II SA/Kr 1095/14
WyrokWSA w Krakowie2014-11-13
Skład orzekający: Anna Szkodzińska, Joanna Tuszyńska, Agnieszka Nawara-Dubiel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy koszty sporządzenia operatu szacunkowego, niezbędnego do ustalenia wysokości odszkodowania za nieruchomości przejęte pod drogi publiczne w trybie specustawy drogowej, mogą obciążać stronę postępowania (Powiat)?Ratio decidendi
Koszty sporządzenia operatu szacunkowego, stanowiące wydatek organu w postępowaniu o ustalenie odszkodowania za nieruchomości przejęte pod drogi publiczne w trybie specustawy drogowej, nie mogą obciążać strony postępowania (Powiatu). Przepisy specustawy drogowej nie normują materii kosztów postępowania administracyjnego, dlatego zastosowanie znajdują przepisy działu IX Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 262 § 1 k.p.a., strona może być obciążona kosztami tylko wtedy, gdy wynikły one z jej winy lub zostały poniesione w jej interesie/na jej żądanie, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organu. Koszt sporządzenia operatu szacunkowego nie spełnia tych przesłanek.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła postanowienia Starosty o zwrocie przez Powiat kosztów postępowania administracyjnego w kwocie 1.190,00 zł, obejmujących koszt sporządzenia operatów szacunkowych dla nieruchomości przejętych pod inwestycję drogową. Wojewoda utrzymał w mocy postanowienie Starosty. Powiat złożył skargę do WSA, argumentując, że koszty te powinny obciążać organ, a nie stronę. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody oraz poprzedzające je postanowienie Starosty.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Wojewody oraz poprzedzające je postanowienie Starosty, określił, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonywane, i zasądził od Wojewody na rzecz Powiatu kwotę 340 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie: NSA Joanna Tuszyńska (spr.) WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant: Anna Balicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2014 r. sprawy ze skargi Powiatu [...] na postanowienie Wojewody [...] z dnia 22 maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji; II. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonywane; III. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego Powiatu [...] kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Starosta postanowieniem z dnia 26.03.2014 r., na podstawie art. 22 ust. 1, art.23 ustawy z dnia 10.04.2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tj. Dz.U. z 2013r., poz.687 ze zm.), art.132 ust. 8 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. Nr 102 poz.651 z 2010 r. ze zm.), art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 16.12.2005r. o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego ( Dz.U. Nr 267 poz. 2251 z 2005 r. ze zm.), art. 263, art. 264 k.p.a.:
- w pkt. 1 zobowiązał Powiat do zwrotu kosztów postępowań administracyjnych prowadzonych przez Starostę wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej, w oparciu o przepisy ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (tj. Dz. U. z 2013r., poz. 687 ze zm.), dotyczących ustalenia odszkodowań za nieruchomości obejmujące działki nr [...] o pow. 0,0024ha , nr [...] o pow. 0,0008 ha, nr [...] o pow. 0,0008 ha, nr [...] pow. 0,0015 ha, nr [...] o pow. 0,0117 ha , nr [...] o pow. 0,0012 ha położone w obręb: [...]; oraz działkę nr [...] o pow. 0,0029 ha położoną w obrębie: [...], przejęte z mocy prawa na własność Powiatu na podstawie decyzji Starosty nr [...] znak: [...] z dnia 19.06.2013r. o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn.: "Rozbudowa drogi powiatowej nr [...] - ul. B. w Z., w zakresie budowy chodnika, przebudowy istniejącego systemu odwodnienia wraz z poszerzeniem jezdni", uchylonej w części decyzją Wojewody znak: [...] z dnia 29 października 2013 r., który równocześnie orzekł co do uchylonej części.
- w pkt. 2 określił wysokość kosztów postępowań dotyczących ustalenia odszkodowania za ww. działki na kwotę 1.190,00 zł.
