II SA/Kr 112/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabela Dobosz Sędziowie WSA Mariusz Kotulski WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2006 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 grudnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego wyrównawczego uchyla zaskarżoną decyzję Kierownik Działu Pomocy Środowiskowej i Realizacji Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, decyzją z dnia [...] 2002 r. znak [...] , na podstawie art. 3, 4, 27 ust. 4 pkt. l, ust. 6 pkt. l, art. 36, 38 ust. l, 43 ust. l ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64 z 1998 r. póz. 414 z poz. zm.), art. 2, 8 pkt. 17, art. 15 pkt. 7, art. 21 ust. 3 pkt. 7, art. 25 ust. l pkt. 4 ustawy z dnia 6. 02. 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. nr 28, poz. 153 z póz. zm.), po rozpoznaniu wniosku M. G. : - udzielił pomocy społecznej w formie zasiłku stałego wyrównawczego na czas istnienia przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia poczynając od dnia [...] 2002 r. do [...] 2004 r. w wysokości różnicy między kwotą stanowiąca dochód ustalony wg. kryterium określonym w przepisach art. 4 ust. l ustawy o pomocy społecznej a dochodem tej osoby, co na dzień wydania decyzji daje kwotę [...] zł miesięcznie, - stwierdził, że pobierającemu zasiłek stały wyrównawczy przysługują świadczenia zdrowotne na zasadach określonych w przepisach ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym oraz składka na świadczenia zdrowotne, a składkę tę MOPR będzie przekazywał bezpośrednio do ZUS w wysokości określonej ustawą o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, - ustalił, że zasiłek stały będzie wypłacany w kasie MPOR w terminach podanych w decyzji, - nadto ustalił punkcie 5, że w związku z uchyleniem decyzji MOPR-[...] z dnia [...] 2002 r. pobrany w [...] 2002 r. zasiłek okresowy w kwocie [...],-zł zaliczono na poczet należnego zasiłku stałego wyrównawczego, w związku z tym kwota do wypłaty w [...] 2002 r. wynosi [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy a w szczególności wywiad środowiskowy wykazał, że wnioskodawca jest osobą niezdolną do pracy z powodu niepełnosprawności, a jego dochód jest niższy od kryterium dochodowego określonego w art. 4 ust. l ustawy o pomocy społecznej. Wobec tego przyznanie zasiłku stałego wyrównawczego w trybie przepisu art. 27 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej znajduje uzasadnienie faktyczne i prawne. Osobie uprawnionej do zasiłku stałego wyrównawczego przysługują - zgodnie z przepisem art. 15 ust. 7 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym świadczenia określone tą ustawą. Ponieważ M.G. pobrał w [...] 2002 r. zasiłek okresowy w kwocie [...]-zł-został on zaliczony na poczet należnego od [...] 2002 r . zasiłku stałego wyrównawczego, stąd kwota do wypłaty za [...] 2002 r. wynosi [...] zł. Od decyzji powyższej odwołał się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego M.G. W odwołaniu twierdził, że nie zgadza z wysokością przyznanego mu zasiłku. Przyznana kwota powinna być wyższa- umożliwiająca mu egzystowanie na poziomie minimum socjalnego oraz przysługującego mu zasiłku opiekuńczego. Podał, że nie może podjąć jakiejkolwiek pracy ponieważ nie może samodzielnie egzystować i wymaga stałej opieki i pomocy innej osoby. Podał także , iż nie zachował terminu do wniesienia odwołania z powodu choroby, i w razie konieczności dostarczy zaświadczenie lekarskie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania M. G. od decyzji Kierownika Działu Pomocy Środowiskowej i Realizacji Świadczeń MOPR w z dnia [...] 