II SA/Kr 1091/16

Kraków, dnia 24 maja 2017r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w następującym składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 30 czerwca 2016r. znak. [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki utrzymuje w mocy postanowienie referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 kwietnia 2017r. o oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i oddaleniu wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu. S. S. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata podając, iż prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz dwójką dzieci. Rodzina utrzymuje się z dochodów z działalności gospodarczej prowadzonej przez obydwojga małżonków – skarżącego 2550 zł oraz małżonkę 33 394 zł miesięcznie. Łącznie zatem dochody 4 osobowej rodziny wynoszą miesięcznie 35 944 zł. Skarżący posiada lokal handlowy obciążony hipoteką o pow. 92 m2, małżonka posiada dom jednorodzinny oraz działkę budowlaną. Nieruchomości te są obciążone hipotecznie, wg oświadczenia powyżej ich wartości. Ponadto skarżący wskazał, iż w latach 2009-2011 wybudował 3 domy szeregowe, których z uwagi na brak odbioru przez nadzór budowlany nie jest w stanie aktualnie sprzedać. Wnioskodawca nie wykazuje we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania cennych ruchomości czy oszczędności. Jako koszty miesięczne podaje ratę kredytu 1650 zł oraz 29500 zł, alimenty 1000 zł, koszty utrzymania mieszkania 3000 zł, media 175 zł, leki 250 zł, ubezpieczenie 150 zł. Z dodatkowych dokumentów i oświadczeń skarżącego złożonych na wezwanie Sądu wynika, iż obecnie skarżący nie płaci rat kredytowych z uwagi na problemy finansowe związane z niemożnością sprzedaży wybudowanych domów w zabudowie szeregowej, żona posiada samochód osobowy [...] z [...] r, od sierpnia 2016r. małżonka prowadzi również działalność gospodarczą w formie sklepu [...] oraz firmy [...]. Ponieważ rok 2016 nie został jeszcze rozliczony – skarżący przedstawia zeznania podatkowe za 2015r. Dodaje także, iż ze względu na zajęcie rachunków bankowych przez komornika zostają one uśpione, bez obrotów. Wg. zeznania podatkowego skarżącego za 2015r. działalność gospodarcza przyniosła mu przychód w wysokości 85 496,18 zł, natomiast w 2016r. małżonka ze stosunku pracy zarobiła 25 785,00 zł, a z działalności gospodarczej 26 700 zł. Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2017r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. We wniesionym sprzeciwie S. S. wskazał, iż dochody żony nie obligują jej do partycypowania w kosztach sądowych jego spraw, nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego, sąd karny przyznał mu prawo pomocy w dniu 10 kwietnia 2017r. Sąd zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012r., poz. 270 – oznaczana dalej jako p.p.s.a.) - od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż rozpoznając sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej może nastąpić: w zakresie całkowitym- gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaskarżone postanowienie wydane przez referendarza sądowego jest prawidłowe. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z kolei przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (por. post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W ocenie Sądu referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu zasadnie przyjął, iż skarżący nie wykazał wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie w wysokości należnego obecnie wpisu od zażalenia. Skarżący posiada stałe źródło dochodu z tytułu działalności gospodarczej własnej oraz małżonki – łączne miesięczne dochody rodziny wynoszą ponad 35 tys. zł. Oświadczone, choć nie poparte dokumentami koszty obciążenia miesięczne wynoszą natomiast ok. 4500 zł, wyłączając nieopłacane obecnie raty kredytowe. Skarżący nie potwierdził żadnych obciążeń budżetu domowego, wskazując jedynie, iż są znaczne. Wskazał, iż miesięcznie obciążają go raty kredytowe zaciągnięte na budowę domów szeregowych w wysokości 1650 zł oraz 29 500 zł. Jednocześnie oświadczył, iż aktualnie tych rat nie spłaca. Skoro zaś strona nie udokumentowała w jakikolwiek sposób wydatków związanych z zakupem leków, nadzwyczajnymi kosztami utrzymania, zadłużeniem itp. argument ten nie może mieć wpływu na ocenę jej stanu majątkowego ( post. NSA z 3.03.2005 OZ 1692/04 ). Skarżący ponadto wykazuje majątek w formie domu jednorodzinnego, działki, lokalu użytkowego oraz domów w zabudowie szeregowej przeznaczonych do sprzedaży. Obciążenie tego majątku hipoteką nie powoduje utraty jego własności. Ponadto należy podkreślić, iż fakt spłaty zaciągniętych kredytów nie stanowi przesłanki do zwolnienia od kosztów, a spłata zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych (zobowiązań prywatnych) nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi. Zaciągnięte przez stronę kredyty świadczą o jej zdolnościach płatniczych, a przez to wyłączają możliwość przyznania jej prawa pomocy ( post. NSA z 28.06.2005r. II GZ 56/05 ). W ocenie Sądu nie zasługują na uwzględnienie także zarzuty podniesione przez wnioskodawcę w sprzeciwie, oparte na podanych tam dodatkowych informacjach. Uzupełnione dane wskazują na poważne nieścisłości w składanych oświadczeniach majątkowych, przez co są dyskwalifikujące. Dotyczy to zwłaszcza podanej kwoty alimentów jakie miesięcznie ma uiszczać skarżący. W niniejszej sprawie podał on kwotę 1000 zł, kiedy z przedłożonego w sprzeciwie zarządzenia Sędziego Sądu Rejonowego w [...] z d [...] kwietnia 2017r. sygn. [...] wprost wynika podawana tam kwota 3000 zł (k. 120). Osoba domagająca się prawa pomocy powinna wykazać się prawdomównością i rzetelnością w podawanych informacjach o swojej sytuacji materialnej w tym wydatkach miesięcznych, które na nią wpływają. Rozbieżność wynosząca aż 2000 zł w zakresie podania prostej informacji co do oczywistego faktu tj. kwoty miesięcznych alimentów, oznacza brak rzetelności w przedstawianiu sytuacji materialnej co prowadzi do oddalenia wniosku o prawo pomocy. Nadto nie zasługuje na wiarę również podawana okoliczność braku prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, skoro współmałżonkowie razem mieszkają i nie wydano względem nich żadnego orzeczenia w zakresie rozwodu lub separacji. Niezasadne są przy tym zarzuty odnoszące się do wskazywania na rozdzielność majątkową, gdyż osoby pozostające w formalnym związku małżeńskim winni wzajemnie sobie pomagać, a zatem zasadnie referendarz przyjął, iż znaczne miesięczne dochody małżonki skarżącego pozwalają jej na finansowanie niezbędnych wydatków na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny. Podsumowując należy stwierdzić, że przeprowadzona w niniejszym postępowaniu analiza nie pozwala na stwierdzenie, że skarżący wykazała, iż nie ma środków na poniesienie wnioskowanych kosztów.