II SA/Kr 1094/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak WSA Krystyna Daniel (spr.) Protokolant: Maciej Żelazny po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2012 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej budynku przy ul. [...] w K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 18 maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonywane. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. , Powiat Grodzki, postanowieniem z [...] czerwca 2010 r., na podstawie art. 81 c ust 2 ustawy z 7. 07. 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006r., nr 156, póz. 1118 ze zm.) zażądał od Wspólnoty Mieszkaniowej budynku przy ul. [...] w K. reprezentowanej przez Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej przedłożenia ekspertyzy technicznej określającej stan techniczny budynku mieszkalnego wielorodzinnego zlokalizowanego przy ul. [...] w K. ze szczególnym uwzględnieniem stanu technicznego garażu wielostanowiskowego znajdującego się na poziomie "-1" oraz "O" w przedmiotowym budynku. Organ wskazał, że powyższa ekspertyza techniczna winna być sporządzona przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane odpowiedniej specjalności, a także winna wskazywać zakres i sposób usunięcia nieprawidłowości oraz winna być wykonana w taki sposób, by na jej podstawie organ mógł wydać decyzję rozstrzygającą sprawę w zakresie nakazania robót, w celu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości budynku. Termin przedłożenia żądanego dokumentu ustalono do 30 lipca 2010 r. W uzasadnieniu organ podał, że postępowanie w-sprawie nieodpowiedniego stanu technicznego budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w K. ze szczególnym uwzględnieniem stanu technicznego wielostanowiskowego garażu w przedmiotowym budynku zostało wszczęte w urzędu. W wyniku przeprowadzonych w dniu 22 września 2009 r. oględzin organ ustalił, że w przedmiotowym budynku znajduje się garaż wielostanowiskowy na poziomie "-1" oraz "O". Ustalono, że garaż zlokalizowany na poziomie "-1" nie posiada instalacji odprowadzenia wody z powierzchni posadzki poza liniowym odprowadzeniem wody usytuowanym przy bramie wjazdowej do przedmiotowego garażu. Garaż wyposażony jest w instalację wentylacji mechanicznej działającej dwuetapowo. W zakresie garażu zlokalizowanego na poziomie "O" stwierdzono, że w przedmiotowym garażu znajduje się 20 stanowisk postojowych. W garażu brak jest instalacji wentylacji mechanicznej, a wentylacja garażu odbywa się poprzez osiem otworów o wym. 2,0 x 2,0 m oraz trzech otworów o wym. 1,20 x 2,0m zlokalizowanych w ścianach zewnętrznych budynku oraz poprzez bramy wjazdowe. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego zostały przedłożone do akt dokumenty potwierdzające wykonywanie przez Wspólnotę Mieszkaniową budynku obowiązków wynikających z art. 62 ustawy Prawom budowlane tj.: protokół z przeglądu stanu technicznego instalacji i urządzeń wentylacji mechanicznej z 18 września 2009r, protokół pomiarów wydajności hydrantów 86/KG/09 z 21 września 2009r., protokół nr [...] z 17 września 2009r. przeglądu systemu detekcji pomiaru stężeń tlenku węgla, protokół z okresowego rocznego przeglądu stanu technicznego budynku mieszkalnego w K. przy ul. [...] z kwietnia 2009r. oraz protokół przeglądu zaworów przeciwpożarowych w lokalach mieszkalnych. Ponadto przedłożono do akt sprawy Książkę obiektu budowlanego nr 1 dla budynku zlokalizowanego przy ul. [...] w K. Z przedłożonych dokumentów wynika, że przedmiotowy budynek posiada nieprawidłowości. W protokole z przeglądu zaworów przeciwpożarowych w lokalach mieszkalnych z 16 września 2009r. stwierdzono wynik negatywny w 32 mieszkaniach. Autor protokołu z okresowego (rocznego) przeglądu stanu technicznego przedmiotowego budynku z kwietnia 2009r. stwierdził między innymi: w zakresie dachu: źle wykonane nakrycie włazu, niewłaściwie wykonane zakończenie i obróbkę włazu na dach, uszkodzoną obróbkę komina przywłazie, ślady skorodowania podpór urządzeń