W uzasadnieniu organ podał, że Wojewoda postanowieniem [...] z dnia 2.08.2013 r. wyznaczył Starostę wykonującego zadania zakresu administracji rządowej do załatwienia sprawy ustalenia i wypłaty odszkodowania za opisane wyżej działki przejęte z mocy prawa na własność Powiatu na podstawie decyzji Starosty nr [...] znak: [...] z dnia 19.06.2013r., której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Przedmiotowa decyzja została uchylona w części decyzją Wojewody znak: [...] z dnia 29.10.2013 r., który równocześnie orzekł co do uchylonej części.
Umową [...] z dnia 22.10.2013 r. Starosta powierzył firmie "E" wykonanie operatów szacunkowych ustalających wartość prawa własności nieruchomości obejmującej działki nr [...] o pow. 0,0024ha , nr [...] o pow. 0,0008 ha, nr [...] o pow. 0,0008 ha, nr [...] o pow. 0,0015 ha, nr [...] o pow. 0,0117 ha , nr [...] o pow. 0,0012 ha położone w obręb: [...]; oraz działkę nr [...] o pow. 0,0029 ha położoną w obrębie: [...], przejęte z mocy prawa na własność Powiatu na podstawie decyzji Starosty nr [...] znak: [...] z dnia 19.06.2013 r. Decyzjami: znak: [...] z dnia 06.032014r., znak: [...] z dnia 06.03.2014 r., znak: [...] z dnia 06.03.2014 r., znak: [...] z dnia 06.03.2014r., znak: [...] z dnia 26.03.2014 r., znak: [...] z dnia 06.03.2014r, znak: [...] z dnia 06.03.2014 r. orzekł o ustaleniu odszkodowań na rzecz byłych właścicieli ww. działek. Do kosztów postępowań zgodnie z art. 263 kpa zaliczono koszt sporządzenia operatów szacunkowych przez rzeczoznawcę majątkowego w kwocie 1.190,00 zł.
Na powyższe postanowienie zażalenie złożył Powiat, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia organu I instancji. Wskazał, że z art. 130 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że po stronie organu prowadzącego postępowanie, powstaje obowiązek zasięgnięcia opinii rzeczoznawcy majątkowego i zgodnie z art. 262 Kpa poniesienia kosztów sporządzenia tej opinii. Zatem wyklucza możliwość obciążenia tymi kosztami strony. Nie można przyjąć, by art. 22 ust. 1 specustawy drogowej dotyczył kosztów postępowania, w tym kosztów sporządzenia operatów szacunkowych na potrzeby ustalenia odszkodowania. Mając na uwadze, że powołany art. 22 ust. 1 ma charakter normy szczególnej i jest zamieszczony w ustawie szczególnej, wyłączyć należy możliwość rozszerzającego interpretowania jego zakresu przedmiotowego poprzez objęcie jego dyspozycji również kosztów ustalenia odszkodowań. Podobną interpretację zastosować należy do art. 3 ust. 1 pkt. 3 ustawy o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego, z którego nie wynika, by dotyczył on wydatków na sporządzenie operatów szacunkowych, gdyż wymieniony w nim katalog zadań finansowych z budżetu powiatu ma charakter zamknięty. Powyższe potwierdza wniosek, że ustalenie i wskazanie podmiotu zobowiązanego do poniesienia kosztów sporządzenia operatów w postępowaniu w trybie specustawy drogowej powinno się odbyć, z mocy art. 12 ust. 5 i art. 23 tej ustawy, w oparciu o zasady ustalania kosztów postępowania stosowane na gruncie ustawy o gospodarce nieruchomościami, czyli o przepisy Działu IX Kodeksu postępowania administracyjnego. Z przepisów tego działu k.p.a wywieść należy, że koszty postępowania (w tym wydatki na sporządzenie operatu szacunkowego) ponosi organ. Wyjątek określony w 262 § 1 k.p.a w sprawie nie zachodzi.
Wojewoda postanowieniem z dnia 22.05.2014 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z. art. 144 k.p.a. utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, iż regulacje ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych mają szczególny charakter. Tym samym ustawa ta posiada pierwszeństwo w stosunku do innych ustaw regulujących zasady wywłaszczania nieruchomości pod drogi publiczne. Natomiast odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów o gospodarce nieruchomościami w sprawach ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania za odebrane prawa rzeczowe skutkiem decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, przewidziane w art. 12 ust. 5 wskazanej ustawy, oznacza odesłanie jedynie do odpowiedniego stosowania przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 21. 09. 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Stosowanie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami ma być jedynie odpowiednie, a nie bezpośrednie. Trzeba więc przy stosowaniu tych przepisów, każdorazowo brać pod uwagę ratio legis ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, aby nie doprowadzić poprzez błędną interpretację do wypaczenia założeń przedmiotowej ustawy.
Wojewoda wskazał, iż odebranie praw rzeczowych łączy się bezpośrednio z przyznaniem za nie ekwiwalentu w postaci roszczenia o odszkodowanie, realizowanego przez organ administracyjny z urzędu w odrębnej decyzji. Uzyskanie decyzji o zezwoleniu na realizacje drogi wraz z decyzja ustalająca wysokość ekwiwalentu za odebrane prawo stanowi cały proces nabycia nieruchomości pod drogi. Tym samym niezbędnym jest traktowanie postępowań obejmujących zarówno wydanie decyzji o zezwoleniu na realizację drogi jak i decyzji ustalającej odszkodowanie za odjęte prawo jako postępowań zmierzających do "nabycia nieruchomości pod drogi". Postępowania takie generują pewne koszty związane nie tylko z zapłatą odszkodowania dla osób pozbawionych prawa własności, ale i ściśle rozumiane koszty postępowania administracyjnego, zmierzające do wydania obydwu decyzji w tym m.in. koszty sporządzenia operatów szacunkowych pozwalających na wycenę nieruchomości i na tej podstawie ustalenie adekwatnego odszkodowania.
Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że beneficjentami postępowań prowadzonych w trybie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, są odpowiednie podmioty publicznoprawne i to właśnie w zakres ich majątku wchodzą prawa własności nieruchomości zajętych pod drogi publiczne, a wobec powyższego logicznym rozwiązaniem wydaje się właśnie takie ukształtowanie i interpretacja przepisów prawa, które właśnie te podmioty obciąża szeroko rozumianymi kosztami nabycia nieruchomości pod budowę dróg publicznych.
Dla poparcia swojego stanowiska Wojewoda przytoczył treść wyroku NSA z 10.06.2011 r., sygn. akt l OSK 1246/10, wskazał także inne wyroki NSA.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na postanowienie Wojewody wniósł Powiat – Starostwo Powiatowe w O., domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego go postanowienia I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:
- art. 22 ust. 1 ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz 3 ust. 2 ustawy z 16.12.2005 r. o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego w zw. z art. 262 § 1 , art. 263 i art. 264 przez ich błędną wykładnię i w zwiazku z tym niewłaściwe zastosowanie poprzez przyjęcie, że koszty sporządzenia operatu szacunkowego stanowią koszty postępowania do uiszczenia których zobowiązana jest strona skarżąca;
- art. 107 § 1 i § 3 kpa przez pominięcie podstawy prawnej z zakresu prawa materialnego na której organ oparł swoje rozstrzygniecie.
W uzasadnieniu skargi powielono argumenty przedstawione w zażaleniu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z treścią art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).
Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Zaskarżone postanowienie dotyczy kosztów postępowania prowadzonego w sprawie ustalenia odszkodowania w trybie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U.08.193.1194 j.t. z późn. zm.). Zasadniczą kwestią wymagającą rozstrzygnięcia jest udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy koszty sporządzenia operatu szacunkowego, na podstawie którego organ podejmuje decyzję o ustaleniu wysokości odszkodowania za nieruchomości lub ich części, które z dniem, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, z mocy prawa stają się własnością Skarbu Państwa albo odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego są kosztami, którymi mogą być obciążone strony tego postępowania.
