II SA/Kr 1124/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 4 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części w sprawie ze skargi W. S., L. K. i B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 7 czerwca 2013 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a wniosek B. K. oddalić Sygn. akt II SA/Kr 1124/13 P O S T A N O W I E N I E Dnia 4 października 2013 r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 4 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. K. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W. S., L. K. i B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 7 czerwca 2013 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a wniosek L. K. oddalić W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 7 czerwca 2013 roku w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy skarżący W. S., L. K. i B. K. złożyli pismo z dnia 9 września 2013 roku zatytułowane "zażalenie", w którym wnieśli o zmianę wysokości wpisu na 100 zł z uwagi na sytuację ekonomiczną rodziny. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału skarżącym zostały przesłane urzędowe formularze wniosków "PPF" celem ich wypełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W zakreślonym terminie skarżący B. K. uzupełnił brak przesyłając wypełniony formularz. We wniosku skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną L. K.. Ich miesięczny dochód wynosi 1.600 euro i stanowi go wynagrodzenie za pracę skarżącego. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni 100 m² oraz nieruchomość wielkości 6,63 arów zakwalifikowana pod park rzeczny we współwłasności z żoną. Małżonka wnioskodawcy jest właścicielką mieszkania o powierzchni 63,8 m². Skarżący wraz z małżonką posiadają oszczędności w kwocie 90.000 zł i 12.000 euro. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż z konieczności, w celu pozyskania środków finansowych do przeprowadzenia kapitalnego remontu rodzinnego domu z 1939 roku, kontynuuje od ponad 6 lat pracę w I.. Skarżący, ani jego żona nie pobierają żadnych zasiłków tak w P., jak i w I.. W domu przeprowadzono szereg prac remontowych, jednak sporo jest jeszcze do wykonania. Wnioskodawcy zależy również na zabezpieczeniu finansowym siebie i żony na lata emerytury, bowiem wyliczone w kraju świadczenie emerytalne jest na poziomie kilkuset złotych. 5...-letnia małżonka pozostaje na wyłącznym utrzymaniu skarżącego. Łączy ona obowiązki opieki nad swoją matką W. S. – inwalidką [...] grupy z organizacją i wsparciem prowadzonych prac remontowych w domu. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy przy tym rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W ocenie orzekającego przedstawiona przez B. K. sytuacja materialna nie daje podstaw do przyznania mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Zasadność wniosku skarżącego rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi on ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę możliwości finansowe wnioskodawcy. Jak wynika z akt sprawy skarżący uzyskuje stałe miesięczne dochody z wynagrodzenia za pracę w I. w wysokości 1.600 euro. Dochody te przypadają na dwie osoby, bowiem małżonka skarżącego nie pracuje i nie pobiera żadnych świadczeń. Skarżący uzyskując stałe dochody ma możliwości planowania wydatków celem zabezpieczenia i pokrycia kosztów zainicjowanego postępowania sądowego. Obniżenia standardu życia w danym miesiącu wskutek konieczności poniesienia kosztów sądowych nie można utożsamiać z uszczerbkiem w niezbędnym utrzymaniu swojej rodziny. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ponadto istotnym w sprawie jest fakt, że B. K. dysponuje oszczędnościami w znacznej wysokości. Posiadane środki finansowe w kwocie 90.000 zł oraz 12.000 euro pozwolą stronie pokryć koszty sądowe w sprawie w sposób całkowicie nieodczuwalny dla jego sytuacji majątkowej. Złożone prze stronę oświadczenie, iż posiadane środki potrzebne są do pokrycia kosztów remontu domu nie mogło wpłynąć na odmienną ocenę możliwości partycypowania przez stronę w kosztach sądowych. Wydatków na prace remontowe nie można bowiem uznać za wydatki konieczne, czyli niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania strony skarżącej i jej rodziny. Koszty finansowania prac remontowych w domu nie mogą mieć pierwszeństwa przed obowiązkiem ponoszenia opłat sądowych, stanowiących dochód budżetu państwa. Biorąc powyższe pod uwagę orzekający uznał, że skarżący dysponując stałym miesięcznym dochodem i oszczędnościami wielokrotnie przekraczającymi wysokość kosztów sądowych, jest w stanie bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 500 zł. Nie można pominąć także faktu, iż wyłożenie przez skarżącego kosztów sądowych jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jego skargi, zgodnie z art. 200 p.p.s.a. będzie mu przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. Sygn. akt II SA/Kr 1124/13 U Z A S A D N I E N I E W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 7 czerwca 2013 roku w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy skarżący W. S., L. K. i B. K. złożyli pismo z dnia 9 września 2013 roku zatytułowane "zażalenie", w którym wnieśli o zmianę wysokości wpisu na 100 zł z uwagi na sytuację ekonomiczną rodziny. W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 12 września 2013 roku skarżącym zostały przesłane urzędowe formularze wniosków "PPF" celem ich wypełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W zakreślonym terminie skarżąca L. K. uzupełniła brak przesyłając wypełniony formularz. Z zakreślenia dokonanego w rubryce 4 formularza wynika, że strona domaga się częściowego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu. We wniosku strona oświadczyła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem B. K.. Ich miesięczny dochód wynosi 1.600 euro i stanowi go wynagrodzenie za pracę B. K.. Wnioskodawczyni nie posiada jakichkolwiek dochodów. W skład jej majątku wchodzi dom o powierzchni 100 m², mieszkanie o powierzchni 63,8 m² oraz nieruchomość wielkości 6,63 arów zakwalifikowana pod park rzeczny we współwłasności z mężem. Małżonkowie Końscy posiadają oszczędności w kwocie 90.000 zł i 12.000 euro. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca powołała się na argumenty podniesione we wniosku jej męża. Podano tam, iż w celu pozyskania środków finansowych do przeprowadzenia kapitalnego remontu domu rodzinnego z 1939 roku, B. K. kontynuuje od ponad 6 lat pracę w I.. Małżonkowie nie pobierają żadnych zasiłków tak w P., jak i w I.. W domu przeprowadzono szereg prac remontowych, jednak sporo prac jest jeszcze do wykonania. Oprócz pokrycia wydatków na prace remontowe stronie zależy również na zabezpieczeniu finansowym na lata emerytury, bowiem wyliczone w kraju świadczenie emerytalne jest na poziomie kilkuset złotych. L. K. pozostaje na wyłącznym utrzymaniu swojego męża. Łączy ona obowiązki opieki nad swoją matką W. S. – inwalidką [...] grupy z organizacją i wsparciem prowadzonych prac remontowych w domu. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy przy tym rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie byłaby ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W ocenie orzekającego przedstawiona przez L. K. sytuacja materialna nie daje podstaw do przyznania jej prawa pomocy obejmującego częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika. Zasadność wniosku skarżącej rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi ona ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę możliwości finansowe wnioskodawczyni. Jak wynika z oświadczenia złożonego we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca nie pracuje zawodowo i nie uzyskuje żadnych dochodów. Źródłem utrzymania jej rodziny jest wynagrodzenie za pracę męża B. K. pracującego od 6 lat w I.. Wysokość jego dochodów została we wniosku określona na kwotę 1.600 euro miesięcznie. Nie są to dochody niskie, zatem przy odpowiednim gospodarowaniu pozwolą na pokrycie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 500 zł. Istotnym w sprawie jest fakt, że L. K. dysponuje oszczędnościami w znacznej wysokości. Posiadane środki finansowe w kwocie 90.000 zł oraz 12.000 euro pozwolą stronie pokryć koszty sądowe w sprawie w sposób całkowicie nieodczuwalny dla jej sytuacji majątkowej. Złożone prze stronę oświadczenie, iż posiadane środki potrzebne są do pokrycia kosztów remontu domu nie mogło wpłynąć na odmienną ocenę możliwości partycypowania przez stronę w kosztach sądowych. Wydatków na prace remontowe nie można bowiem uznać za wydatki konieczne, czyli niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania strony skarżącej i jej rodziny. Koszty finansowania prac remontowych w domu nie mogą mieć pierwszeństwa przed obowiązkiem ponoszenia opłat sądowych, stanowiących dochód budżetu państwa. Oprócz zasobów finansowych w postaci oszczędności L. K. dysponuje majątkiem o znacznej wartości, jest ona bowiem właścicielką mieszkania o powierzchni 63,8 m², wspólnie z mężem nieruchomości o areale 6,63 ara oraz domu o powierzchni 100 m². O ile dom służy do zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych wnioskodawczyni, to pozostałe nieruchomości, mogą być źródłem jej dodatkowego dochodu. Podkreślić należy, iż posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeżeli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Pogląd ten prezentowany jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 24 marca 2004r., sygn. akt FZ 10/04; postanowienie z dnia 15 kwietnia 2004r., sygn. akt FZ 9/04; postanowienie z dnia 17 października 2005r. sygn. akt II FZ 681/05). Podziela go również orzekający w niniejszej sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę orzekający uznał, że skarżąca dysponując oszczędnościami wielokrotnie przekraczającymi wysokość kosztów sądowych w zainicjowanym postępowaniu sądowym oraz majątkiem nieruchomym, jest w stanie bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie oraz wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru, jeśli jego udział w sprawie uznaje za konieczny. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.