technicznych, niewłaściwe wykonanie umocowań koszy i obróbek izolacyjnych spustów wody deszczowej, odpadającą izolację spod obróbki blacharskiej na kominie, źle wyprofilowany odpływ wody do spustu w pobliżu włazu, źle wykonaną obróbkę nadproży przy klapie oddymiającej; w zakresie korytarzy i klatki schodowej: pęknięcia tynków nadproży przy 23 lokalach mieszkalnych, zaciek na ścianie w pomieszczeniach przy windzie w lokalu nr [...] i [...] , pęknięcia pionowe na tynku klatki schodowej w piwnicy; w zakresie garażu: w pomieszczeniu garaży brak instalacji odwodnienia (także w części zaniżonej), przeciek na dylatacji obok stanowiska 43 w osi 2, zaciek na nadprożu bramy wjazdowej oraz filarach, liczne znaczne pęknięcia przy nadprożach w stropie garażu. W ocenie organu przedmiotowy budynek posiada wiele nieprawidłowości stanu technicznego, co uzasadnia nakazanie przedłożenia ekspertyzy w trybie art. 81 c ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Zażalenie na ww. postanowienie wniosła Wspólnota Mieszkaniowa Budynku przy ul. [...] w K. , reprezentowana przez zarządcę nieruchomości . Wskazano, że postępowanie jest prowadzone od 14 listopada 2008 roku i winno mieć na celu ustalenie, czy budynek został odebrany w sposób właściwy i czy inwestycja została wykonana zgodnie z opracowaną i zatwierdzoną przez Urząd dokumentacją techniczną w tym zakresie. Kontrola PINB dotycząca eksploatacji potwierdziła jedynie, iż wymagane przeglądy budowlane wykonywane są zgodnie z przepisami Prawa budowlanego i nie wniosła nic nowego do sprawy. Wymieniony wykaz usterek, uwzględniał również już te usunięte przez dewelopera. Ponadto zgodnie z podejmowanymi przez PINB działaniami, polegającymi na pozyskaniu dokumentacji z archiwum Wydziału Architektury należałoby się raczej spodziewać porównania rzeczywistego stanu realizacji pod nazwą [...] Projekt z jej stanem faktycznym i zgodnością z przepisami Prawa Budowlanego. Zasadne byłoby ustalenie czy PINB ma również na względzie nieprawidłowości związane z samym sposobem przeprowadzenia uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie nr [...] z 22 czerwca 2007 r. W ocenie żalącego się niezgodności nie mające wiele wspólnego z eksploatacją budynku, dotyczące odwodnienia garażu i jego wentylacji powinny zostać definitywnie rozstrzygnięte. Wątpliwości budzi 'również fakt obciążania kosztami ekspertyzy wspólnoty, szczególnie w świetle tak długotrwałego postępowania PINB, co w znaczący sposób może min. utrudnić dochodzenie sądowego usunięcia nieprawidłowości od dewelopera. Takie postępowanie oznacza w istocie przerzucenie odpowiedzialności na użytkowników nieruchomości, podczas gdy to odbiór związany z uzyskaniem pozwolenia na użytkowanie jest właściwym momentem na wyegzekwowanie niezgodności projektowych i wykonawczych. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem z [...] maja 2012 r., znak:[...] , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 123 w zw. z art. 144 k.p.a., art. 81c ust. 2 ustawy Prawo budowlane, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że decyzją z [...] czerwca 2007 r. znak:[...] , PINB w K. Powiat Grodzki udzielił pozwolenia na użytkowanie "obiektu budowlanego; budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami towarzyszącymi, parkingiem podziemnym, stacją trafo wraz z infrastrukturą techniczną obejmującą przyłącza i wewnętrzne instalacje: wody, kanalizacji, prądu i gazu, zlokalizowanego na działkach nr [...] ,[...] obr. [...] w K. (...)". Obiekt przy ul. [...] w K. jest budynkiem mieszkalnym o 12 kondygnacjach nadziemnych. W poziomie piwnic i w poziomie parteru w/w budynku zlokalizowano parking. Z treści księgi wieczystej wynika, że w budynku przy ul. [...] w K. wyodrębnione zostało 75 lokali mieszkalnych. Organ odwoławczy podzielił ustalenia organu l instancji, że w budynku przy ul. [...] w K. występują nieprawidłowości. Wskazał na niewłaściwy sposób wentylowania garażu w poziomie "O" oraz brak wpustów kanalizacyjnych w garażu w poziomie "-1" a przez to