II SA/Kr 1114/16

WyrokWSA w Krakowie2017-02-07

Skład orzekający: Anna Szkodzińska, Aldona Gąsecka-Duda, Jacek Bursa

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie sądu powszechnego zastępujące zgodę jednego ze spadkobierców na zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest wystarczające do wydania decyzji administracyjnej o zwrocie nieruchomości, gdy nieruchomość ta pierwotnie należała do jednego właściciela, a po jego śmierci pozostało kilku spadkobierców?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że postanowienie sądu powszechnego zastępujące zgodę jednego ze spadkobierców na zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest wystarczające do wydania decyzji administracyjnej o zwrocie nieruchomości. Sąd powszechny, wydając takie postanowienie, działa na podstawie art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, a jego orzeczenie wiąże inne organy, w tym organy administracji publicznej. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący współwłasności nieruchomości przed wywłaszczeniem nie ma bezpośredniego zastosowania w sytuacji, gdy nieruchomość pierwotnie należała do jednego właściciela, a po jego śmierci pozostało kilku spadkobierców.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M.C. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Starosty o zwrocie nieruchomości położonej w T. na rzecz spadkobierców byłych właścicieli. Skarżący kwestionował zasadność zwrotu, wysokość należności oraz zarzucał organom niedostateczne zbadanie celu wywłaszczenia. Nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa w 1988 r. od małżonków C., a następnie stała się własnością Gminy Miasta T. Po śmierci pierwotnych właścicieli, postępowanie o zwrot nieruchomości toczyło się między ich spadkobiercami. Kluczowym elementem sprawy było postanowienie Sądu Rejonowego w T. zastępujące zgodę jednego ze spadkobierców (M.C.) na zwrot nieruchomości.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Szkodzińska (spr.) Sędziowie: WSA Aldona Gąsecka- Duda WSA Jacek Bursa Protokolant: st. sekr. sąd. Beata Stefańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2017 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia 29 lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości skargę oddala. Uzasadnienie: Decyzją z dnia 16 lipca 2010 r. ([...]), po rozpatrzeniu wniosku K.C. , W.C. , Z.R.-Ł., i M.C. Starosta T. orzekł o zwrocie na rzecz K.C. w 10063/5190 części, W.C. w 1063/5190 części, Z.R.-Ł. w 1063/5190 części, M.C. w 2001/5190 części nieruchomości położonej w T. , przy Al. [...], stanowiącej obecnie własność Gminy Miasta T. , oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...] o pow. 0,0520, o ustaleniu należności z tytułu zwrotu ww. nieruchomości w wysokości 51.150,00 zł oraz o zobowiązaniu do wpłaty ww. należności stosownie do zwracanych udziałów. Decyzją z dnia 20 grudnia 2010 r. ([...] ) Wojewoda [...] uchylił ww. decyzję w całości i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z dnia 1 czerwca 2011 r. ([...]) Starosta T. orzekł o zwrocie na rzecz K.C. w 7/24 części, W.C. w 7/24 części, Z.R.-Ł. w 7/24 części, M.C. w 3/24 części nieruchomości położonej w T. przy Al.[...], stanowiącej obecnie własność Gminy Miasta T. , oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...] o pow. 0,0520 ha, dla której Sąd Rejonowy w T. prowadzi księgę wieczystą nr [...]; o ustaleniu należności z tytułu zwrotu ww. nieruchomości w wysokości 18.962,00 zł.; o zobowiązaniu do wpłaty ustalonej należności stosownie do zwracanych udziałów. Decyzją z dnia 17 października 2012 r. ([...] ) Wojewoda [...] uchylił ww. decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Decyzją z dnia 26 października 2015 r. ([...] ) na podstawie art. 104 kpa , art. 136 ust. 3, art. 137, 139, 140, 142, 216, 217 ust. 2 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 782 ze zm.) Starosta T. po rozpatrzeniu wniosku W.C. , Z.R.-Ł , K.C.-S. oraz przy uwzględnieniu postanowienia Sądu Rejonowego w T. z dnia 5 grudnia 2014 r. sygn. akt [...] w przedmiocie zastępczej zgody M.C. , orzekł o zwrocie na rzecz K.C.-S. w 1063/51990 części, W.C. w 1063/5190 części, Z.R.-Ł. w 1063/5190 części, M.C. w 2001/5190 części nieruchomości położonej w T. w obrębie [...], stanowiącej własność Gminy Miasta T. oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni 0,520 ha, dla której Sąd Rejonowy w T. Wydział VI Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę nr [...]; o ustaleniu należności z tytułu zwrotu opisanej wyżej nieruchomości w wysokości 27 175,20 zł; o zobowiązaniu do wpłaty ww. należności stosowanie do zwracanych udziałów: K.C. – . 5 565,94 zł, W.C. – 5 565,94 zł, Z.R.-Ł. 5 565, 94 zł, M.C. 10 477,38 zł na rzecz Gminy Miasta T. Starosta T. podał, co następuje: Aktem notarialnym Rep. A nr [...] z dnia 28 stycznia 1988 r. została nabyta na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położona w T. , stanowiąca majątek wspólny małżonków K. i J.C. , oznaczona jako działki ewidencyjne nr [...] ,[...] ,[...] ,[...] obr.[...] o łącznej powierzchni 1532 m2. Nabycia dokonano na podstawie art. 53 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, zgodnie z uchwałą Miejskiej Rady Narodowej w T. nr [...] z dnia 27 maja 1986 r. o przeznaczeniu działek pod skoncentrowane budownictwo jednorodzinne - Osiedle [...] . Jak wynika z załącznika graficznego Uchwały Miejskiej Rady Narodowej w T. z dnia 27 maja 1986 r., na działce nr [...] obr. [...] planowany był "główny ciąg pieszych oraz zieleń osiedlowa" (mapa poglądowa w skali 1:1000, powstała poprzez naniesienie granic działki nr [...] obr. [...] na załącznik graficzny uchwały Nr [...] Miejskiej Rady Narodowej w T. z dnia 27 maja 1986 r.). Obecnie nieruchomość objęta wnioskiem jest ogrodzona, stanowi grunt zagospodarowany jako przydomowy ogródek i jest w posiadaniu właściciela działki nr [...] . Nieruchomość częściowo zabudowana jest basenem oraz kostką brukową; w pozostałej części znajdują się nasadzenia krzewów ozdobnych. Działka nr [...] nie jest obciążona prawami obligacyjnymi i rzeczowymi (pismo Urzędu Miasta T. z dnia 27 marca 2015 r. znak: [...] ). Według stanu na dzień przejęcia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, działka nr [...] znajdowała się w terenie oznaczonym symbolem 9 MNn - tereny "mieszkalnictwa rodzinnego o niskiej intensywności zabudowy". Obecnie przedmiotowa nieruchomość znajduje się na terenie nieobjętym obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Według Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy Miasta T. zatwierdzonego Uchwała Rady Miejskiej w T. nr [...] z dnia 25 września 2014 r., działka nr [...] obr.[...] położona jest w terenach oznaczonym symbolem: M2 - tereny zabudowy mieszkaniowej o niskiej intensywności. Wzdłuż granicy działki z Aleją [...] , przebiega podziemny wodociąg o średnicy 400 mm. Magistrala wodociągowa przebiegająca przez przedmiotową nieruchomość została przekazana do eksploatacji w 1965 r., a więc przed nabyciem nieruchomości przez Skarb Państwa (por. pismo [...] Wodociągów z dnia 21 lipca 2015 r.) Obecnie działka nr [...] stanowi własności Gminy Miasta T. , którą gmina nabyła na podstawie Decyzji Urzędu Wojewódzkiego w T. z dnia 18 marca 1991 r. znak: [...]. Działka nr [...] nie stanowi elementu pasa drogowego A. T. , nie podejmowano też działań zmierzających do urządzenia ciągu dla pieszych (por. pismo Zarządu Dróg i Komunikacji z dnia 1 lipca 2015 r.); nie podejmowano też działań zmierzających do urządzenia zieleni osiedlowej, a następnie jej utrzymania (por. pismo Urzędu Miasta T. –Wydział Infrastruktury z dnia 8 lipca 2015 r.). W trakcie postępowania uzyskano fotogrametryczne zdjęcia lotnicze z 1997 r. i 2003 r. oraz operat szacunkowy określający wartość działki nr [...] obr. [...] według daty na dzień wywłaszczenia oraz według daty na dzień zwrotu. Zgodnie z art. 136 ust. 3 u.g.n poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 u.g.n. stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Z postanowienia Sądu Rejonowego w T. z dnia 20 grudnia 1993 r. sygn. akt [...] wynika, że spadek po K.C. nabyli na podstawie testamentów z dnia 15 marca 1988 r. i 22 grudnia 1992 r. wprost M.C. w 667/865 cz., K.C. w 66/865 cz., Z.R.-Ł. w 66/865 cz., oraz W.C. w 66/865 cz. Postanowienie stało się prawomocne z dniem 11 stycznia 1994 r. Następnie postanowieniem Sądu Rejonowego w T. Wydział l Cywilny z dnia 10 października 1995 r. sygn. akt [...], spadek po J.C. nabyli na podstawie ustawy wprost: Z.Ł. , W.C. oraz K.C. wszyscy po 1/3 części. Postanowienie to stało się prawomocne z dniem 2 listopada 1995 r. Nadto w toku postępowania zmarł K.C. , a spadek po nim nabyli na podstawie ustawy: K.C., J.M. i A.S. wszyscy po 1/3 części (postanowienie Sądu Rejonowego w T. Wydział l Cywilny z 23 lutego 2012 r. sygn .akt [...] ). Natomiast w związku z zawartą ugodą przed Sądem Rejonowym w T. , Wydział l Cywilny, przypadający K.C. udział w stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania działce nr [...] obr. [...] m. T/. , przypadł K.C.-S. (Protokół z dnia 11 czerwca 2012 r. sygn. akt [...] , postanowienie z dnia 11 czerwca 2012 r. sygn. akt [...] ). Z akt sprawy wynika również, że została zawarta ugoda w przedmiocie uzupełniającego działu spadku po J.C. i K.C. z dnia 26 lutego 1997 r., którego przedmiotem była nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] (sygn. akt [...] ); W aktach znajduje się też postanowienie Sądu Rejonowego w T . Wydział l Cywilny z dnia 19 sierpnia 1984 r. sygn. akt. [...] w przedmiocie częściowego działu spadku po K.C. , obejmujące spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego w [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w T . Obecnie przed Sądem Rejonowym w T. Wydział l Cywilny zawieszone jest kolejne postępowanie o uzupełniający dział spadku po J.C. i K.C. . Mając na uwadze powyższe ustalono, że uprawnionymi do wystąpienia z wnioskiem o zwrot nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] są spadkobiercy K. i J.C. tj. W.C. , Z.R.-Ł. , K.C.-S. (spadkobierca K.C. ) oraz M.C. . Z uwagi na uzasadnione wątpliwości co do zgodnego wniosku o zwrot działki nr [...] spadkobierców byłych właścicieli, zwrócono się pisemnie do W.C. , Z.R.-Ł. K.C.-S. , M.C. z pytaniem czy podtrzymują swój wniosek z dnia 1 czerwca 2009 r. Z nadesłanych pisemnych odpowiedzi wynikało, że ze zwrotu zrezygnował M.C. . Natomiast K.C.-S. działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik W.C. , Z.R-Ł. wystąpiła z wnioskiem o zawieszenie postępowania do "chwili wydania postanowienia sądowego przez Sąd Rejonowy w T. , które ma zastąpić brakujące oświadczenie o wystąpienie z wnioskiem o zwrot przez M.C. Wobec powyższego, Starosta T . postanowieniem z dnia 12 marca 2013 r. zawiesił postępowanie. W dniu 18 czerwca 2015 r. K.C.-S. przedłożyła postanowienie Sądu Rejonowego w T . z dnia 5 grudnia 2014 r. sygn. akt [...], które stało się prawomocne z dniem 18 maja 2015 r. W pkt I tego postanowienia Sąd Rejonowy w T. zastąpił brakującą zgodę M.C. na zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 0,0520 ha, obr. [...] objętej Kw nr [...]. . Przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia, bowiem nie podejmowano na niej żadnych działań zmierzających do urządzenia ciągu pieszych oraz zieleni osiedlowej. Potwierdzeniem tego jest pismo Urzędu Miasta T. z dnia 8 lipca 2015r. oraz pismo Zarządu Dróg i Komunikacji w T. z dnia 1 lipca 2015 r.. Natomiast fotogrametryczne zdjęcia lotnicze wykonane w roku 1997 i w roku 2003, wskazują, że działka nr [...] była w tamtym okresie zagospodarowana, jako przydomowy ogród przylegający do działki nr [...]. Potwierdzają to również pośrednio zalegające w aktach administracyjnych umowy dzierżawy z lat 1998 - 2003, z których wynika, że Gmina Miasta T. wydzierżawiała K.S. na czas określony działkę nr [...] z przeznaczeniem pod uprawę warzyw (karty [...] . Przedmiotowa nieruchomość nie jest obciążona prawami obligacyjnymi i rzeczowymi na rzecz osób trzecich (por. Urzędu Miasta T. z dnia 27 marca 2015 r.). Rzeczoznawca majątkowy Z.K. , określił stosownie do treści art. 140 ust. 4 aktualną wartość rynkową nieruchomości na kwotę 95 980 zł. oraz wartość nieruchomości według daty wywłaszczenia na kwotę 76 710 zł. Według rzeczoznawcy na nieruchomości podjęto działania powodujące zwiększenie jej wartości, na co miały wpływ nakłady obejmujące jej składniki oraz nasadzenia roślin ozdobnych. Według rzeczoznawcy wodociąg przebiegający wzdłuż wschodniej granicy działki nr [...] o średnicy 400 mm, nie powoduje zmniejszenia wartości nieruchomości. Opierając się na przeznaczeniu działki nr [...] w dacie wywłaszczenia, rzeczoznawca przyjął do analizy transakcje na rynku wtórnym nieruchomościami przeznaczonymi pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Określając aktualną wartość rynkową działki nr [...] zastosował podejście porównawcze - metodę porównywania parami, natomiast do określenia wartości budowlanych części składowych nieruchomości zastosowano podejście kosztowe metodę odtworzeniową, realizowaną techniką wskaźnikową oraz elementami scalonymi. W dniu 8 października 2015 r., przeprowadzono rozprawę administracyjną, celem zapoznania stron z operatem szacunkowym nieruchomości objętej wnioskiem. Na podstawie aktu notarialnego Rep. A Nr [...] z dnia 28 stycznia 1988, K. i J.C. przyznano za działki nr [...] ,[...] ,[...] ,[...] ,[...] o łącznej pow. 1532 m, kwotę w wysokości 2.300000 zł. Kwota ta została zwaloryzowana zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 227 u.g.n. za okres od 1988 r. do sierpnia 2015 r. i wyniosła 80062,51 zł., a następnie podzielono tę kwotę przez powierzchnię wywłaszczenia otrzymując kwotę przyznaną za jeden m kw tj. 52,26 zł. Ponieważ przedmiotem niniejszego postępowania jest działka nr [...] o pow. 520 m kw ustalono, że kwota zwaloryzowanego odszkodowania przyznanego za tę nieruchomość wynosi 27175,20 zł (słownie: dwadzieścia siedem tysięcy sto siedemdziesiąt pięć złotych 20/100). Zgodnie z art. 217 ust 2 u.g.n. osoby, które zostały pozbawione własności nieruchomości w wyniku wywłaszczenia dokonanego przed dniem 5 grudnia 1990 r. w razie zwrotu tych nieruchomości, zwracają odszkodowanie zwaloryzowane, w wysokości nie większej niż 50% aktualnej wartości tych nieruchomości. Ustalono, że należność z tytułu zwrotu nieruchomości wynosi 27 175,20 zł. i nie jest powiększone o wzrost wartości nieruchomości. Wobec tego zobowiązano W.C. , Z.R.-Ł. , K.C.-S. , M.C. do wypłaty ww. kwoty stosownie do posiadanych udziałów. Udziały spadkobierców K. i J.C. zostały ustalone na podstawie prawomocnych postanowień Sądu Rejonowego w T. z dnia 20 grudnia 1993 r. sygn. akt. [...] , oraz z dnia 10 października 1995 r. sygn. akt [...] . Ponadto, w związku ze śmiercią K.C. , kluczowa była ugoda zawarta przed Sądem Rejonowym w T. , zgodnie z którą udział w stanowiącej przedmiot niniejszego postępowania w działce nr [...] obr. [...] m. T. przypadł K.C.