II SA/Kr 1107/18
WyrokWSA w Krakowie2019-03-25
Skład orzekający: Małgorzata Łoboz, Mirosław Bator, Jacek Bursa
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji o zwrocie nieruchomości, uznając, że przesłanka zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia została spełniona, a także czy prawidłowo dokonał rozliczeń finansowych związanych ze zwrotem?Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę Gminy Miejskiej Kraków, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo ocenił, iż wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia (budowa centralnego składu opału), co uzasadnia jej zwrot. Sąd uznał również, że rozliczenia finansowe, w tym waloryzacja odszkodowania, zostały dokonane prawidłowo, z uwzględnieniem stanu nieruchomości i obowiązujących przepisów, w tym faktu, że nakłady niezwiązane z celem wywłaszczenia nie podlegają uwzględnieniu przy ustalaniu wysokości odszkodowania, a wartość nieruchomości nie mogła być niższa niż powszechnie znana wartość rynkowa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Gminy Miejskiej Kraków na decyzję Wojewody Małopolskiego uchylającą decyzję Prezydenta Miasta N. o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Organ pierwszej instancji uznał nieruchomość za zbędną na cel wywłaszczenia (budowa centralnego składu opału). Gmina zarzuciła organowi pierwszej instancji nierozpatrzenie całości materiału dowodowego i oparcie się na niekompletnym operacie szacunkowym. Organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji i orzekł o zwrocie nieruchomości oraz rozliczeniach finansowych, uznając przesłankę zbędności za spełnioną, ale korygując sposób waloryzacji odszkodowania. Gmina wniosła skargę do WSA, kwestionując ustalenia dotyczące zbędności nieruchomości i rozliczeń finansowych.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie : Sędzia WSA Mirosław Bator Sędzia WSA Jacek Bursa (spr.) Protokolant: starszy sekr. sądowy Beata Stefańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2019 r. sprawy ze skargi Gminy Miejskiej Kraków na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 14 czerwca 2018 r. znak: [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości skargę oddala.
Decyzją z dnia 15 maja 2017 r. znak: [...] Prezydent Miasta N. orzekł - w pkt. 1-2 - o zwrocie na rzecz A. K., E. K., U. W. oraz B. W. wywłaszczonej nieruchomości, oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K. oraz działka ewid. nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., powstałych z podziału działki ewid. [...], wydzielonych w granicach wywłaszczonych parcel l. kat. [...] i l. kat. [...], b. gm. kat. [...] objętej Kw nr [...] [...], oraz rozliczeniach finansowych związanych ze zwrotem nieruchomości; w pkt. 3 - o tym, iż wierzytelność Gminy Miasta K. opisana w pkt. 2 podlega zabezpieczeniu polegającym na ustanowieniu na nieruchomości opisanej w pkt l hipoteki na rzecz Gminy Miasta K.; w pkt. 4 - o zatwierdzeniu podziału działki ewidencyjnej nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K. na nowe działki nr [...], nr [...] i nr [...]; w pkt. 5 - o tym, iż ostateczna decyzja o zwrocie nieruchomości stanowi podstawę do ujawnienia w księdze wieczystej prawa własności przywróconego w drodze orzeczenia o zwrocie na rzecz: A. K., U. W., B. W. oraz E. K. po [...] części do nieruchomości oznaczonej jako działki ewid. nr [...] i nr [...], położonych w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K..
Orzekając w w/w sposób organ I instancji oparł się na poczynionych przez siebie ustaleniach, z których w jego ocenie wynika, iż przedmiotowa nieruchomość nie została wykorzystana na cel wywłaszczenia, określony jako budowa centralnego składu opału, w związku z tym zachodzą w stosunku do niej przesłanki zbędności, określone w art. 137 ust. l ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, uzasadniające jej zwrot na rzecz wnioskodawców.