zalewanie wyżej wymienionego poziomu wodą Ponadto z protokołu z przeglądu stanu technicznego instalacji i urządzeń wentylacji mechanicznej z 18 września 2009r. wynika, że płaszcz ochronny z folii aluminiowej na izolacji kanałów wentylacyjnych w obrębie garażu w wielu miejscach jest uszkodzony i należy go odtworzyć za pomocą taśmy aluminiowej samoprzylepnej, jak również nie pracuje wentylator wywiewny z pomieszczenia wodomierza, stąd należy sprawdzić jego stan i ewentualnie wymienić na nowy. Z protokołu okresowego (rocznego) przeglądu budynku mieszkalnego z kwietnia 2009r. wynika m.in., że źle została wykonana nakrywa oraz obróbka włazu, uszkodzona obróbka komina przy włazie, niewłaściwie wykonanie umocowań koszy i obróbek izolacyjnych spustów wody deszczowej, źle wyprofilowany odpływ wody do spustu (zastoiny) w pobliżu włazu, źle wykonana obróbka naroża przy klapie oddymiającej oraz stwierdzono ślady skorodowania podpór urządzeń technicznych, odpadającą izolację z wełny spod obróbki blacharskiej na kominie, pęcherze powietrza pod pokryciem z papy pęknięcia tynku na korytarzach VIII i IX piętra oraz na klatkach schodowych pomiędzy X i Xl piętrem, spękania tynków nadproży przy mieszkaniach, brak instalacji odwodnienia w garażach, spękania posadzki w garażu w poziomie parteru. W protokołach z okresowej kontroli przewodów instalacji wentylacji mechanicznej oraz zaworów przeciwpożarowych w lokalach mieszkalnych stwierdzono nieprawidłowości w mieszkaniach nr [...] ,[...],[...] ,[...] ,[...] ,[...] ,[...] itp... , Powyższe nieprawidłowości, zdaniem Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. , są nie tylko wynikiem wad wykonawczych, ale także wynikiem zużycia materiałów po oddaniu budynku do użytkowania i są wystarczającą podstawą do żądania dostarczenia ekspertyzy stanu technicznego w trybie art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego, która by je określała przyczynę nieprawidłowości oraz określała zakres robót niezbędnych nieprawidłowości stanu technicznego budynku przy ul. [...] w K. Organ odwoławczy wskazał, że art. 81 c ust. 2 ustawy Prawo budowlane określa tryb żądania przez właściwy organ dostarczenia wymaganych ocen technicznych i ekspertyz. Dopiero przedstawienie przez stronę zobowiązaną w tym trybie żądanej ekspertyzy pozwoli na zajęcie stanowiska merytorycznego w tej sprawie. Na tym etapie postępowania nie można wskazywać jaki przepis prawa materialnego winien mieć zastosowanie, gdyż postanowienie ma charakter jedynie dowodowy. Organy nadzoru budowlanego wydają nakaz doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem budowlanym nie kierując się przy tym wielkością udziałów ani kwestią ewentualnej winy jednego ze współwłaścicieli za zaistniały stan techniczny obiektu. Sprawy ewentualnej winy za stwierdzone nieprawidłowości i rozliczenia pomiędzy współwłaścicielami nieruchomości a developerem nie należą do sfery spraw administracyjnych i nie mają wpływu na orzeczenie administracyjne. W związku z powyższym niezasadny jest zarzut obciążenia przez PINB w K. Powiat Grodzki kosztami wykonania ekspertyzy Wspólnoty Mieszkaniowej budynku przy ul. [...]w K. Wreszcie organ I instancji podał również, że wzruszenie ostatecznej decyzji w sprawie pozwolenia na użytkowanie, przeanalizowanie tego postępowania oraz zweryfikowanie stanu rzeczywistej realizacji inwestycji z jej dokumentacją budowlaną jest możliwe w przypadku zaistnienia przesłanek i na zasadach zawartych w kodeksie postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Stosownie do przepisu art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, póz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne są powołane do kontroli administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji i postanowień administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 p.p.s.a.). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § p.p.s.a. Zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające go postanowienie organu l instancji nie odpowiadają prawu. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie wydane w trybie art. 81 c ust.2 ustawy z 7.07. 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, póz. 1623 ze zm.), który stanowi, że organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego , w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na osoby, o których mowa w ust. 1, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Trzeba zauważyć, że postanowienie wydane na podstawie art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego ma charakter dowodowy, co oznacza, że postępowanie, w którym jest ono podejmowane, stanowi część innego, już toczącego się postępowania, przewidzianego w ustawie Prawo budowlane, bądź jest elementem wyjaśnienia przez organ okoliczności, które mogłyby uzasadniać wszczęcie takiego postępowania. Należy podkreślić, że przepis art. 81 c ust. 2 ustawy Prawo budowlane uprawnia do nałożenia na właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego określonych obowiązków, również finansowych, co prowadzi do ograniczenia praw podmiotowych tych osób, a zatem nie może być interpretowany rozszerzające. W konsekwencji organ nadzoru budowlanego może powołując się na ww. art. nałożyć na stronę obowiązek przedłożenia ekspertyzy , o której mowa w a art. 81 c ust. 2 dopiero po przeprowadzeniu postępowania dowodowego zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 kpa tj. gdy organ wykaże, że w sprawie powstały uzasadnione wątpliwości do stanu technicznego obiektu budowlanego, (por. wyrok WSA w Krakowie z 26. 03. 2012, sygn akt II SA/Kr 1966/11). Odnosząc powyższe do okoliczności rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić że w ocenie Sądu zarówno organ l jak i II instancji nie wykazały, iż ww. przepis ma zastosowanie w sprawie. Przeciwnie, w uzasadnieniu postanowień obu instancji zostały przedstawione nieprawidłowości stanu technicznego budynku mieszkalnego przy ul, [...]w K. Między innymi wskazano w oparciu o ustalenia z oględzin przeprowadzonych przez PINB w K. , Powiat Grodzki w dniu 22.09. 2009 r. , że w przedmiotowym budynku znajduje się garaż wielostanowiskowy na poziomie "-1" oraz "O". Ustalono, że garaż zlokalizowany na poziomie "-1" nie posiada instalacji odprowadzenia wody z powierzchni posadzki poza liniowym odprowadzeniem wody usytuowanym przy bramie wjazdowej do garażu. Przedmiotowy garaż wyposażony jest w instalację wentylacji mechanicznej działającej dwuetapowo. W zakresie garażu zlokalizowanego na poziomie "O" stwierdzono, że w przedmiotowym garażu znajduje się 20 stanowisk postojowych. W garażu brak jest instalacji wentylacji mechanicznej, a wentylacja garażu odbywa się poprzez osiem otworów o wym. 2,0 x 2,0 m oraz trzech otworów o wym. 1,20 x 2,Om zlokalizowanych w ścianach zewnętrznych budynku oraz poprzez bramy wjazdowe. Ustalenia te zostały podzielone przez organ odwoławczy. Nadto , w oparciu o materiały uzyskane od strony skarżącej - stanowiące protokoły kontroli przeprowadzanych w trybie art. 62 ustawy Prawo budowlane w tym protokół z przeglądu stanu technicznego instalacji i urządzeń wentylacji mechanicznej z 18 września 2009r., protokół pomiarów wydajności hydrantów z 21 września 2009r., protokół nr [...] z 17 września 2009r. przeglądu systemu detekcji pomiaru stężeń tlenku węgla, protokół z okresowego rocznego przeglądu stanu technicznego budynku mieszkalnego w K. przy ul. [...] z kwietnia 2009r. oraz protokół przeglądu zaworów przeciwpożarowych w lokalach mieszkalnych oraz informacje z Książki obiektu budowlanego nr 1 dla budynku przy ul. [...] w K. ustalono, m. in. że ww. budynek posiada nieprawidłowe zawory przeciwpożarowe w 16 lokalach mieszkalnych, źle wykonane nakrycie włazu na dachu, uszkodzoną obróbkę komina przy włazie, ślady skorodowania podpór urządzeń technicznych, niewłaściwe wykonane umocowania koszy i obróbek izolacyjnych spustów wody deszczowej, odpadającą izolację spod obróbki blacharskiej na kominie, źle wyprofilowany odpływ wody do spustu w pobliżu włazu, źle wykonaną