II SA/Kr 1087/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Zimmermann Sędziowie : WSA Mirosław Bator WSA Renata Czeluśniak (spr.) Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2009 r. sprawy ze skargi S. G. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] maja 2009 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego przysługującego osobom deportowanym; skargę oddala Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] czerwca 2008r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 oraz art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.), odmówił S. G. przyznania uprawnienia do wyżej wymienionego świadczenia. W uzasadnieniu organ podał, że strona złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego określonego w przepisach przywołanej wyżej ustawy, jednak w ocenie organu nie spełniała warunku deportacji do pracy przymusowej poza terytorium II RP, ponieważ represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. S. G. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, podnosząc, że był wywieziony podczas wojny na teren G., który w czasie II wojny światowej był terenem okupowanym przez III Rzeszę. Wnioskodawca wskazał też, że na skutek bicia kolbą karabinu w czasie pracy doznał stłuczenia lewej nerki, która po latach została usunięta. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] maja 2009r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art.127 § 3 kpa oraz art. 2 pkt 2 lit. a i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, utrzymał w mocy decyzję objętą wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu organ podał, że z materiału dowodowego (oświadczenia K. B. i S. I.) zgromadzonego w sprawie wynika, że strona pracowała w T. i M., a więc na terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939r. Nie nastąpił więc fakt deportacji wskazany w ustawie z dnia 31 maja 1996r. Organ wskazał, że konieczne było oparcie się na zeznaniach świadków, ponieważ strona, mimo prośby zawartej w pismach z dnia 30 września 2008r. i z dnia 4 grudnia 2008r. nie wskazała, w jakich miejscowościach wykonywała pracę przymusową. Brak jest również możliwości ustalenia, czy wnioskodawca przebywał w obozie pracy przymusowej, gdyż strona używa określeń: obóz przejściowy, [...] lub obóz mieszkalny. W życiorysie sporządzonym w dniu 10 stycznia 1986r. znajdującym się w aktach sprawy dotyczącej przyznania uprawnień kombatanckich S. G. podał, że został skierowany do przymusowej pracy pod nadzorem "SD i Wehrmachtu". Z innych relacji wynika, iż wnioskodawca miał pracować na terenie G. przy budowie rowów przeciwczołgowych. Organ wyjaśnił, że robotników ([...]-letnich chłopców) umieszczano w budynkach szkół podstawowych ma terenie małych miejscowości. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł S. G., zarzucając, że decyzja "jest niesłuszna, tendencyjna, pozbawiona nie tylko przesłanek prawnych, ale nacechowana brakiem godności ludzkiej". Skarżący podniósł, że był deportowany przez Żandarmerię [...] w 1943r. z miejsca zamieszkania i wraz z kolegami szkolnymi wywieziony pod przymusem na tereny G. i na tych terenach zmuszony do ciężkiej pracy pod nadzorem członków niemieckiej faszystowskiej organizacji SD i żołnierzy Wehrmachtu. Zdaniem skarżącego tereny te były oficjalnie uznane jako własność państwa niemieckiego, a nie polskiego. Skarżący podkreślił, że jako [...] -letni chłopiec Polak był tam traktowany wraz z kolegami gorzej niż podle. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ppsa", sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 ppsa. Orzekanie – w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Skarżący zakwestionował prawidłowość decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na mocy której odmówiono skarżącemu prawa do świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U Nr 87, poz. 395 ze zm.), zwaną dalej "ustawą". Ustawa ta w art. 2 zawiera definicję represji, czyli określa, jakie zdarzenia mogą być podstawą do przyznania danej osobie świadczenia na podstawie ustawy. Warto podkreślić, że stan faktyczny w niniejszej sprawie został w znacznej mierze ustalony na podstawie środków dowodowych przedstawionych przez skarżącego, a mianowicie zeznań świadków K. B. i S. I. oraz życiorysu i kopii dokumentów (k. 26-34 akt administracyjnych). Z materiału dowodowego wynika, że w dniu wybuchu II wojny światowej skarżący mieszkał w miejscowości L., która w okresie międzywojennym należała do powiatu [...] w województwie [...], a więc było to terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Zeznania w/w świadków w zestawieniu z okolicznościami przedstawionymi przez skarżącego wskazują, że skarżący w okresie od maja 1943 do stycznia 1945 roku przebywał w miejscowościach T. oraz M., gdzie wykonywał prace pod nadzorem wojska niemieckiego oraz niemieckiej służby bezpieczeństwa. Niewątpliwie zarówno T. jak i M. znajdowały się w granicach państwa polskiego w jego granicach sprzed 1 września 1939r. Zatem w przypadku skarżącego nie można mówić o deportacji w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit. a ustawy, ponieważ skarżący pracował przymusowo na terytorium państwa polskiego w granicach sprzed 1 września 1939 r., a więc nie został deportowany (wywieziony) z terytorium państwa polskiego (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 grudnia 1999r. sygn. akt V SA 1086/99, Lex Omega 49291). Ponadto materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie potwierdził, by skarżący został osadzony w obozie pracy przymusowej, a więc nie została także spełniona przesłanka z art. 2 pkt 1 ustawy. Dokonane przez organ ustalenia faktyczne nie budzą zastrzeżeń Sądu, ponieważ organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności i dowody przedstawione przez skarżącego, a następnie sprecyzował je i uzupełnił przy pomocy dostępnych środków. Skoro zaś ustalony przez organ stan faktyczny nie pozwala na przyjęcie, że skarżący podlegał represjom w rozumieniu art. 2 ustawy, to zasadną była również odmowa przyznania świadczenia na podstawie ustawy. W związku z powyższym Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił.