II SA/Kr 1105/05

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2007r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B.K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia w przedmiocie zasiłku stałego p o s t a n a w i a I. umorzyć postępowanie w sprawie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącej radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. W dniu ...... listopada 2007r. B.K. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcę prawnego w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia ..........2005r. wydaną w przedmiocie pomocy społecznej w formie zasiłku stałego. Strona skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z uwagi na bardzo niskie dochody rodziny a co za tym idzie - brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów i ustanowienia adwokata. Wskazuje także, iż jedynym źródłem utrzymania jej rodziny jest zasiłek stały oraz wynagrodzenie dla rodziny zastępczej w kwocie [....] zł, z czego wnioskodawczyni utrzymuje 3 osoby, wydatkuje miesięcznie około 80,00 zł na leki w związku z jej chorobą (.......) oraz koszty utrzymania i edukacji córki i wnuka. Odnosząc się do wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych, Sąd umorzył postępowanie w tej kwestii. Z przepisu bowiem art. 239 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – wynika, iż nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych strony skarżące działanie lub bezczynność organów w sprawach m.in. z zakresu pomocy i opieki społecznej, dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej, dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych i rehabilitacyjnych, ze stosunków pracy i stosunków służbowych itp. Ponieważ przedmiotowa sprawa należy właśnie do katalogu spraw zwolnionych mocą ustawy z obowiązku uiszczania przez skarżących kosztów sądowych – Sąd na podstawie art. 161 par. 1 pkt 3 w zw. z art. 239 cyt. ustawy umorzył postępowanie w tej kwestii. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącej o ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika z urzędu, Sąd zważył, co następuje. Zdaniem Sądu, wniosek skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z córką oraz wnukiem, dla którego ustanowiona jest rodziną zastępczą. Rodzina utrzymuje się z zasiłku stałego oraz wynagrodzenia dla rodziny zastępczej w wysokości łącznej [....] zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca posiada spółdzielcze lokatorskie mieszkanie o pow. 38 m2. Nie wykazuje natomiast we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Skarżąca oświadcza, iż córka i wnuk są małoletni, nie osiągają żadnego dochodu, córka uczęszcza do LO a wnuk do przedszkola. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowane zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, strona wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępstwa procesowego w celu sporządzenia skargi kasacyjnej. Wnioskodawczyni posiada bowiem bardzo niski dochód w przeliczeniu na liczbę członków rodziny, wykazuje duże koszty utrzymania, leczenia. Sąd natomiast, przy uznaniu czy wnioskodawcy należy przyznać adwokata czy radcę prawnego z urzędu, czy też nie, bierze pod uwagę jedynie przesłanki ekonomiczne, a nie charakter czy też okoliczności sprawy, które uzasadniałyby bądź nie przyznanie kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Regulacje ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – w zakresie prawa pomocy nie uzależniają bowiem przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. W powyższej sprawie, zdaniem Sądu, sytuacja rodzinno – bytowa strony uzasadnia przyznanie jej pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Odmowa bowiem przyznania skarżącej pomocy w postaci wyznaczenia kwalifikowanego pełnomocnika w celu sporządzenia skargi kasacyjnej mogłaby doprowadzić do pozbawienia jej konstytucyjnego prawa do sądu. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).