obróbkę nadproży przy klapie oddymiającej; w zakresie korytarzy i klatki schodowej: pęknięcia tynków nadproży przy 23 lokalach mieszkalnych, zaciek na ścianie w pomieszczeniach przy windzie w lokalu nr [...] i [...] , pęknięcia pionowe na tynku klatki schodowej w piwnicy; w zakresie garażu: w pomieszczeniu garaży brak instalacji odwodnienia (także w części zaniżonej), przeciek na dylatacji obok stanowiska 43 w osi 2, zaciek na nadprożu bramy wjazdowej oraz filarach, liczne znaczne pęknięcia przy nadprożach w stropie garażu. konsekwencji w ocenie Sądu należy przyjąć, iż organy przez wydaniem zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu l instancji dysponowały obszernymi ustaleniami dotyczącym stanu technicznego przedmiotowego budynku, w tym zakresie stanu technicznego garażu wielostanowiskowego znajdującego się w przedmiotowym budynku na poziomie "-1 i "O". Dokonały także ustaleń dotyczących innych elementów przedmiotowego budynku w tym w oparciu o dane z ww. protokołów okresowego przeglądu budynku mieszkalnego. Należy także mieć na uwadze fakt, iż pracownicy inspektoratów nadzoru budowlanego posiadają fachową wiedzę, która w ocenie Sądu powinna pozwolić im na dokonanie ustaleń w zakresie oceny stanu technicznego budynku w oparciu o dane z przedłożonych protokołów i przeprowadzonej wizji, w tym także uaktualnienia zebranych materiałów. Z przedłożonych do akt administracyjnych dowodów w tym protokołów kontroli z okresowego przeglądu technicznego budynku przy ul. [...] wraz ze zdjęciami - sporządzonych w trybie art. 62 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, a także pozostałych przeglądów serwisowych oraz protokołu z oględzin garażu z 22.09. 2009 r. ze zdjęciami wynika, iż organy dysponowały odpowiednim materiałem do takich ustaleń. Natomiast jeśli organ uznał, iż zebrany materiał nie jest wystarczający dla ustalenia stanu technicznego budynku i w związku z tym zachodzi potrzeba dostarczenia ocen technicznych lub ekspertyz obowiązkiem organów było prawidłowe wykazanie, iż tak jest w istocie. A tego w rozpatrywanej sprawie organy w żaden sposób nie wykazały. Przeciwnie z przedłożonego do akt administracyjnych materiału dowodowego oraz z uzasadnień wynika, iż organy dysponowały bogatym materiałem dla poczynienia niezbędnych ustaleń i co ważniejsze takie ustalenia poczyniły. Trzeba mieć również na uwadze, że bez prawidłowego uzasadnienia postanowienia wydanego w trybie art. 81 c ustawy Prawa budowlane organy nie mogą przerzucać na właścicieli tych obiektów kosztów dostarczania ocen technicznych lub ekspertyz dotyczących jakości robót budowlanych lub stanu technicznego budynku. Ciężar zastosowania przepisu z art. 81 c. ust. 2 Prawa Budowlanego przesuwa się bowiem na kwestię nie tyle uzasadnienia stanu obiektu , co uzasadnienia wątpliwości, które powziął organ co do stanu technicznego obiektu. Aktualne orzecznictwo sądowe kładzie nacisk na wykazanie przez organ jakie konkretnie zastrzeżenia budzi stan techniczny budynku. Jeśli natomiast organ nie uzasadni prawidłowo postanowienia nakładającego na stronę obowiązku dostarczenia oceny lub ekspertyzy - postanowienie takie należy uznać za nieprawidłowe, gdyż narusza wymogi art. 81 c ust. 2 Prawa budowlanego oraz wymogi z art. 7, 77 § i art. 107 §3 kpa. Nadto należy zauważyć, że zaskarżone postanowienie zostało wydane przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w dniu [...][ maja 2012 r. , a więc po prawie dwóch latach od wydania postanowienia pierwszoinstancyjnego , a strona skarżąca w skardze z 21 czerwca 2012 r. podniosła, że przedmiotowa ekspertyza techniczna została przez nią przesłana do organu l instancji w dniu 30 lipca 2010 r. natomiast organ odwoławczy nie ustosunkował się do powyższego. W tej sytuacji mając na uwadze, że wskazane wyżej naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy podstawie art. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji. Na podstawie art. 152 p.p.s.a określono ze zaskarżone postanowienie nie może być wykonywane.