Stosownie do treści art. 1 ust. 1 omawianej ustawy określa ona zasady i warunki przygotowania inwestycji w zakresie dróg publicznych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115, Nr 23, poz. 136 i Nr 192, poz. 1381 oraz z 2008 r. Nr 54, poz. 326), zwanych dalej "drogami", a także organy właściwe w tych sprawach. W rozdziale 2 a ustawy "Postępowanie poprzedzające rozpoczęcie robót budowlanych" , w przepisie art.11c określono, że do postępowania w sprawach dotyczących wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z zastrzeżeniem przepisów niniejszej ustawy. Odesłanie to nie odnosi się zatem do spraw dotyczących wydania decyzji ustalających wysokość odszkodowania, gdyż decyzja ta , jak wynika z art.12 ust.4 a ustawy, wydawana jest w odrębnym postępowaniu. W rozdziale 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych zatytułowanym "Nabywanie nieruchomości pod drogi" zamieszczony został art. 22 ust 1, stanowiący że: "koszty nabycia nieruchomości pod drogi, w tym odszkodowania, finansowane są na podstawie przepisów o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego, przepisów o drogach publicznych oraz przepisów o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym". Zgodnie z przepisem art.3 ust.2 ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o finansowaniu infrastruktury transportu lądowego (Dz.U.05.267.2251 z późn. zm.) zadania w zakresie finansowania budowy, przebudowy, remontu, utrzymania i ochrony dróg gminnych oraz zarządzania nimi finansowane są z budżetów gmin. Łączne odczytanie tych przepisów prowadzi do wniosku, że koszty nabycia nieruchomości pod drogi gminne, w tym odszkodowania za takie nieruchomości finansowane są z budżetów gmin. Z kolei art.12 ust.5 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku, zamieszczonego również w rozdziale "Nabywanie nieruchomości pod drogi" zawiera odesłanie do przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami : "do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania, o którym mowa w ust. 4a, stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18. Oznacza to, że w postępowaniach dotyczących wydania decyzji ustalających wysokość odszkodowania, odpowiednie zastosowanie znajdą przede wszystkim przepisy rozdziału 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U.04.261.2603 j.t. z późn.zm.), zatytułowanego "Odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości", zamieszczone w art. 128 – 135, ale tylko do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania. W szczególności odpowiednie zastosowanie znajdzie tu przepis art.130 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowiący, że ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości oraz przepis art. 156 ust.1, przewidujący, że rzeczoznawca majątkowy sporządza na piśmie opinię o wartości nieruchomości w formie operatu szacunkowego. Dlatego też w postępowaniach dotyczących wydania decyzji ustalających wysokość odszkodowania, na podstawie art.12 ust.5 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku, wyłączone będzie zastosowanie przepisu art.132 ust.8 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowiącego, że podmiot, który będzie realizował cel publiczny, może pokryć koszty należności, o których mowa w ust. 5 i 6, oraz koszty ustalenia tych należności. Zakres stosowania przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami w sprawach dotyczących ustalenia wysokości odszkodowania w trybie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. komplikuje jednakże treść art.23 tej ustawy. Stanowi on bowiem, że "w sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale stosuje się przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami." Dokonując wykładni tego przepisu zauważyć w związku z tym należy, że odesłanie to może dotyczyć wyłącznie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami regulujących materię nabywania nieruchomości. Stosownie do treści art. 2 pkt 11) ustawy o gospodarce nieruchomościami, nie narusza ona innych ustaw w zakresie dotyczącym gospodarki nieruchomościami, a w szczególności ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz. U. Nr 80, poz. 721, z późn. zm.). Z powyższego wynika, że skoro ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych ma własny przedmiot regulacji, ustawa o gospodarce nieruchomościami może mieć