-S. (Protokół z dnia 11 czerwca 2012 r. sygn. akt [...] postanowienie z dnia 11 czerwca 2012 r. sygn. akt [...] ). Dotychczas przeprowadzone postępowania o dział spadku po K.C. i J.C. nie obejmowały roszczenia o zwrot nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] obr. [...] m. T. , (sygn. akt [...] , sygn. akt. [...] ). Sąd Rejonowy w T. , zawiesił kolejne postępowanie o uzupełniający dział spadku po J.C. i K.C. , wobec powyższego Starosta T. ustalając udziały w zwracanej nieruchomości jest związany prawomocnymi postanowieniami o stwierdzeniu nabycia spadku po byłych właścicielach działki nr [...] oraz zawartą ugodą przed Sądem Rejonowym w T. z dnia 11 czerwca 2012 r., sygn. akt [...] . Domniemanie prawne wynikające bowiem z art. 1025 §2 k.c. nie zostało obalone. Od powyższej decyzji odwołanie złożył M.C. ponosząc, że nie wnioskował o zwrot przedmiotowej nieruchomości w związku z czym nie czuje się zobowiązany do zapłaty kwoty w wysokości 10 000 zł. Nadto do zapłaty tej kwoty zobowiązała się K.C. . Dodał, że wartość jego udziału jak i przeznaczonej do zwrotu działki zostały zawyżone. Nadto organ I instancji nie zbadał w sposób wystarczający, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany i czy nieruchomość można uznać za zbędną na cel wywłaszczenia. Decyzją z dnia 29 lipca 2016 r.([...] ) na podstawie art. 9 a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015, poz. 1774 ze zm.) oraz art. 138 §1 pkt 1 kpa Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty T. z dnia 26 października 2015 r. Organ odwoławczy powtórzył ustalenia i oceny organu I instancji. Odnosząc się do zarzutu odwołania, iż: "Wartość działki jest zawyżona według wiedzy, jaką dysponuję na temat wartości porównywalnych działek w T. ", należy wskazać, iż odwołujący się nie przedstawił żadnego dowodu negującego ustalenia poczynione w tym zakresie przez organ I instancji. Z akt sprawy nie wynika ponadto, aby strona posiadała w tym zakresie wiedzę specjalistyczną. Odnośnie powoływanej w odwołaniu kwestii "zobowiązania się" innej strony niniejszego postępowania do uiszczenia należności, jaką odwołujący się winien zwrócić na rzecz Gminy Miasta T. , należy wyjaśnić, iż jest to kwestia z zakresu prawa cywilnego, na gruncie którego strony mogą umawiać się w ramach przewidzianych prawem. Dopóki jednak nie zostało orzeczone w ostatecznej (i wykonalnej) decyzji administracyjnej o zwrocie przedmiotowej nieruchomości, dopóty osoby uprawnione nie mogą dysponować prawem, którego jeszcze nie nabyły. Tym samym strona odwołująca się może zbyć swój udział na rzecz innych osób dopiero po uzyskaniu zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Natomiast do czasu uiszczenia przez strony kwoty zwaloryzowanego odszkodowania, wierzytelności Gminy Miasta T. podlegają stosownemu zabezpieczeniu, w tym poprzez ustanowienie hipoteki na przedmiotowej nieruchomości, podstawę wpisu której do księgi wieczystej stanowi wykonalna decyzja o zwrocie. Na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie złożył M.C. Podał, że zrezygnował ze starania się o zwrot przedmiotowej działki i został "zmuszony" do wpłaty należności w wysokości ponad 10 tys. złotych. Podniósł nadto, że jego udział w działce, jak i wartość nieruchomości przeznaczonej do zwrotu zostały zawyżone. Nadto w ocenie skarżącego Wojewoda nie zbadał w wystarczający sposób, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany i czy ww. nieruchomość można uznać za zbędna na cel wywłaszczenia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Kompetencje sądów administracyjnych określają przede wszystkim przepisy art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (DZ.U. 2016/1066) oraz art. 3 – 5, art. 134 i 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. 