2002 r. znak : [...] : na podstawie art. 138 § l pkt. 2 kpa uchyliło pkt. 5 zaskarżonej decyzji i w tej części umorzyło postępowanie a w pozostałej części utrzymuje decyzję w mocy . W uzasadnieniu swojej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło , co następuje: Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca jest osobą samotną. Zajmuje dwa pokoje z kuchnią w mieszkaniu spółdzielczym. Otrzymuje dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł. Innych dochodów nie uzyskuje. Orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] 2002 r. został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. W myśl art.27 ust. 4 pkt. l ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały wyrównawczy przysługuje osobie pełnoletniej samotnej , całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub inwalidztwa , jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego , określonego zgodnie z at.4 ust. l . Dla osoby samotnej kryterium dochodowe określone zgodnie z art. 4 ust. l stanowi kwota 461 zł. Artykuł 2a ustawy zawiera definicję dochodu rodziny dla potrzeb ustawy, zgodnie z którą oznacza sumę miesięcznych dochodów bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania , jeżeli ustawa nie stanowi inaczej , pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych , składki z tytułu ubezpieczeń : zdrowotnego, emerytalnego, rentowych i chorobowego. Zgodnie z tą definicją bezsporne jest, że na datę wydania decyzji dochód wnioskodawcy stanowi kwota 142,69 zł i jest niższy od kryterium dochodowego ustalonego zgodnie z art. 4 ust. 1. Zasiłek stały wyrównawczy dla osoby samotnie gospodarującej ustala się jako różnicę między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, określonym w art.4 ust. l, a dochodem tej osoby . Zatem organ pierwszej instancji prawidłowo i zgodnie z ustawą wyliczył kwotę zasiłku stałego wyrównawczego w wysokości [...] zł odejmując od kwoty [...] zł ( kryterium dochodowe ) kwotę [...] zł ( dochód ). Z tych też względów decyzja w tej części jest zgodna z prawem i brak podstaw do jej uchylenia bądź zmiany. Kolegium wyjaśniło ponadto, że ustawa o pomocy społecznej nie zna formy zaliczania przyznanego rodzaju świadczenia na poczet innego świadczenia . Z tych też względów rozwiązanie zawarte w pkt. 5 nie znajduje umocowania prawnego i z tego powodu w tej części należało decyzję umorzyć . Art. 109 kpa wymaga aby decyzja została doręczona na piśmie . Zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji, stronie przysługuje prawo wniesienia odwołania w terminie 14 dni od jej otrzymania . Niewątpliwie niesporną okolicznością jest , że M. G. decyzję otrzymał, skoro widnieje na niej jego podpis ale brak wzmianki o dacie jej otrzymania . Jak wynika z informacji organu pierwszej instancji , M. G.odbiór decyzji potwierdził w dniu [...].2002 r. On sam natomiast twierdzi, że decyzję otrzymał wcześniej . Zgodnie z art. 57 początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu . Brak daty pewnej doręczenia decyzji uniemożliwia, zdaniem Kolegium, jednoznaczne ustalenie końca terminu do wniesienia przysługującego stronie odwołana i nie jest, w ocenie Kolegium , doręczeniem skutecznym . Z tych też względów Kolegium uznało, że odwołanie zostało wniesione w terminie. Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. G.. W skardze wniósł o zweryfikowanie na swoją korzyść zaskarżonej decyzji. Skarżący oświadczył, że nie zgadza się z orzeczoną tytułem zasiłku stałego wyrównawczego kwota [...] zł. Zdaniem skarżącego kwota zasiłku powinna wynosić [...] -zł i powinna być powiększona o przysługujący mu zasiłek opiekuńczy. Z uwagi na ustalony stopień niepełnosprawności nie jest w stanie podjąć jakiejkolwiek pracy zawodowej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podnosząc, że skarżący nie kwestionuje otrzymywanego dodatku mieszkaniowego który w świetle art. 2 a ustawy o pomocy społecznej jest jego dochodem. Nadto kryterium dochodowe nie oznacza minimum socjalnego , ale granice dochodu, po przekroczeniu której nie przysługuje świadczenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Zgodnie z treścią art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Przepisu wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa. Właściwym do rozpoznania skargi jest więc Wojewódzki Sąd Administracyjny, który w ramach kontroli działalności administracji publicznej przewidzianej w art. 3 ustawy ppsa uprawniony jest do badania legalności działania jej organów. Polega ono na badaniu, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Rozpoznając