Odwołanie od w/w decyzji złożyła Gmina Miasto K., nie zgadzając się z ustaleniami organu I instancji co do zaistnienia zbędności przedmiotowej nieruchomości, wskazując, iż Prezydent Miasta N. wydając obecnie zaskarżoną decyzję w sprawie zwrotu nieruchomości nie zrealizował zaleceń wynikających z decyzji Wojewody z dnia 31 sierpnia 2016 r. znak: [...], którą uchylono wcześniejszą decyzję organu I instancji wydaną w niniejszej sprawie, co w konsekwencji spowodowało wydanie decyzji ponownie w oparciu o niekompletnie zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. W uzasadnieniu odwołania zwrócono również uwagę, iż pomimo wskazania w ww. decyzji Wojewody, iż sporządzony przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego Panią M. P. operat szacunkowy nie może stanowić dowodu w sprawie ze względu na wymienione w tej decyzji uchybienia, organ I instancji wydając ponowną decyzje w sprawie zwrotu, oparł się przy jej wydaniu o ten sam operat szacunkowy.
Odwołanie od ww. decyzji w zakresie dokonanych przez organ I instancji rozliczeń finansowych związanych ze zwrotem nieruchomości, tj. od pkt. 2 decyzji złożył A. K..
Wojewoda decyzją z dnia 14 czerwca 2018r. znak: [...], na podstawie art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r., póz. 121 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję w całości i orzekł o zwrocie na rzecz A. K., E. K., U. W. oraz B. W. z domu K. w udziałach wynoszącym po Ľ cz., nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,0705 ha, obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K. oraz działka ewid. nr [...] o pow. 0,1475 ha, obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., powstałych z podziału działki ewid. [...], obr. [...] jedn. ewid. [...] m. K., wydzielonych w granicach wywłaszczonych parcel l. kat. [...] i l. kat. [...], b. gm. kat. [...], objętej Kw nr [...], stanowiącej własność Gminy Miasta K.; o zobowiązaniu do zwrotu na rzecz Gminy Miasta K. odszkodowania z tytułu zwrotu nieruchomości w kwocie łącznej 9 504,00 zł odpowiadającej kwocie zwaloryzowanego odszkodowania ustalonego z tytułu wywłaszczenia nieruchomości, strosunkowo do udziałów w/w wnioskodawców, oraz umorzył postępowanie przed organem I instancji w części dotyczącej zatwierdzenia podziału działki ewidencyjnej nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., na nowe działki nr [...], nr [...] i nr [...] (pkt 4 zaskarżonej decyzji), iż ostateczna decyzja o zwrocie nieruchomości, stanowi podstawę do ujawnienia w księdze wieczystej prawa własności przywróconego w drodze orzeczenia o zwrocie na rzecz: A. K., U. W., B. W. oraz E. K. nieruchomości oznaczonej jako działki ewid. nr [...] i działka ewid. [...], położonych w obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K. (pkt 5 zaskarżonej decyzji) oraz w zakresie zabezpieczenia wierzytelności Gminy Miasta K. polegającej na ustanowieniu na nieruchomości hipoteki (pkt 3 zaskarżonej decyzji).
W uzasadnieniu wskazano, iż sporna nieruchomość wywłaszczona została na rzecz Skarbu Państwa decyzją Naczelnika Dzielnicy [...] w K. z dnia l października 1980 r. nr [...], z przeznaczeniem pod budowę centralnego składu opału w C. - Ł., zgodnie z decyzjami Biura Planowania Przestrzennego w K. zatwierdzającymi plan realizacyjny z dnia 31 grudnia 1978 r. Nr [...], z dn. [...] r. nr [...] oraz z dnia 28.11.1980 r. Nr [...] Pismem nr [...] z dnia. [...] r. przedłużono ważność decyzji nr [...] z dnia 31 grudnia 1978 r. zatwierdzającej plan realizacyjny centralnego składu opału MPEC w Ł. oraz wskazano, iż pismo to stanowi aneks do decyzji znak: [...] z dnia 2.1.1976 r. (zatwierdzającej plan realizacyjny objęty załącznikiem nr [...] [...]). Byłe parcele l. kat. [...] i l. kat. [...], b. gm. kat. C. - Ł. (będące przedmiotem niniejszego postępowania odwoławczego) weszły w skład działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K.. W wyniku dokonanego na potrzeby orzeczonego zwrotu nieruchomości podziału działki nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., powstały działki nr [...], nr [...] i nr [...].
