II SA/Kr 1094/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Brachel-Ziaja NSA Izabela Dobosz Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2009 r. sprawy ze skargi E. L na decyzję Wojewody z dnia 13 września 1995 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego E. L. kwotę 10 zł (dziesięć złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] czerwca 1995 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414) oraz art. 104 kpa, nakazał E. L. dokonanie w terminie do dnia 5 lipca 1995 r. rozbiórki budynku socjalno –[...] o wymiarach 7,40 x 10,40 m i wys. ok. 4,5 m, wybudowanego z pustaków [...] na działce nr 1 obr. [...] przy ul. [...]. Organ l instancji w uzasadnieniu decyzji podał, że w dniu 1 czerwca 1995 r. przeprowadził oględziny na działce nr 1 obr. [...] przy ul. [...], która stanowiła własność E. L.. Podczas oględzin ustalił, że na przedmiotowej działce wybudowany został budynek socjalno – [...] z pustaków [...], kryty blachą trapezową. W budynku tym w czasie wizji prowadzone były roboty wykończeniowe. Inwestor tego budynku E. L., wybudował go nie posiadając na to pozwolenia ani nie zgłaszając wcześniej zamiaru budowy. Roboty budowlane prowadzone były nadto bez wymaganego projektu budowlanego. Zdaniem organu l instancji inwestor nie udowodnił, że obiekt został zakończony przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł E. L.. Skarżący podał, że w dniu 25 maja 1994 r. wystąpił o wydanie wskazania lokalizacyjnego na budowę zespołu usługowo - handlowego branży [...]. Dalsze prace przy załatwianiu wszelkich formalności zlecił firmie projektowej, która jednak nie wywiązała się należycie z przyjętego zobowiązania. Dlatego też samowolnie zrealizował przedmiotowy budynek. Skarżący podał również, że budynek jest już całkowicie gotowy, uzyskał również wiele stosownych uzgodnień. Wojewoda decyzją z dnia 13 września 1995 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 48 i art. 87 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414) i art. 138 § 1 kpa uchylił zaskarżoną decyzją w zakresie orzeczonego terminu wykonania rozbiórki i wyznaczył termin rozpoczęcia prac rozbiórkowych na 7 dni od daty ostateczności decyzji i zakończenia ich w przeciągu 2 miesięcy. W pozostałym zakresie utrzymał w mocy decyzję organu l instancji Wojewoda podał, że art. 48 ustawy Prawo Budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. zobowiązuje organy administracji do nakazania rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części wybudowanego bez wymaganego pozwolenia. W przedmiotowej sprawie organ l instancji zaś stwierdził, że inwestor E. L. rozpoczął budowę nie posiadając pozwolenia. Zaskarżoną decyzję wydano po przeprowadzeniu wizji w terenie. Wojewoda podkreślił, że w związku z informacjami zawartymi w treści odwołania, iż przedmiotowy budynek był już wykończony w czasie oględzin, organ II instancji w toku postępowania odwoławczego zebrał zeznania świadków w celu ustalenia daty wybudowania obiektu. Uzyskane oświadczenia świadków jednoznacznie wskazują iż budowa obiektu nie została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo Budowlane. Nie może mieć -zdaniem Wojewody - zatem zastosowania art. 103 w/w ustawy. Skargę od powyższej decyzji Wojewody do sądu administracyjnego wniósł E. L.. Skarżący podkreślił, że obiekt został w całości wybudowany przed 31 grudnia 1994 r. Nie był jedynie otynkowany. Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia 13 września 1995 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do dyspozycji art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa. W szczególności należy wskazać, że organy administracji publicznej przy rozpoznawaniu sprawy naruszyły przepisy art. 7, art. 77 kpa poprzez niedokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy. Przedmiotem rozstrzygnięcia organów administracji był nakaz rozbiórki budynku socjalno - magazynowego na działce nr 1 obr. [...] przy ul. [...]. Decyzja organu l instancji została wydana w dniu [...] czerwca 1995 r., a poprzedzona była oględzinami miejsca budowy przeprowadzonymi w dniu 1 czerwca 1995 r. W trakcie tej wizji stwierdzono, że w budynku wykonywane są prace [...]. Wskazano także w protokole, że budynek "...wykonany jest z pustaków żużlowych, kryty blachą trapezową". Ten dowód tj. protokół oględzin nie może jednak stanowić wystarczającej podstawy do uznania, że budowa spornego budynku nie została zakończona przed 1 stycznia 1995 r. tj. przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Dokument ten nie jest bowiem dość szczegółowy i nie zawiera koniecznych opisów i spostrzeżeń, pozwalających na ocenę czy przed 1 stycznia 1995 r. sporny budynek doprowadzony był do stanu, w którym - przynajmniej w części - było możliwe przystąpienie do użytkowania tego obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Tak bowiem należy rozumieć termin "zakończenie budowy" w ujęciu przepisu art. 103 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy Prawo budowlane. W znaczeniu wyżej podanym za uznaniem budowy za zakończoną nie powinien stać na przeszkodzie częściowy brak wykonania niektórych robót wykończeniowych np. robót [...], jak miało to miejsce w rozpatrywanym przypadku. Uznaniu budowy za zakończoną nie może wyłączać także brak wykonania niektórych robót wyposażeniowych lub innych o podobnym charakterze, które mogą być wykonywane w użytkowanym już obiekcie budowlanym. Wskazywany przez organ administracji protokół z oględzin nie zawiera żadnych bliższych i dokładniejszych opisów potrzebnych do dokonania ustaleń w tym zakresie. Sam fakt prowadzenia w tym obiekcie robót [...] podczas oględzin nie jest wystarczający, w świetle powołanego wyżej przepisu art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego do przyjęcia, że budowa spornego obiektu nie była zakończona przed dniem 1 stycznia 1995 r. Przeciwnie, stwierdzenie w protokole z oględzin, że budynek jest wybudowany i przykryty dachem z blachy falistej oraz, że trwają w nim prace [...] może wskazywać, że budowa tego obiektu mogła być już zakończona w rozumieniu powołanego wyżej art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego. Do jednoznacznych w tym zakresie ustaleń niezbędne były dokładniejsze opisy i spostrzeżenia wynikające z przeprowadzonych oględzin bądź niezbędne było przeprowadzenie innych jeszcze dowodów. Dowodami tymi nie mogły być jednak powoływane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zeznania świadków. Dowody takie bowiem nie zostały przeprowadzone. W toku postępowania administracyjnego nikt nie został przesłuchany w charakterze świadka w sposób określony w przepisach art. 69 § 1 kpa, art. 79 § 1 i § 2 kpa oraz art. 82 i art. 83 kpa. W aktach sprawy brak jest protokołu z zeznań świadków, wymaganego przepisem art. 67 § 2 pkt 2 kpa. Powoływanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dowodu z zeznań świadków nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy. Nie stanowią takiego dowodu pisemne oświadczenia złożone przez osoby, które nie zostały przesłuchane przed organem prowadzącym postępowania. Tego rodzaju oświadczenia mogą być wprawdzie również dowodem w sprawie. Nie stanowią jednakże zeznań i mają inny od zeznań walor i charakter. Jeśli miałyby stanowić podstawę ustaleń faktycznych, winny być w uzasadnieniu decyzji w sposób zindywidualizowany i konkretnie wskazane, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa. Oświadczenia takie winny być konkretnie określone i winien być wskazany fakt, który na ich podstawie został ustalony. Nie jest wystarczające odwołanie się jedynie ogólnie do bliżej nieokreślonych oświadczeń, jak miało to miejsce w zaskarżonej decyzji. Powyższe wadliwości w prowadzeniu postępowania dowodowego spowodowały, że wbrew wymogom z art. 7 kpa i art. 77 § 1 kpa nie został wyjaśniony stan faktyczny sprawy a przede wszystkim zasadnicza dla tej sprawy okoliczność tj. data ukończenia budowy spornego obiektu. Ustalenie powyższej okoliczności było niezbędne dla określenia właściwego stanu prawnego. W dniu 1 stycznia 1995 r. weszła bowiem w życie ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414). Zgodnie z art. 103 ust. 2 tej ustawy przepisu art. 48, który przewiduje bezwzględny nakaz rozbiórki obiektów budowlanych wybudowanych bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy tj. przed dniem 1 stycznia 1995 r. Do tych obiektów stosuje się odpowiednio przepisy dotychczasowe, czyli przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 1981 r., Nr 38, poz. 229 ze zm.). Powyższe istotne naruszenia przepisów postępowania administracyjnego powodują, że postępowanie to winno zostać jeszcze raz przeprowadzone przez organy administracji publicznej. W szczególności organy rozpoznając sprawę po raz kolejny winne ustalić stan faktyczny w sposób dokładny i wyczerpujący, a uzasadnienie wydanych decyzji powinno spełniać wymogi z art. 107 § 3 kpa. Wobec wskazanych wyżej okoliczności orzeczono, jak w punkcie l sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.