sprawę sąd nie jest związany granicami skargi, orzekanie następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego - art. 134 i 135 ustawy ppsa. Skargę należało uwzględnić, jednakże z innych przyczyn, niż w niej wskazane. Zgodnie z przepisem art. 129 § 2 kpa odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Zachowanie ustawowego terminu do wniesienia odwołania jest warunkiem skuteczności tej czynności procesowej. Organ odwoławczy obowiązany jest w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w terminie, ponieważ rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu , który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa . W przypadku, gdy w postępowaniu wstępnym okaże się, że odwołanie zostało wniesione po terminie, organ administracji wydaje postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania , na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wyjaśniło, kiedy została skarżącemu doręczona decyzja organu I instancji, pomimo, że próbę taką podjęło i prowadziło pewne czynności w tym kierunku. Żadnych wniosków jednak z przeprowadzonych czynności, oraz znajdujących się w aktach spawy dowodów nie wyciągnęło, błędnie i przedwcześnie opierając się na treści art. 57 kpa. Jak bowiem wynika z zebranych w sprawie dowodów skarżący już w odwołaniu oświadczył, że złożył odwołanie po terminie, co jednak nie uprawnia organu do odstąpienia od ciążącego na nim obowiązku samodzielnego ustalenia daty wniesienia odwołania .W odwołaniu skarżący oświadczył także, że przedłoży zaświadczenie lekarskie na okoliczność choroby . Istotnie zaświadczenie takie znajduje się w aktach sprawy. Organ odwoławczy uzyskał także informację od organu I instancji co do daty odebrania przez skarżącego decyzji pierwszo-Instancyjnej. W aktach sprawy znajduje się także protokół wyjaśnień skarżącego, do którego oświadczył on, że nie pamięta dokładnie, ale chyba choroba zbiegła się z terminem do wniesienia odwołania. Fakt zgromadzenia powyższych dowodów nie znalazł odzwierciedlenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Treść uzasadnienia wskazuje , iż organ odwoławczy nie poddał zgromadzonych dowodów żadnej analizie i nie wyciągnął z nich żadnych wniosków, a także-o ile byłoby to konieczne- nie przeprowadził innych jeszcze dowodów - np. przesłuchania pracownika organu I instancji na okoliczność daty odbioru decyzji I instancji przez skarżącego. Organ odwoławczy pominął, iż w przypadku wniesienia odwołania po terminie na organie spoczywa obowiązek stwierdzenia postanowieniem tego faktu, natomiast stronie przysługuje wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Podkreślić przy tym należy, że organ ma obowiązek działać zgodnie z treścią art. 9 kpa, który stanowi, że "Organy administracji są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć znaczenie na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek". Stwierdzenie więc w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji że nie ma możliwości ustalenia daty doręczenia skarżącemu d decyzji organu I instancji jest co najmniej przedwczesne, tak jak i powołanie w uzasadnieniu art. 57 kpa. Stwierdzenie następnie, że odwołanie zostało wniesione terminie stoi w całkowitej sprzeczności ze stwierdzeniem przytoczonym powyżej, oraz nie ma żadnego oparcia w stanie faktycznym sprawy, ani w przepisach kpa. Rozpoznanie odwołania w niniejszej sprawie nastąpić mogło wyłącznie po stwierdzeniu przez organ odwoławczy w postępowaniu wstępnym, czy jest ono dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu, względnie w następstwie przywrócenia terminu do jego wniesienia. Wskazane uchybienia powodują, że zaskarżona decyzja został wydana z naruszeniem art. 7 i 77 kpa, oraz art. 107 § 3 kpa, co organ odwoławczy winien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy, przeprowadzając zgodnie z regułami zawartymi w kpa postępowanie w celu ustalenia daty doręczenia skarżącemu decyzji organu I instancji. Biorąc pod uwagę powyższe, zaskarżoną decyzję należało uchylić w oparciu o przepis art. 145 § l pkt. l lit. c) ustawy ppsa.