2016/718) – dalej ppsa. Z przepisów tych wynika, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, zadaniem więc sądu administracyjnego rozpoznającego skargę na akt administracyjny jest ocena zgodności z prawem tego aktu. Dokonując tej oceny sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną podstawą prawną. Granice sądowej kontroli ograniczają tylko granice sprawy i zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego przy braku przesłanek do stwierdzenia nieważności aktu. Wynik tak przeprowadzonej kontroli zaskarżonej decyzji jest pozytywny. Sąd uznaje bowiem, że organy poczyniły prawidłowe ustalenia, które znajdują oparcie w zgromadzonym materiale sprawy. W szczególności należycie udokumentowano fakty związane z celem wywłaszczenia i brakiem realizacji tego celu. Sąd podziela opinię organów co do tego, że zagospodarowanie działki nr [...] jako części prywatnego ogrodu, nie jest realizacją celu publicznego. Tym celem w ogólności miało być intensywne budownictwo jednorodzinne, a na działce nr [...] miał powstać ciąg dla pieszych i zieleń urządzona. Z całą pewnością ani w przeszłości, ani też obecnie działka [...] w taki sposób urządzona nie była i nie jest. Zwrócić zaś trzeba uwagę, że z uwagi na położenie, kształt i powierzchnię, działka nr [...] może stanowić samodzielną działkę budowlaną. Kwestionując ustalenia organów dotyczące realizacji celu wywłaszczenia, skarżący nie wskazał, które okoliczności miałyby zostać wadliwie ustalone i na czym miałyby polegać uchybienia organów w tym zakresie. Działając zaś w ramach upoważnienia wynikającego z art. 134 ppsa Sąd żadnych braków czy uchybień w tej mierze nie dostrzega. Podobnie ogólnikowo skarżący podniósł zarzut wadliwego ustalenia jego udziału w nieruchomości. Udział ten został ustalony na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w T. z dnia 20 grudnia 1993 r. [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po K.C. , a nie na podstawie własnych dochodzeń organu. Zgodnie z tym orzeczeniem M.C. odziedziczył spadek po K.C. , w tym udział ½ w majątku małżeńskim obejmującym działkę nr [...] , w 667/865 częściach. Udział ten w przeliczeniu to 4002/5190 w stosunku do udziału ½ w działce [...] , a w stosunku do całej działki – 2001/5190. Organ administracji nie mógł poczynić innych ustaleń w omawianym zakresie, ponieważ zgodnie z art. 365 § 1 kpc orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Nie skonkretyzował też skarżący zarzutu zawyżenia wartości nieruchomości i nie wskazał nawet, o którą wartość chodzi. Domyślać się jedynie można, że jego pretensje dotyczą wyliczonej stosownie do udziału, kwoty należności za zwracaną nieruchomość. Wskazać więc należy, że kwota ta nie wynika z szacunku, lecz z waloryzacji kwoty wypłaconej za wywłaszczoną nieruchomość. Waloryzacja zaś dokonywana jest wedle ściśle określonych art. 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, reguł i wskaźników. Zgodnie z ust. 1 – 4 tego przepisu waloryzacji dokonuje się przy zastosowaniu wskaźników zmian cen nieruchomości dla nieruchomości sklasyfikowanych w rejestrze cen i wartości nieruchomości, z uwzględnieniem danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków. Prezes Głównego Urzędu Statystycznego ogłasza, w formie obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", wskaźniki zmian cen nieruchomości dla danego rodzaju nieruchomości, nie później niż w terminie 4 miesięcy od zakończenia kwartału, którego te wskaźniki dotyczą, z podziałem na województwa. W przypadku, gdy dla danego kwartału nie ogłoszono wskaźnika zmian cen nieruchomości dla danego rodzaju nieruchomości, waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie za ten kwartał dokonuje się przy zastosowaniu ostatniego ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego wskaźnika zmian cen nieruchomości dla danego rodzaju nieruchomości. W przypadku, gdy dla danego rodzaju nieruchomości nie ogłoszono nigdy wskaźnika zmian cen nieruchomości, waloryzacji kwot należnych z tytułów określonych w ustawie w tym zakresie dokonuje się przy zastosowaniu wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Proces obliczeniowy wg. w/w reguł obrazują tabele na k. [...] akt administracyjnych. Sąd nie dostrzega powodów do kwestionowania tych wyliczeń. Przesądzające w sprawie znaczenie ma kwestia braku zgody M.C. na zwrot nieruchomości. Do daty wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 lipca 2015 r. (Sk 26/14) w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony był pogląd, że na podstawie art. 136 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 782) nie jest możliwy zwrot udziału we współwłasności. Skoro zaś zwrotowi podlega cała nieruchomość wywłaszczona, to zwrot taki może nastąpić tylko wówczas, kiedy wszyscy uprawnieni co najmniej wyrażą na to zgodę. Zgoda taka (co najmniej) była więc wymagana zarówno w sprawach, w których o zwrot nieruchomości występowali byli współwłaściciele nieruchomości (względnie ich spadkobiercy), jak i w sprawach, w których o zwrot występowali spadkobiercy byłego, jedynego właściciela. W nawiązaniu do tego poglądu, w wypadku braku zgody jednego z uprawnionych, pozostali uprawnieni ubiegali się o orzeczenie sądu powszechnego zastępujące taką zgodę. W w/w wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 136 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 782) w zakresie, w jakim uzależnia przewidziane w nim żądanie byłego współwłaściciela wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobierców od zgody pozostałych byłych współwłaścicieli nieruchomości lub ich spadkobierców, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 21 ust. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Cytowany wyrok dotyczy sytuacji, w której nieruchomość jeszcze przed wywłaszczeniem stanowiła przedmiot współwłasności, a więc sytuacji odmiennej od zachodzącej w rozpoznawanej sprawie. Różnicę tę zaznaczy Trybunał Konstytucyjny, zwracając na marginesie uwagę, że kontrolowana przez niego norma prawna (art. 136 ust. 3 zd. pierwsze) "znajduje zastosowanie także do innych stanów faktycznych, niż ujęte w sentencji orzeczenia. Obowiązuje ona zarówno wtedy, gdy wielość uprawnionych ma charakter pierwotny, (bo wywłaszczana nieruchomość należała poprzednio do kilku współwłaścicieli), jak i wtórny, (gdy po poprzednim jedynym wywłaszczonym właścicielu pozostało kilku spadkobierców. Wykonanie niniejszego wyroku będzie więc wymagało od ustawodawcy rozważenia odpowiedniego zakresu podmiotowego ewentualnych zmian prawnych." Stwierdzić więc trzeba, że przywołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie ma bezpośredniego zastosowania do sprawy rozpoznawanej, nie przesądza bowiem o braku potrzeby uzyskania zgody na zwrot nieruchomości od wszystkich spadkobierców byłego, jedynego, właściciela nieruchomości, ani o możliwości zwrotu udziałów w nieruchomości stosownie do udziałów w spadku. To z kolei oznacza, że w rozpoznawanej sprawie postanowienie Sadu Rejonowego w T. z dnia 5 grudnia 2014 r. [...] nie utraciło znaczenia po ogłoszeniu wyroku TK. Jak wyżej wskazano, postanowieniem tym, stosownie do reguły wyrażonej w art. 365 § 1 kpc, były związane organy i pozostaje związany sąd rozpoznający niniejszą sprawę. Postanowienie to zastąpiło zgodę M.C. i ta okoliczność pozwoliła na zwrot wywłaszczonej działki [...] na rzecz wszystkich spadkobierców byłego właściciela, stosownie do udziałów spadkowych. Słusznie też organ wskazał, że kwestie rozliczeniowe pomiędzy spadkobiercami, jak też ew. likwidacja stanu współwłasności, należą do drogi postępowania cywilnego. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 ppsa skargę, jako nieuzasadniona, należało oddalić.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło