II SA/Kr 1095/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Prokuratora Rejonowego [...] na decyzję Wojewody z dnia 7 lutego 2008 r. Nr: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a I) zwolnić R.P. od kosztów sądowych; II) ustanowić dla R.P. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł za odpis orzeczenia z uzasadnieniem sporządzanym na skutek zgłoszonego żądania uczestnik postępowania R.P. złożył wniosek, na urzędowym formularzu "PPF" o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Z danych zawartych we wniosku wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną A.P. . W skład jego majątku wchodzi mieszkanie o powierzchni 85 m² oraz działka rolno-leśna wielkości 0,5 ha. Z dniem 30 listopada 2011 roku R.P. utracił pracę, która stanowiła źródło jego dochodów. Od tego czasu pozostaje na zasiłku, utrzymując żonę, która nie osiąga żadnych dochodów. Wnioskodawca nie dysponuje oszczędnościami, ani przedmiotami wartościowymi. Nie posiada zatem środków, aby pokryć wydatki związane z toczącym się postępowaniem sądowym. Dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające do wolnej od wątpliwości oceny sytuacji materialnej uczestnika postępowania, dlatego został on wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości miesięcznych dochodów przez stosowne zaświadczenie, bądź potwierdzenie przelewu środków, oświadczenie, czy oprócz zasiłku uzyskuje dochody z innych źródeł (np. z prac dorywczych, pomoc rodziny), wyjaśnienie czy posiadany majątek w postaci działki rolno – leśnej przynosi jakiekolwiek dochody – jeśli tak, to w jakiej wysokości, czy małżonka wnioskodawcy jest zarejestrowana we właściwym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna i czy otrzymuje jakiekolwiek zasiłki, czy wnioskodawca ubiegał się o przyznanie pomocy społecznej – jeśli tak, to z jakim skutkiem, udokumentowanie aktualnymi rachunkami wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem, a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, środki czystości, telefon, itp. oraz przedłożenie wykazów wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego żonę rachunków bankowych oraz wyciągów obrazujących ich historię z okresu ostatnich trzech miesięcy, a także oświadczenie czy wnioskodawca jest właścicielem pojazdów mechanicznych jeśli tak, należało podać ich markę i rok produkcji. Odnosząc się do wezwania R.P. oświadczył, że aktualnie nie posiada żadnych dochodów. Do dnia 30 marca 2012 roku pobierał zasiłek chorobowy, zaś od 10 kwietnia 2012 roku jest zarejestrowany w Grodzkim Urzędzie Pracy jako bezrobotny. Nie posiada dochodów "z innych źródeł". Żona A.P. nie pracuje i nie jest zarejestrowana jako bezrobotna. Nie otrzymuje ona zasiłków, pomocy i nie uzyskuje żadnych dochodów. Wnioskodawca nie ubiegał się o przyznanie pomocy socjalnej. Bieżące opłaty związane z utrzymaniem lokalu mieszkalnego i funkcjonowaniem gospodarstwa domowego wynoszą około 650 zł. Pozostałe wydatki są zdeterminowane wysokością przyznanych zasiłków. Wnioskodawca oświadczył, że jest właścicielem samochodu marki Audi, rok produkcji 1999. Małżonka nie posiada rachunku bankowego. Do pisma załączone zostały kopie następujących dokumentów: zaświadczenia ZUS z dnia 11 kwietnia 2012 roku o wypłaconych zasiłkach za okres po ustaniu ubezpieczenia, zaświadczenia z Grodzkiego Urzędu Pracy w K. z dnia 10 kwietnia 2012 roku o zarejestrowaniu R.P. w tamtejszym urzędzie jako osoby bezrobotnej oraz wyciągu z rachunku bankowego strony za okres od dnia 7 stycznia 2012 roku do 6 marca 2012 roku. Jednocześnie R.P. rozszerzył zakres żądania zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Oprócz zwolnienia od kosztów sądowych domaga się on również ustanowienia na jego rzecz adwokata z urzędu celem sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 lutego 2012 roku oddalającego skargę Prokuratora Rejonowego [...] na decyzję Wojewody z dnia [...] lutego 2008 roku w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie osobie wnioskującej szeroko rozumianego prawa do sądu, a wiec możliwości skorzystania ze wszystkich przysługujących stronie uprawnień, jeżeli znajduje się ona w położeniu uniemożliwiającym poniesienie we własnym zakresie związanych z tym kosztów. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 roku, poz. 270) instytucja przyznania prawa pomocy, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy przy tym rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zdaniem orzekającego B.P. uwiarygodnił w sposób wystarczający, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych w sprawie oraz kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Za taką decyzją przemawiała przedstawiona trudna sytuacja majątkowa i życiowa wnioskodawcy. Jak wynika z oświadczenia, popartego stosownymi dokumentami, uczestnik postępowania z dniem 30 listopada 2012 roku utracił pracę. Od dnia 1 grudnia 2011 roku do 30 marca 2012 roku wypłacane mu były świadczenia ZUS w postaci zasiłku chorobowego. Z załączonego wyciągu z rachunku bankowego wysokość wypłacanych świadczeń przedstawiała się następująco: 20 stycznia 2012 roku kwota 302,65 zł, 23 stycznia 2012 roku 2.257,90 zł, 31 stycznia 2012 roku 1.251,67 zł, 13 marca 2012 roku 788,09 zł oraz 29 lutego 2012 roku 1.030,81 zł. Od dnia 10 kwietnia 2012 roku R.P. zarejestrowany jest w Grodzkim Urzędzie Pracy w K. jako osoba bezrobotna. Bez pracy i dochodów pozostaje także małżonka wnioskodawcy A.P. . W obecnej sytuacji finansowej strona nie jest zatem w stanie pokryć kosztów sądowych oraz kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru we własnym zakresie. Biorąc powyższe pod uwagę uznano, że w przedmiotowej sprawie zachodzą ustawowe przesłanki do przyznania uczestnikowi postępowania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych w całości i ustanowienie na jego rzecz kwalifikowanego pełnomocnika z urzędu. W tym miejscu należy jednak podkreślić, iż rozpatrując kwestię przyznania stronie kwalifikowanego pełnomocnika w ramach prawa pomocy kierowano się jedynie przesłankami ekonomicznymi (tj. badano czy stronę stać na poniesienie określonego wydatku), nie zaś charakterem sprawy. Jedynym kryterium, od którego przepis art. 246 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzależnia przyznanie prawa pomocy jest bowiem brak możliwości poniesienia przez stronę jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie odmowa przyznania prawa pomocy obejmującego ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika mogłaby doprowadzić do pozbawienia strony konstytucyjnego prawa do sądu, zważywszy na fakt, iż na etapie sporządzenia skargi kasacyjnej (na którym znajduje się obecnie niniejsza sprawa) zachodzi tzw. przymus adwokacki. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 2, art. 246 § 1 pkt 1, ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. Nr 153, poz. 270).