II SA/Kr 110/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Łomnicka po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 marca 2017 r. sprzeciwu od postanowienia z dnia 2 grudnia 2016 r. w sprawie ze skargi [...] Szkoły Zdrowia z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia [...] listopada 2015 r. [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W dniu 29 listopada 2016 r. strona skarżąca – Stowarzyszenie [...] z siedzibą w [...], złożyła ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Prezesa Sądu Apelacyjnego w Krakowie wydaną w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. Strona skarżąca domaga się zwolnienia od kosztów oraz ustanowienia adwokata z uwagi na brak środków finansowych umożliwiających uiszczenie należnych opłat. Wskazała, iż stowarzyszenie jest podmiotem prawa gospodarczego, prowadzącym statutowo szczególną działalność oświatową na rzecz osób wykluczanych społecznie. Status organizacji społecznej został nieprawomocnym postanowieniem odebrany wpisem do centralnej informacji KRS na dwa dni przed obligatoryjnym terminem jego upublicznienia do celów pozyskania 1% podatku na działalność statutową. Od lutego 2011r. członkowie organizacji poddawani są psychicznemu terrorowi, zatem wszelkie zabiegi w celu zdobycia środków finansowych są nieskuteczne. Majątek strony wynosi aktualnie 19,27 zł. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż strona skarżąca jest organizacją społeczną prowadzącą statutowo działalność edukacyjno-popularyzatorską, publicystyczną i informacyjną upowszechniającą wiedzę z zakresu zachowań pro-zdrowotnych, pro-rodzinnych, pro-społecznych, pro-obywatelskich, pro-ekologicznych i pro-przedsiębiorczych, promocja zatrudnienia i aktywizacji zawodowej osób pozostających bez pracy i zagrożonych zwolnieniem z pracy oraz współdziałanie z władzami, organizacjami, instytucjami i osobami prywatnymi w zakresie propagowania powyżej wymienionych zachowań. Współdziała z władzami, instytucjami i organizacjami w zakresie propagowanych zachowań. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, że Stowarzyszenie nie posiada kapitału zakładowego, majątku, środków finansowych, nie dysponuje środkami trwałymi. Rok obrotowy 2015 strona zamknęła zyskiem w wysokości 450,21 zł. W kasie posiada gotówkę wg. stanu na styczeń 2016r. w wysokości 19,27 zł. W uzasadnieniu podniesiono iż działalność administracyjna utrzymywana jest tylko z koniecznych składek członkowskich, a strona nie ma innych dochodów z uwagi na brak wpisu zmian ( aktualizacji ) w KRS od 8 marca 2011r. Z dokumentów wynika, iż strona skarżący może prowadzić działalność gospodarczą, a źródłami uzyskiwania środków finansowych są darowizny, zapisy, dotacji, składki członkowski, środki pochodzące z ofiarności prywatnej, zbiórki publiczne, dochody z majątku, wpływy z własnej działalności, subwencje, dochody z nieruchomości i ruchomości będących własnością Stowarzyszenia itd. (§ 33, § 35 Statutu Stowarzyszenia). Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2016 r. referendarz sądowy oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowił dla strony skarżącej adwokata z urzędu. Zdaniem referendarza, skarżące Stowarzyszenie nie wykazało w sposób skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, a jego aktualna sytuacja majątkowa w żaden sposób nie zmieniła się w stosunku do poprzednio ocenianej. Jedyna okolicznością różniącą ocenę sytuacji od poprzednio analizowanej jest chęć złożenia skargi kasacyjnej oraz wynikający z tego oblig adwokacki co zostało uwzględnione w sentencji orzeczenia. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął sprzeciw strony skarżącej [...] od postanowienia z dnia 2 grudnia 2016r. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016.718 zwane dalej p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach takich wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a Wojewódzki Sąd Administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Artykuł art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Artykuł 245 § 1 p.p.s.a określa, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z przepisem § 2 prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej i dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Biorąc po uwagę całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, że strona skarżąca nie zasługuje na przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Skarżące stowarzyszenie działa na podstawie Statutu i jest wpisane do KRS. W myśl art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U 2015.1393) majątek stowarzyszania powstaje m. in. ze składek członkowskich. Z dokumentów, znajdującego się w aktach sprawy o sygn. II SA/Kr 110/16 wynika, że stowarzyszenie może prowadzić działalność gospodarczą, a źródłami uzyskiwania środków finansowych są m.in. darowizny, zapisy, spadki, składki członkowskie, środki pochodzące z ofiarności prywatnej, zbiórki publiczne, dochody z majątku, wpływy z własnej działalności, subwencje, dochody z nieruchomości i ruchomości będących własnością Stowarzyszenia. Poza tym w Statucie Stowarzyszenia nie przewidziano żadnego zwolnienia z tytułu opłacania składek członkowskich (§ 33). W świetle powyższego nie uzasadnione jest zwolnienie Stowarzyszenia od kosztów sądowych. Mając na względzie powyższe możliwości finansowania celów statutowych stowarzyszenia przyjąć trzeba, iż twierdzenie, że stowarzyszenie to nie posiada funduszy (majątku) na pokrycie kosztów postępowania sądowego przeczy zasadzie, iż podmiot ten prowadzi działalność na bazie własnego majątku. W istocie skutkuje to przerzuceniem kosztów funkcjonowania stowarzyszenia na koszt Skarbu Państwa. W orzecznictwie sądowym utrwalony został bowiem pogląd, iż w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem stowarzyszenie powinno uwzględnić konieczność posiadania środków finansowych na prowadzenie procesów sądowych (post. NSA z dnia 22 stycznia 2009 r., sygn. akt II OZ 22/098, LEX nr 551904, post. NSA z dnia 16 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 321/04, LEX nr 479098). Sąd wskazuje również, że stronie skarżącej przyznano postanowieniem z dnia 2 grudnia 2016 r. adwokata, a w dniu 23 stycznia 2017 r. do Sądu wpłynęła opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej sporządzona przez adw. M. N. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 w związku z art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.