Organ wskazał szczegółowo, iż obecnie zaskarżona decyzja jest kolejną decyzją wydaną w niniejszej sprawie przez organ I instancji. Decyzją z dnia 14 grudnia 2015 r. znak: [...] Prezydent Miasta N. orzekł o zwrocie przedmiotowych nieruchomości, jednakże Wojewoda decyzją z dnia 31 sierpnia 2016 r. znak: [...] uchylił w/w decyzję Prezydenta Miasta N. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W ww. decyzji Wojewoda wskazał, iż w ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji powinien w pierwszej kolejności uwzględnić fakt, iż w niniejszej sprawie postępowanie wyjaśniające co do zbędności nieruchomości powinno zostać prowadzone w stosunku do wywłaszczonej parceli 1. kat. [...], tj. w granicach projektowanej do zwrotu działki nr [...]. Powyższe wynika z faktu, iż pozostałe wywłaszczone parcele w tym stanowiąca przedmiot niniejszego postępowania również parcela 1. kat. [...] została objęta wywłaszczeniem na wniosek właściciela a zatem nieruchomość ta miała charakter nieruchomości "dowłaszczonej", która od początku była zbędna na cel wywłaszczenia, a zatem nie jest racjonalne badanie w odniesieniu do tej części nieruchomości kwestii wykorzystania jej na cel wywłaszczenia, która dzieli los nieruchomości "głównej", pierwotnie przewidzianej do wywłaszczenia. Wskazane ustalenia wynikają bowiem m. in. z treści wniosku Dyrekcji Rozbudowy Miasta K. z dnia 5 lutego 1980 r. znak: [...] o wywłaszczenie nieruchomości, zawiadomienia Urzędu Dzielnicowego [...] Wydział Gospodarki Komunalnej z dnia 21 lutego 1980 r. [...], pisma z dnia 19 lutego 1979 r. skierowanego do Państwa E. K. i F. K., którym Dyrekcja Rozbudowy Miasta K. I w K. - N. wskazała, iż pod budowę centralnego składu opału w Ł. niezbędna jest część parceli l. kat. [...] (oznaczona jako l. kat. [...]). Następnie zwrócono uwagę na konieczność doprecyzowania celu wywłaszczenia, określonego w decyzji wywłaszczeniowej ogólnie jako budowa centralnego składu opału przy uwzględnieniu projektowanej w ramach tej inwestycji infrastruktury towarzyszącej, ze względu na istnienie w granicach wywłaszczonej parceli 1. kat. [...] drogi, ul. [...], stanowiącą drogę wewnętrzną. W uzasadnieniu omawianej decyzji wskazano również na nieprawidłowo dokonane rozliczenia finansowe związane z orzeczonym zwrotem nieruchomości, przedstawiając w tym zakresie okoliczności, które powinny zostać uwzględnione przy ponownym orzeczeniu o zwrocie nieruchomości.
Jak wynika z akt sprawy, w ponownie prowadzonym postępowaniu administracyjnym w przedmiotowej sprawie organ I instancji podejmował czynności wyjaśniające co do zaistnienia przesłanek zbędności części wywłaszczonej nieruchomości w granicach parceli l. kat. [...], doprecyzowując cel jej wywłaszczenia określony w decyzji o wywłaszczeniu ogólnie jako budowa centralnego składu opału.
