia 12.03.2013 r. Wskazać bowiem trzeba, że z art. 258 par. 3 p.p.s.a. wynika, iż do zarządzeń referendarza stosować należy odpowiednio przepisy dotyczące zarządzeń przewodniczącego oraz postanowień sądu. Zarządzenie o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, od którego sprzeciw został prawomocnie odrzucony uzyskuje skutek prawomocnego orzeczenia sądu (art. 259 par. 3 p.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe rozważania, należy podkreślić, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest słuszny pogląd, że ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia i pozostaje bez wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu sądowego (por. np. postanowienie NSA z dnia 21 marca 2012 r., II GZ 95/2012 LexPolonica nr 3926471, postanowienie NSA z dnia 22 lipca 2010 r., II FSK 1349/2010; LexPolonica nr 2389086; postanowienie NSA z dnia 29 kwietnia 2011 r., II Fz 122/2011; LexPolonica nr 2509187). Kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści ponownego wezwania do uiszczenia wpisu we wskazanym przez sąd terminie. Nieuiszczenie wpisu przez skarżącego w terminie wskazanym w wezwaniu sądu dokonanym po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, powoduje w konsekwencji, że skarga, jako nieopłacona podlega wówczas odrzuceniu. Zdaniem sądu, wskazaną ocenę przedstawionego zagadnienia, odnieść należy także do sytuacji, gdy pierwszy, złożony w postępowaniu wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy rozstrzygnięty został (jak w niniejszej sprawie) prawomocnym orzeczeniem formalnym (tj. zarządzeniem o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, a następnie postanowieniem odrzucającym sprzeciw od tego zarządzenia oraz postanowieniem sądu odwoławczego o odrzuceniu zażalenia wniesionego na ostatnio wskazane postanowienie). Odmienna ocena występującego w tej sprawie zagadnienia, mogłaby doprowadzić do uniemożliwienia, z przyczyn dotyczących wyłącznie strony - kontynuowania postępowania sądowego wskutek rozpoznawania przez sąd kolejnych, obarczonych brakami formalnymi wniosków skarżącego o przyznanie prawa pomocy, skutkując nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania lub nawet niemożnością jego zakończenia. Skarżący, który występuje z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy obarczonym brakami formalnymi i jednocześnie braków tych nie usuwa na wezwanie sądu, składając kolejny wniosek o prawo pomocy, po prawomocnym zakończeniu rozpoznawania orzeczeń wydanych w przedmiocie poprzedniego wniosku, nie może być traktowany korzystniej niż osoba, której wniosek o zwolnienie od kosztów, został oddalony po merytorycznym jego rozpoznaniu. Zdaniem sądu, skutek prawny w postaci odrzucenia skargi z powodu braku opłaty winien wystąpić zarówno w przypadku ponownego wystąpienia skarżącego z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy po prawomocnym oddaleniu merytorycznie rozpoznanego wniosku, jak również w sytuacji, gdy wniosek ten merytorycznie nie mógł być rozpoznany, z przyczyn powyżej wskazanych. W sytuacji bowiem, gdy w obrocie prawnym funkcjonuje prawomocne zarządzenie o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, to nowy wniosek skarżącego dotyczący tej samej kwestii, nie może uchronić przed konsekwencjami wynikającymi z wezwania sądu do wykonania zarządzenia nakazującego uiścić należny od wniesionej skargi wpis (por. także postanowienie WSA w Bydgoszczy z dnia 9.04.2013 r.; I SA/Bd 1003/13). Podstawą prawną niniejszego rozstrzygnięcia jest art. 220 par. 1 i par. 3 p.p.s.a. Zgodnie z par. 1 tego przepisu, sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Stosowanie zaś do par. 3 powołanego przepisu skarga (...) od której pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.