zastosowanie jedynie w materii nie objętej ustawą z dnia 10 kwietnia 2003 r. i to jedynie w wyżej wskazanym zakresie. Niewątpliwie zatem, w sprawach dotyczących ustalenia wysokości odszkodowania, bezpośrednie zastosowanie znajdzie przepis art.4 pkt 3 b) ustawy o gospodarce nieruchomościami, stanowiący, że przez nabywanie nieruchomości należy rozumieć dokonywanie czynności prawnych, na podstawie których następuje przeniesienie własności nieruchomości. Dlatego też, skoro w rozdziale 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku "Nabywanie nieruchomości pod drogi" , przewidziano nabycie nieruchomości w drodze decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej oraz nabycie nieruchomości w drodze czynności cywilnoprawnej (nieruchomości zamiennych i tzw. "resztówek" - art.13 ust. 2 i 3) , w sformułowaniu zawartym w art.22 ust.1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003r "koszty nabycia nieruchomości pod drogi" nie mieszczą się koszty postępowania administracyjnego w sprawie o ustalenie wysokości odszkodowania, w tym koszt sporządzenia operatu szacunkowego. Regulacja art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku ma zatem charakter regulacji wyłącznie materialnoprawnej. Wreszcie, analiza ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych prowadzi do jeszcze jednej konstatacji. Ustawa ta w ogóle nie normuje materii związanej z kosztami postępowania administracyjnego. Dlatego też do spraw dotyczących wydania decyzji ustalających wysokość odszkodowania, zastosowanie mają przepisy działu IX Kodeksu postępowania administracyjnego "Opłaty i koszty postępowania". W myśl przepisu art. 263 § 1 kpa na koszty postępowania administracyjnego składają się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych. Zgodnie zaś z treścią art. 262 § 1 k.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które: 1) wynikły z winy strony,
2) zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie.
Podkreślenia wymaga, że zaskarżone postanowienie dotyczy kosztów prowadzonego z urzędu postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania w trybie przepisów ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 roku o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych. Postępowanie to jest co prawda konsekwencją prowadzonego na wniosek strony postępowania w sprawie wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, niemniej jest ono postępowaniem odrębnym.
Tak więc koszty postępowania w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania za przejętą pod drogę nieruchomość, w tym koszt sporządzenia operatu szacunkowego nie jest ani kosztem wynikłym z winy strony, ani kosztem postępowania poniesionym na żądanie strony (jako koszt przeprowadzenia dowodu, który zgodnie z art.130 ust.2 u.g.n. musi być przeprowadzony przez organ), ani też kosztem poniesionym w interesie strony. Zauważyć nadto należy, że wynikający z ustawy (art.130 ust.2 u.g.n.) obowiązek skorzystania przez organ z określonego środka dowodowego nie oznacza jeszcze, że koszt przeprowadzenia takiego dowodu zawsze obciąża organ.
Wykładnia przepisu art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. prowadzi bowiem do wniosku, że koszty postępowania wtedy obciążą stronę postępowania, gdy łącznie spełnione zostaną dwie przesłanki: 1) zostały poniesione w interesie strony lub na żądanie strony oraz 2) brak przepisu ustawowego, z którego wynika obowiązek organu generujący koszty postępowania. Ponieważ w rozpatrywanej sprawie nie została spełniona pierwsza z tych przesłanek, brak było podstawy prawnej do obciążenia Powiatu kosztami sporządzenia operatu szacunkowego.
Wobec powyższego zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające jej postanowienie organu pierwszej instancji podlegają uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Uchylenie obydwu postanowień nastąpiło w związku z art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w myśl którego Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skoro obydwa postanowienia są wadliwe ich uchylenie stało się konieczne.
Uwzględniając skargę, Sąd zastosował art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i na jego podstawie określił, że zaskarżone postanowieni nie może być wykonywane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi .
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło