II SA/Kr 1107/01

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy ze skargi Ireny K. i Zbigniewa K. oraz Ludwiki i Władysława I. na decyzję (...) Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 14 marca 2001 r. (...) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozbiórki - uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, (...). Decyzją z dnia 14 maja 2001 r. (...), (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K., na podstawie art. 138 par. 1 pkt 1 w związku z art. 104 Kpa oraz art. 80 ust. 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /t.j. Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126/ po rozpatrzeniu odwołania Ireny i Zbigniewa K. oraz Ludwiki i Władysława I. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. -Powiat G. - z dnia 9 stycznia 2001 r. (...) umarzającej postępowanie w sprawie: rozbiórki części budynku przy ul. Ł. 9 w K. z wniosku Janiny i Zbigniewa K. Ludwiki i Władysława I. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, co następuje: Decyzja organu I instancji została wydana w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 1999 r., II SA/Kr 2790/98, którym uchylono decyzję Wojewody K. z dnia 24 listopada 1998 r., (...) w przedmiocie odmowy nakazania rozbiórki części obiektu budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia 20 kwietnia 1998 r. (...) odmawiającą wydania nakazu rozbiórki części budynku przy ul. Ł. 9 w K. Decyzja ta nie jest pierwszym rozstrzygnięciem organu I instancji w niniejszej sprawie. W trakcie kilkuletniego bowiem już postępowania wydano przed wyrokiem NSA kilka aktów administracyjnych. Dalej organ stwierdza, że w chwili obecnej spośród rozstrzygnięć pierwszoinstancyjnych w obrocie prawnym pozostają jedynie: - postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia 21.11.1997 r., (...) w sprawie nakazu wstrzymania prowadzenia robót budowlanych w budynku przy ul. Ł. 9 w K. Zostało ono utrzymane w mocy postanowieniem Wojewody K. z dnia 6.02.1998 r., (...). Uzasadniając to postanowienie organ zażaleniowy wskazał, że organ I instancji wydał w dniu 21.11.1997 r. zaskarżone postanowienie na podstawie art. 50 Prawa budowlanego. W ślad za tym postanowieniem w dniu 11.12.1997 r. na podstawie art. 51 Prawa budowlanego, organ I instancji wydał w terminie ważności zaskarżonego postanowienia, decyzję nakazującą inwestorom wykonać przeróbkę zabezpieczenia dachu budynku mieszkalnego przy ul. Ł. 9 w K. Kolejno decyzją z dnia 8.05.1998 r., (...) Wojewoda K. uchylił tę decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy została przez organ I instancji wydana pozostająca w obrocie prawnym ostateczna decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia 24 lipca 1998 r. (...) nakazująca Marii i Zenonowi M. zaniechanie robót budowlanych przy budowie budynku mieszkalnego przy ul. Ł. 9 w K. Tym samym stwierdzić należy, że zarzut strony odwołującej się dotyczący wydania decyzji z art. 51 Prawa budowlanego z naruszeniem dwumiesięcznego terminu ważności postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych jest nieuzasadniony. Decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia 24 lipca 1998 r., (...) nakazująca Marii i Zenonowi M. zaniechanie robót budowlanych przy budowie budynku mieszkalnego. Obiekt był wówczas w stanie surowym zamkniętym. Od decyzji tej nie wpłynęło odwołanie stała się więc ona zgodnie z art. 16 w związku z art. 129 Kpa decyzją ostateczną. Podkreślił też organ, że jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego, ustanowioną w art. 16 Kpa jest zasada trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Ma ona podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji skutków prawnych. Formalna strona tej zasady wyraża się w tym, że decyzja ostateczna obowiązuje tak długo, dopóki nie zostanie uchylona lub zmieniona przez nową decyzję opartą na odpowiednim przepisie prawnym. Wydając powyższe rozstrzygnięcia organ I instancji zastosował tryb postępowania wynikający z art. 50 i art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane. Zgodnie z art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego stosuje się go "w przypadkach innych, niż określone w art. 48". Podkreślił też organ, iż zestawienie tych wyrażeń ustawowych prowadzi do wniosku, iż tego rodzaju wyrażenia ustawowe nie są przypadkowe i były zamierzonym zabiegiem legislacyjnym mającym na celu dokonanie wyraźnego rozgraniczenia zakresu unormowań. Jeżeli bowiem ustawodawca posługuje się zwrotem "w przypadkach innych" to daje wyraz odmienności unormowań poszczególnych stanów faktycznych. Z powyższego wynika, że ww. tryb postępowania może zostać zastosowany wyłącznie w sytuacji, gdy w sprawie brak podstaw do zastosowania art. 48 Prawa budowlanego. Zostało to wyraźnie wyartykułowane w powołanej decyzji organu I instancji o zaniechaniu robót budowlanych "(...) w przypadku budowy przy ul. Ł. 9 nie zachodzą przesłanki do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu czy jego części". Tym samym stwierdzić należy, że brak było podstaw do prowadzenia postępowania w przedmiocie wniosku Janiny, Ireny i Zbigniewa K. oraz Ludwiki i Władysława I. o wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę (...), który wpłynął do organu I instancji w dniu 17.08.1998 r. Zarówno decyzja z dnia 24.09.1998 r. jak i decyzja z 24.11.1998 r. w przedmiocie rozbiórki przedmiotowego obiektu były niewłaściwe, ponieważ w tej sprawie zapadło rozstrzygnięcie z dnia 17.08.1999 r. o zaniechaniu robót budowlanych przy budowie budynku mieszkalnego przy ul. Ł. 9 w K. Organ I instancji słusznie więc zgodnie z art. 105 par. 1 Kpa umorzył postępowanie w sprawie ww. wniosku z dnia 17.08.1999 r. jako bezprzedmiotowe. Odnosząc się do zarzutu strony odwołującej się kwestionującego uzasadnienie skarżonej decyzji, organ podniósł, iż "inwestycja ta została zrealizowana przed 1995 r. (...)" stwierdzić należy, że jest on słuszny bowiem z opisanego wyżej trybu postępowania wynika, że roboty budowlane były również wykonywane później, na podstawie decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 2 kwietnia 1996 r. (...) o pozwoleniu na budowę, utrzymaną w mocy decyzją Wojewody K. z dnia 24 czerwca 1996 r., (...). Podkreślił też organ, że w obecnym stanie faktycznym i prawnym zakończenie budowy przedmiotowego obiektu i oddanie go do użytkowania pozostaje w kompetencji organów administracji architektoniczno-budowlanej (...). Na powyższą decyzją skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli Irena K., Zbigniew K., Ludwika I. i Władysław I. Skarżący przedstawiając przebieg postępowania administracyjnego podnoszą, że ich interesy nie są przez organy prowadzące postępowanie strzeżone. W ocenie skarżących budowa była od początku samowolą, a w szczególności w takim zakresie, w jakim prace były wykonywane po ich wstrzymaniu. Z treści skargi wynika, iż domagają się oni uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę (...) Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w motywach zaskarżonej decyzji. Rozpoznając skargę Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Decyzja organu I instancji, utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją, jako podstawę prawną umorzenia wskazuje art. 105 par. 1 Kpa. Z uzasadnienia decyzji organu I instancji, jak i organu odwoławczego wynika, iż oba te organy uznały, iż postępowanie stało się bezprzedmiotowe, a to wobec istnienia ostatecznej decyzji organu nadzoru budowlanego I instancji z dnia 24 lipca 1998 r. (...) nakazującej inwestorom zaniechania prowadzenia dalszych robót budowlanych. W ocenie organów nadzoru budowlanego wskazana decyzja wydana w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego przesądziła o losach już zrealizowanej inwestycji i dalsze wnioski składane przez skarżących dotyczące nakazu rozbiórki części czy też całości budowli są bezprzedmiotowe. Takie stanowisko organów rozstrzygających sprawę nie jest uprawnione. Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego niejednokrotnie wskazywało, że z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wtedy, gdy brak jest podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy i należy odróżnić przypadki bezprzedmiotowości od braku przesłanek do uwzględnienia żądania strony. W sprawie niniejszej zarówno organ I jak i II instancji w uzasadnieniu swoich decyzji wykazuje w istocie bezzasadność żądania skarżących, a to wobec zastosowania do przedmiotowej budowy trybu wskazane w art. 50 i art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /t.j. Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 ze zm./ i braku podstaw do nakazania rozbiórki w trybie art. 48 powołanej ustawy. Należy stwierdzić bezzasadność żądania strony organy winny wykazać w decyzji załatwiającej sprawę co do istoty, a nie w decyzji umarzającej postępowanie, gdyż brak jest wtedy merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Z powyższych przyczyn decyzje I i II instancji musiały ulec uchyleniu, a to celem wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Podnieść nadto należy, iż skarżący w swoich pismach kierowanych w toku postępowania do organu zarówno I jak i II instancji podnosili również zarzuty związane z budową domu przez sąsiada mimo nakazu wstrzymania prac budowlanych przy tym obiekcie. Prace te były prowadzone, zdaniem skarżących, z niedopuszczalnym naruszeniem ich interesów. Organ I instancji do tych zarzutów winien się ustosunkować jeśli faktycznie prace budowlane od 1998 r., kiedy to została wydana decyzja nakazująca ich zaniechania, były wykonywane. Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 3 oraz art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym /Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm./ orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono po myśli art. 55 ust. 1 powołanej ustawy.