II SA/Kr 1098/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie : WSA Wojciech Jakimowicz WSA Mariusz Kotulski (spr.) Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] stycznia 1997 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego A. P. kwotę 253 zł ( dwieście pięćdziesiąt trzy złote ) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Kierownik Urzędu Rejonowego w N. decyzją z dnia [...].11.1996r., znak: [...] nakazał A. P. rozbiórkę murku betonowego ogrodzeniowego, wybudowanego w L., wzdłuż drogi dojazdowej nr [...]. W podstawie prawnej decyzji organ I instancji wskazał m.in. art. 48 ustawy z dnia 7.07. 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414). W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia, przytaczając treść art. 29 ust. 1 pkt 7 w/w ustawy, uznano, iż przedmiotowy murek betonowy jest ogrodzeniem, na które wymagane jest pozwolenie na budowę. W ocenie organu I instancji fakt wybudowania w/w obiektu bez pozwolenia na budowę należy zakwalifikować jako samowolę budowlaną. W odwołaniu od powyższej decyzji A. P. podniósł, iż przedmiotowy murek nie jest ogrodzeniem trwałym lecz stanowi zabezpieczenie posesji przed działaniem wód powierzchniowych, zalewających działkę nr 1. Wskazano, iż w/w obiekt nie stwarza zagrożenia dla drogi publicznej, ludzi, mienia. Ponadto odwołujący podniósł, iż przy rozpatrzeniu sprawy nie uwzględniono przyczyn powstania przedmiotowego obiektu, nie wzięto pod uwagę szkód wyrządzanych przez wodę w znajdującym się na w/w działce budynku mieszkalnym oraz istniejącego zagrożenia, polegającego na zalewaniu działki. Wojewoda [...] decyzją z dnia 31.01.1997r. nr [...] w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (jednolity tekst z 1980 r. Dz.U. Nr 9 poz. 26) oraz art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (jednolity tekst Dz.U. Nr 89, poz. 414) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że w przedmiotowej sprawie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 48 ustawy prawo budowlane, ponieważ przedmiotowy murek ogrodzeniowy został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę. Nadto ustalono, iż w/w obiekt nie stanowi muru oporowego ani w sensie konstrukcyjnym, ani ze względu na przeznaczenie. Wskazano także, iż przedmiotowy murek odgradza nieruchomość inwestora od przyległej drogi. Organ II instancji podniósł również, że kwestie stosunków wodnych pomiędzy nieruchomościami mogą być przedmiotem odrębnego postępowania administracyjnego, natomiast nie upoważniają do samowolnego wznoszenia obiektów budowlanych. Postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na skutek skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie skargi A. P. z dnia 4.03.1997r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym) na w/w decyzję organu odwoławczego. Skarżący wskazał, iż sporny murek wybudował po upewnieniu się w gminie, że nie wymaga on pozwolenia na budowę. Ponadto A. P. podniósł, iż w/w murek nie jest ogrodzeniem trwałym lecz stanowi zabezpieczenie posesji przed działaniem wód powierzchniowych z sąsiednich nieruchomości. W skardze podano także, na działce skarżącego znajduje się ogrodzenie trwałe, które jest oddzielną od murku budowlą. Fakt ten znalazł odzwierciedlenie w protokole z dnia [...].08.1996r. Ponadto skarżący zarzucił, iż organ odwoławczy nie rozpatrzył istotnych w sprawie przesłanek, związanych m.in. z: zakwalifikowaniem murku jako części ogrodzenia (w przypadku istnienia już ogrodzenia trwałego od strony drogi publicznej), okolicznościami wybudowania murku oporowego, oraz nie wziął pod uwagę skutków użytkowych w/w obiektu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał w całości swoje wcześniejsze stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. W ocenie organu, przedmiotowy murek nie stanowi muru oporowego, który również wymagałby pozwolenia na budowę. Niczym nie uargumentowane jest także twierdzenie skarżącego, iż zasięgał on informacji w gminie przed rozpoczęciem robót. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz.1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Właściwym do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie. Sąd Administracyjny bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego, nie będąc w sprawowaniu tej kontroli związany granicami skargi (art. 3 § 1 i art. 134 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. W ocenie Sądu skarga A. P. zasługuje na uwzględnienie i to nie tylko z przyczyn w niej podniesionych. Z urzędu Sąd stwierdza, że organy nadzoru budowlanego dopuściły się naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 kpa, ponieważ nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego sprawy, a uzasadnienia ich rozstrzygnięć nie spełniają wymogów określonych w art. 107 § 3 kpa. Zasadniczym uchybieniem jest brak dokładnych ustaleń co do charakteru przedmiotowej inwestycji - murku betonowego, zlokalizowanego wzdłuż drogi dojazdowej na działce nr 1 w L. Skarżący twierdzi w uzupełniających wyjaśnieniach do protokołu oględzin z dnia [...].08.1996r., że przedmiotowy obiekt stanowi murek oporowy, chroniący dom przed zalewaniem (...). W odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej A. P. podnosił, iż sporny murek nie stanowi ogrodzenia, tylko "zabezpieczenie" działki przed wodami powierzchniowymi. Według art. 3 pkt 9 Prawa budowlanego ogrodzenie stanowi urządzenie budowlane związane z obiektem budowlanym. Stosownie do art. 29 ust. 1 pkt 7 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie wybudowania spornego obiektu - "pozwolenia na budowę nie wymaga budowa ogrodzeń z wyjątkiem przyległych do dróg, ulic, placów i innych miejsc publicznych". Zatem kwestią kluczową w tej sprawie było poczynienie dokładnych ustaleń odnośnie charakteru przeznaczenia i kwalifikacji prawnej spornego murku. Z tego obowiązku według Sądu organy administracyjne nie wywiązały się należycie, bowiem nie dokonały wnikliwej i wyczerpującej oceny zgromadzonego materiału dowodowego przyjmując, że murek betonowy o szerokości 0,2 m, wysokości do 0,6 m i długości 18, 80 m (protokół oględzin z [...].08.1996 r.) stanowi ogrodzenie, wymagające pozwolenia na budowę. W niniejszej sprawie należało rozważyć bowiem czy przedmiotowy murek, ma charakter ogrodzenia, jako obiektu odgradzającego poszczególne części terenu (art. 29 ust. 1 pkt 7), czy też np. stanowi obiekt małej architektury jako niewielki obiekt służący utrzymaniu porządku (art. 3 pkt 4 lit. c). Brak prawidłowych ustaleń faktycznych spowodował, że nie wiadomo, czy w przedmiotowym przypadku ma w ogóle miejsce samowola budowlana. Nie w każdym przypadku będzie wymagane pozwolenie na budowę (art. 29 ust. 1 pkt 4), a tym samym nie zawsze będziemy mieli do czynienia z samowolą budowlaną. Warto w tym miejscu przytoczyć fragment uzasadnienia wyroku NSA z [...] 2006 r., [...]: "Mur, który pełni funkcję konstrukcji oporowej, zabezpieczającej przed osuwaniem się ziemi z terenu wyżej położonego, nie jest ogrodzeniem, bowiem bez względu na to, czy znajduje się na granicy z nieruchomością sąsiednią, czy też w innym miejscu, nie ma charakteru ogrodzenia, jako obiektu odgradzającego poszczególne części terenu." Ponadto, jak wynika z materiału dowodowego, przedmiotowa inwestycja jest usytuowana wzdłuż pasa gruntu przylegającego do działki skarżącego i określonego przez organy administracyjne jako droga ogólnodostępna, dojazdowa. Organ I instancji ustalił, iż "droga o nr [...] została zakwalifikowana przez Urząd Gminy jako ulica użyteczności publicznej.(...) Ulica ta nie jest wpisana do wykazu dróg publicznych zaliczanych do kategorii dróg gminnych - uchwała nr 18/N/88 z dnia 21.12.88, Dz. Urz. Woj. N. Sącz nr 3/89" (protokół oględzin z [...].08.1996 r.) Biorąc powyższe pod uwagę uznać trzeba, iż organy administracyjne winny dokonać należytej analizy stanu faktycznego pod kątem kwalifikacji prawnej dokonanej przez skarżącego inwestycji i jej znaczenia w świetle prawa budowlanego. Dopiero poczynienie takiej analizy da odpowiedź na pytanie czy w sprawie mamy w ogóle do czynienia z samowolą budowlaną, a jeżeli tak - to jakie z tego należy wyprowadzić konsekwencje w świetle przepisów prawa budowlanego. Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt "a" i "c" ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazane wyżej uchybienia odpowiadają tej przesłance. Dlatego też, na podstawie powołanego wcześniej przepisu i art. 135 ustawy orzeczono jak w punkcie l wyroku. O niewykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 w/w ustawy. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 ustawy.