Organ wskazał szczegółowo na przeprowadzone dowody z w/w dokumentów, w tym opisu technicznego do planu realizacyjnego, decyzji z projektami składu opału, zdjęć lotniczych z 1975r., uwzględniając zatem stan zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości widoczny na zdjęciach lotniczych oraz stwierdzony podczas oględzin nieruchomości, przeprowadzonych w dniu [...] sierpnia 2007 r. oraz [...] maja 2013 r., a także złożone w sprawie zeznania świadków należało w ocenie organu odwoławczego zgodzić się z ustaleniami organu I instancji, iż na parceli l. kat. [...] nie podejmowano działań związanych z realizacją celu wywłaszczenia, określonego ogólnie jako skład opału (tj. nawet gdyby rozumieć go jak najszerzej), czy też zgodnie z jego doprecyzowaniem jako budowa bocznicy kolejowej i tym samym zaistniały przesłanki do jej zwrotu. W związku z powyższym również w stosunku do dowłaszczonej parceli l. kat. [...] należało dojść do tych samych wniosków w związku z faktem, iż parcela ta dzieli los parceli l. kat. [...] jako pierwotnie przewidzianej do wywłaszczenia. Działania, jakie podjęto na nieruchomości po jej wywłaszczeniu ograniczyły się bowiem do rozbiórki istniejącego na niej budynku, a z czasem na jej obszarze powstała, jak wynika z materiału dowodowego, nieplanowana droga służąca jako tzw. skrót co nie może stanowić o realizacji celu wywłaszczenia. Z żadnych dowodów zebranych w sprawie nie wynika, aby nieruchomość ta w okresie po wywłaszczeniu została zagospodarowana w jakikolwiek sposób w związku z realizacją celu wywłaszczenia. Porównując natomiast teren pod projektowany skład opału zgodnie z załącznikiem graficznym do decyzji nr [...] z wymienionym powyżej materiałem dowodowym organ zauważył, iż planowane elementy zagospodarowania składu opału nie zrealizowano zgodnie z pierwotnymi założeniami. Wobec stwierdzonej zmiany układu ul. [...], podawane przez Zarząd Infrastruktury Komunalnej i Transportu w K. w korespondencji w niniejszej sprawie (pismo z dnia 21.06.2012 r. [...], z dnia 14.11.2012 r. [...], z dnia 19.07.2013 r. [...]) informacje iż m.in. ulica [...] była budowana w latach 70-tych jako droga zakładowa (dojazdowa) do [...] w K., dotyczyły jak wynika z pozyskanych zdjęć lotniczych w połączeniu ze zgromadzoną w sprawie dokumentacją geodezyjną pierwotnego układu ul. [...], która w latach 70-tych nie istniała na terenie będącym przedmiotem zwrotu, przebiegała przez teren położony pomiędzy przedmiotową nieruchomością a zrealizowanym później składem Opału [...] w Ł. .
Wobec tego stwierdzono spełnienie przesłanki zbędności na cel wywłaszczenia.
Natomiast w zakresie rozliczeń finansowych organ odwoławczy uznał, iż organ I instancji nie wykonał zaleceń organu II instancji, przyjmując do waloryzacji kwotę odszkodowania za składniki budowlane choć nie są one obecnie zwracane. Ze względu zaś na szczegółową analizę dowodów organ odwoławczy przyjął, iż do waloryzacji odszkodowania nie należy przyjmować składników roślinnych ponieważ po wywłaszczeniu wycięto wartościowsze drzewa, pozostały głównie samosiejki i stare zdziczale drzewa owocowe.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję złożyła Gmina Miejska K. zarzucając naruszenie art. 7, 8 i 9 oraz 77 kpa przez nierozpatrzenie całości materiału dowodowego, przez co naruszono art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie uznania przesłanki zbędności.
W uzasadnieniu podkreślono, iż na spornej nieruchomości dokonano nasadzeń drzew, ponieważ jak wynika z opisu technicznego planu realizacyjnego, elementem składu opału miał być też zieleń jako izolację, na zdjęciach w 1987r. teren jest zadrzewiony. Skład opału także powstał, choć w innej nieco lokalizacji. Ówcześnie tj. w 1977r. plan zagospodarowania przewidywał przeznaczenie przemysłowe. Powyższe okoliczności organ pominął ograniczając się do kwestii nieplanowanej drogi. Nadto świadkowie nie pamiętają jak sporny teren był wykorzystywany do 1986r. Skarżąca strona nie zgodziła się także z wyłączeniem składników roślinnych przy waloryzacji odszkodowania, bez zbadania dokładnie stanu drzew i ich wartości, a także oparcie się na średniej minimalnej wartości 1 m2 działki jako fakcie znanym organowi z urzędu.
Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych.
Zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Wbrew tym zarzutom skarżony organ dokładnie i w sposób wyczerpujący zbadał istotę sprawy, w tym sporną przesłankę zbędności na cel wywłaszczenia w zakresie przedmiotowej nieruchomości. W szczególności istotny jest "Opis techniczny do planu realizacyjnego zagospodarowania terenu Centralnego Składu Opału Miejskiego Przedsiębiorstwa [...] w K. -Ł. " z adnotacjami "załącznik do decyzji nr [...]", w którym m.in. w pkt 6 wskazano, iż "Działkę Centralnego Składu Opału podzielono z uwagi na funkcję na: A. Składowanie opału, B. Zaplecze techniczne transportu z terenu przeznaczonego na Skład Opału o pow. 53660 wydzielono teren na zaplecze techniczne transportu o powierzchni m2 12.660 Powierzchnie pozostałe m2 40.000 jest powierzchnią składu opału, z dojazdami, zielenią Ud." Natomiast w pkt. 11 omawianego opracowania zatytułowanego "Drogi" wskazano, iż Dojazd na składowisko Opału projektuje się ul. [...] - istniejącą, aż do czasu wybudowania nowej drogi wg wytycznych WBU i A. Główny dojazd do składu opału projektuje się od strony ulicy [...]. Ulicę tę projektuje się poszerzyć do szerokości 9.00m. Ponadto projektuje się wjazd i wyjazd awaryjny od strony zakończenia bocznicy kolejowej przy ul. [...] oraz wyjazd awaryjny od drogi głównej/ w ok. połowie składu opału/. Z uwagi na przecięcie istniejącej ul. [...] proj. Składem opału, projektuje się wykonanie pętli dla dojeżdżających autobusów. Projektuje się - zgodnie z zaleceniem Prac. Planu Ogólnego połączenie końcówki istniejącej [...] z ul. [...] drogą pieszo-jezdną. Natomiast na str. 3 wskazano, iż W związku z koniecznością uzyskania bocznicy kolejowej odpowiadającej wymogom PKP — zaprojektowano powiększenie terenu o teren pod bocznicę kolejową o pow. m2 4.700. Zasadnie organ zwrócił uwagę również na kserokopię planu realizacyjnego opatrzoną adnotacją jako załącznik do w rzeczywistości decyzji z 2.1.1976 r. [...] [...] zatwierdzającej plan realizacyjny. Organ odwoławczy w ramach prowadzonego postępowania odwoławczego pozyskał z Archiwum Urzędu Miasta K. oryginały akt wywłaszczeniowych Urzędu Dzielnicowego [...] o sygn. nr [...] dotyczące przedmiotowych nieruchomości w tym oryginał załącznika graficznego zatytułowanego "Centralny skład opału, założenia techniczno-ekonomiczne", stanowiącego schemat uzbrojenia. Zgromadzone dowody wskazują, iż parcela l. kat. [...] znalazła się ona w obszarze, na którym -w ramach ogólnie określonego celu wywłaszczenia - planowano bocznicę kolejową, a istniejący na niej budynek przeznaczono do wyburzenia (karta akt - 37 - tom IV oraz karty akt 133-147 - tom 1). Jak wynika również z analizy ww. planu realizacyjnego, przedmiotowa nieruchomość znalazła się w obszarze projektowanej korekty lokalizacji. Organ odwoławczy przeprowadził dodatkowe postępowanie uzupełniające w postaci pozyskania do akt sprawy z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. zdjęć lotniczych z roku 1975, 1982 oraz 1987. Z pozyskanego do akt sprawy zdjęcia lotniczego z 1975 r. tj. 5 lat przed wywłaszczeniem wynika, iż przedmiotowa nieruchomość stanowiła teren zadrzewiony z budynkiem. Na zdjęciu lotniczym wykonanym dnia 4 maja 1982 r. widoczny jest "rozjeżdżony" teren, w tym plac rozbiórki istniejącego na części parceli l. kat. [...] budynku mieszkalnego, co potwierdza również umowa z dnia 23 listopada 1981 r. na rozbiórkę budynku i uporządkowanie terenu, z terminem realizacji do 15 lipca 1982 r., zawarta pomiędzy E. K. a Dyrekcją Rozbudowy Miasta K.. Z kolei na zdjęciu wykonanym dnia 8.07.1987 r. teren ten jest ponownie zadrzewiony. Na ww. zdjęciach lotniczych, tj. od 1975 r. widoczny jest w pobliżu przedmiotowej nieruchomości niezmienny układ komunikacyjny w postaci istniejącej co najmniej od 1975 r. pętli autobusowej oraz wówczas istniejącej drogi - ul. [...] w położeniu widocznym na zdjęciach lotniczych (układ tej drogi widoczny jest również na mapie ewidencyjnej gruntu z naniesionym przedmiotem postępowania - karta akt - 6). Widoczny na pozyskanych zdjęciach lotniczych przebieg drogi ul. [...] jest inny niż stwierdzony obecnie na przedmiotowej nieruchomości. Istniejąca w okresie wykonania zdjęć lotniczych droga nie przebiegała bowiem przez przedmiotową nieruchomość. W pobliżu widoczny jest również powstający skład opału - zdjęcie lotnicze z 1987 r. a więc nie powstały na spornej nieruchomości. Na parceli l. kat. [...] nie podejmowano działań związanych z realizacją celu wywłaszczenia, określonego ogólnie jako skład opału (tj. nawet gdyby rozumieć go jak najszerzej, tak jak twierdzi strona skarżąca, bo nie ma na to żadnych konkretnych dowodów z dokumentów, iż nasadzenia konkretnej zieleni były w związku z realizacją celu wywłaszczenia), czy też zgodnie z jego doprecyzowaniem jako budowa bocznicy kolejowej i tym samym zaistniały przesłanki do jej zwrotu. Podobnie rzecz ma należało ocenić do dowłaszczonej parceli l. kat. [...] w związku z faktem, iż parcela ta dzieli los parceli l. kat. [...] jako pierwotnie przewidzianej do wywłaszczenia. Działania, jakie podjęto na nieruchomości po jej wywłaszczeniu ograniczyły się bowiem do rozbiórki istniejącego na niej budynku, a z czasem na jej obszarze powstała, jak wynika z materiału dowodowego, nieplanowana droga służąca jako tzw. skrót co nie może stanowić o realizacji celu wywłaszczenia. Z żadnych dowodów zebranych w sprawie nie wynika, aby nieruchomość ta w okresie po wywłaszczeniu została zagospodarowana w jakikolwiek sposób w związku z realizacją celu wywłaszczenia. Wobec tego prawidłowo stwierdzono spełnienie przesłanki zbędności na cel wywłaszczenia. W związku z tym za niezasadne należało uznać zarzuty skargi odnoszące się do naruszenia przepisów postepowania przez nierozpatrzenia całości materiału dowodowego i naruszenia art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w zakresie uznania przesłanki zbędności
Niezasadne są także zarzuty co do obliczenia zwaloryzowanego odszkodowania w zakresie pominięcia wartości składników roślinnych. Jak zasadnie przyjął organ w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, po wywłaszczeniu wycięto drzewa owocowe i krzewy, znajdujące się w dniu wywłaszczenia na nieruchomości, a aktualnie znajdujące się na działkach rośliny to głównie samosiejki oraz stare drzewa owocowe, które biegła w operacie szacunkowym określiła z kolei jako "zdziczałe". Powyższe wynikało z porównania zdjęcia lotniczego z roku 1982r., na którym brak w znacznej większości roślinności wycenionej podczas wywłaszczenia w 1980 r., a która nie odpowiada tej na zdjęciu wykonanym w 1987 r. zgodnie zaś z ugruntowanym w orzecznictwie poglądem wskazane w art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami zwiększenie wartości nieruchomości na skutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości, powiększające wysokość odszkodowania zwracanego Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego przez byłego właściciela lub jego spadkobierców, określonego według zasad wskazanych w art. 140 ust. 2 tej ustawy, może obejmować tylko te nakłady, które zostały poczynione dla realizacji celu, na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie. Zwiększenie wartości nieruchomości spowodowane nakładami niezwiązanymi z realizacją celu wywłaszczenia nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu wysokości odszkodowania (patrz: m.in. wyroki NSA: z dnia 9 listopada 201 1 r., sygn. akt I OSK 1971/10; z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 816/11; z dnia I OSK 1323/13; z dnia 26 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 2731/13, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy określaniu wartości nieruchomości, stosownie do art. 140 ust. 4 ugn przyjmuje się stan nieruchomości z dnia wywłaszczenia oraz stan nieruchomości z dnia zwrotu. Zasadnicze znaczenie przy uwzględnieniu stopnia zmniejszenia bądź zwiększenia wartości nieruchomości ma stan zagospodarowania zwracanej nieruchomości stwierdzony na moment jej zwrotu. Skoro na obecnie zwracanej nieruchomości nie stwierdzono działań związanych z realizacją celu wywłaszczenia, zmieniającej wartość nieruchomości (trudno za takie działania uznać fragment nieprzejezdnej utwardzonej drogi i istniejące samosiejki) brak było podstaw do sporządzenia operatu szacunkowego na tę okoliczność, zwłaszcza iż w operacie sporządzonym na potrzeby niniejszego postępowania za zmianę wartości nieruchomości po dacie jej wywłaszczenia uznano wyburzenie budynku oraz wycięcie drzew owocowych i krzewów (tj. usunięcie składników nieruchomości za które w decyzji wywłaszczeniowej zostało ustalone odszkodowanie). Zdecydowanie podkreślić należy, iż wyburzenie budynku posadowionego na nieruchomości oraz wycięcie drzew owocowych i krzewów po jej wywłaszczeniu nie mogło zastać ze wskazanych wcześniej względów przyjęte za wpływające na wartość nieruchomości w rozumieniu art. 140 ust. 4 ugn. Zatem art. 140 ust. 4 ugn nie znajdzie zastosowania, skoro zmiana wartości nieruchomości winna stosownie do ww. przepisu wynikać "z działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu", co wyklucza uwzględnienie wpływu "naturalnej degradacji" nieruchomości poprzez np. jej porośnięcie samosiejkami.
Z kolei w zakresie drugiej podnoszonej w skardze kwestii przy waloryzacji odszkodowania tj. uznania iż wartość 1m2 działki na terenie K. nie mogła być niższa niż 8, 72 zł, były uzasadnione podstawy, aby w oparciu o art. 140 ust. 2 ugn i art. 77 § 4 kpa uznać to za fakt powszechnie znane oraz fakt znany organowi z urzędu nie wymagający dowodu. Fakty powszechnie znane w myśl art. 77 § 4 Kpa uznaje się okoliczności, zdarzenia, czynności lub stany, które powinny być znane każdemu rozsądnemu i posiadającemu doświadczenie życiowe mieszkańcowi miejscowości, w której jest siedziba organu administracji publicznej. Za fakt powszechnie znany może być uznany tylko taki fakt, który odpowiada rzeczywistości i którego istnienia nie można obalić dowodem przeciwnym. Za fakt notoryjny nie może być uznany fakt nieznany stronom, bowiem fakt taki jest sporny między stronami. Z tytułu zwrotu nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K. oraz działka ewid. [...], obr. [...], jedn. ewid. [...] m. K., powstałych z podziału działki ewid. [...], kwota zwaloryzowanego odszkodowania została dotychczas ustalona w wysokości 9 504 zł, która to kwota z całą pewnością nie przekracza połowy aktualnej wartości rynkowej przedmiotowej nieruchomości o powierzchni 0,2180 ha, przeznaczeniu pod drogę i położonej w rozwiniętej części K. (w sąsiedztwie terenów przemysłowych, mieszkaniowych i usługowych). Aby tak się stało, wartość 1 m2 przedmiotowej nieruchomości musiałaby być niższa niż 8,72 zł, co biorąc pod uwagę znane Wojewodzie, z uwagi na realizowane zadania, które wymagają znajomości poziomu cen nieruchomości z terenu miasta K. - uznać należy za nierealne. Strona skarżąca nie przedstawiła przeciwdowodu, iż w dotychczasowej praktyce związanej z załatwianiem spraw o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oraz ustaleniem odszkodowań z tytułu przejęcia nieruchomości pod drogi publiczne wystąpiła sytuacja, w której wartość ta na terenie miasta K. wynosiła wartość poniżej 8,72 zł/m2.
Mając powyższe na uwadze, Sąd, w oparciu o art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło