II SA/Kr 1091/16

Starszy Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 czerwca 2016r. znak. [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych , II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu . W dniu 21 marca 2017r. S. S. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję [...] WINB z dnia 30 czerwca 2016r. wydaną w przedmiocie nakazu rozbiórki. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu z uwagi na obciążenia kredytowe, konieczność utrzymania dwójki dzieci, kłopoty z inwestycją budowlaną, na którą skarżący wydał wszystkie oszczędności, zaciągnął kredyty i od 6 lat, z uwagi na brak odbioru przez nadzór budowlany– nie może jej sprzedać. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz dwójką dzieci. Rodzina utrzymuje się z dochodów z działalności gospodarczej prowadzonej przez obydwojga małżonków – skarżącego 2550 zł oraz małżonkę 33 394 zł. Łącznie zatem dochody 4 osobowej rodziny wynoszą miesięcznie 35 944 zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżący posiada lokal handlowy obciążony hipoteką o pow. 92 m2, małżonka posiada dom jednorodzinny oraz działkę budowlaną. Nieruchomości te są obciążone hipotecznie powyżej ich wartości . Ponadto skarżący w latach 2009-2011 wybudował 3 domy szeregowe, których z uwagi na brak odbioru przez nadzór budowlany nie jest w stanie aktualnie sprzedać. Wnioskodawca nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania cennych ruchomości czy oszczędności. Jako koszty miesięczne podaje ratę kredytu 1650 zł oraz 29500 zł, alimenty 1000 zł, koszty utrzymania mieszkania 3000 zł, media 175 zł, leki 250 zł, ubezpieczenie 150 zł. Z dodatkowych dokumentów i oświadczeń skarżącego złożonych na wezwanie Sądu wynika, iż obecnie skarżący nie płaci rat kredytowych z uwagi na problemy finansowe związane z niemożnością sprzedaży wybudowanych domów w zabudowie szeregowej, żona posiada samochód osobowy [...] z 2011r, od sierpnia 2016r. małżonka prowadzi również działalność gospodarczą w formie sklepu spożywczego oraz firmy budowlanej. Ponieważ rok 2016 nie został jeszcze rozliczony – skarżący przedstawia zeznania podatkowe za 2015r. Dodaje także, iż ze względu na zajecie rachunków bankowych przez komornika zostają one uśpione, bez obrotów. Wg. zeznania podatkowego skarżącego za 2015r. działalności gospodarcza przyniosła mu przychód w wysokości 85 496,18 zł, natomiast w 2016r. małżonka ze stosunku pracy zarobiła 25 785,00 zł, a z działalności gospodarczej 26 700 zł. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego, skarżący nie wykazał wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie w wysokości należnego obecnie wpisu od zażalenia. Skarżący posiada stałe źródło dochodu z tytułu działalności gospodarczej własnej oraz małżonki – łączne miesięczne dochody rodziny wynoszą ponad 35 tyś. Oświadczone, choć nie poparte dokumentami koszty obciążenia miesięczne wynoszą natomiast ok. 4500 zł, wyłączając nieopłacane obecnie raty kredytowe. Skarżący nie potwierdził żadnych obciążeń budżetu domowego, wskazując jedynie, iż są znaczne .Wskazał, iż miesięcznie obciążają go raty kredytowe zaciągnięte na budowę domów szeregowych w wysokości 1650 zł oraz 29 500 zł. Jednocześnie oświadczył, iż aktualnie tych rat nie spłaca. Skoro zaś strona nie udokumentowała w jakikolwiek sposób wydatków związanych z zakupem leków, nadzwyczajnymi kosztami utrzymania, zadłużeniem itp. argument ten nie może mieć wpływu na ocenę jej stanu majątkowego ( post. NSA z 3.03.2005 OZ 1692/04 ). Skarżący ponadto wykazuje majątek w formie domu jednorodzinnego, działki, lokalu użytkowego oraz domów w zabudowie szeregowej przeznaczonych do sprzedaży. Obciążenie tego majątku hipoteką nie powoduje utraty jego własności. Ponadto należy podkreślić, iż fakt spłaty zaciągniętych kredytów nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów, a spłata zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Zaciągnięte przez stronę kredyty świadczą o jej zdolnościach płatniczych, a przez to wyłączają możliwość przyznania jej prawa pomocy ( post. NSA z 28.06.2005r. II GZ 56/05 ). Trzeba zauważyć, iż w sytuacji, gdy skarżący wykazuje miesięczny dochód rodziny w wysokości ponad 35 tyś. zł, prowadzi czynnie działalność gospodarczą, małżonka prowadzi sklep oraz działalność budowlaną - nie zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie go od kosztów sądowych. Nawet bowiem wobec zwyczajowych kosztów utrzymania ponoszonych przez rodzinę – zdaniem orzekającego, sytuacja majątkowa, posiadane nieruchomości skarżącego pozwala na pokrycie wymaganych kosztów sądowych. Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Strona winna zatem poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych z dochodów pozyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200,203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Odnosząc się również do wniosku o ustanowienie adwokata, uznano, iż strona również nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia ew. pełnomocnika z wyboru w sprawie. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Na podstawie danych majątkowych przedstawionych przez skarżącego nie można tego jednoznacznie stwierdzić. Co więcej- skarżący ma majątek, który potencjalnie przyniesie mu znaczne korzyści, małżonka ma samochód, a obecnie obciążenie ratami kredytowymi zostało zawieszone. Dlatego przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym pełne zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata należy uznać - w świetle wskazanych powyżej okoliczności - za nieuzasadnione i bezzasadne. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).