II SA/Kr 1124/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2013 r na posiedzeniu niejawnym wniosku W.S, o ustanowienie radcy prawnego z urzędu w sprawie skargi W.S. , L.K, . B.K. , na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 7 czerwca 2013r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy p o s t a n a w i a ustanowić dla skarżącej radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. W dniu 3 grudnia 2013r. skarżąca złożyła wniosek o ustanowienie radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję SKO w K. z dnia 7 czerwca 2013r. wydaną w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Skarżąca domaga się ustanowienia radcy prawnego z urzędu z uwagi na bardzo niski dochód, niemożność pokrycia kosztów bez uszczerbku w koniecznym, codziennym utrzymaniu. Podnosi, iż jest osobą starszą, schorowaną, wydatkującą znaczne środki pieniężne na rehabilitację i leczenie. Wskazuje, iż jest inwalidką II grupy z uwagi na narządy ruchu. Odnosząc się do wniosku o przyznanie pełnomocnika z urzędu stwierdzono, co następuje. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż wniosek skarżącej o przyznanie radcy prawnego jest jej kolejnym wnioskiem w zakresie prawa pomocy. Poprzedni – postanowieniem referendarza sądowego z dnia 25 października 2013r. został rozpoznany odmownie z uwagi na brak wystarczającego wykazania, iż skarżąca zasługuje na przyznanie jej prawa pomocy. Jak wynika z art. 165 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmienione wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Wnioskodawczyni musi zatem uwiarygodnić, iż aktualna jej sytuacja zmieniła się na tyle w stosunku do poprzednio ocenianej, iż przyznanie jej prawa pomocy jest obecnie słuszne. Wnioskodawczyni jest osobą starszą, z orzeczoną II grupą inwalidzką na narządy ruchu. Źródłem utrzymania wnioskodawczyni jest jej emerytura w kwocie 2 562,86 zł. Skarżąca gospodaruje samodzielnie, koszty utrzymania i mediów ponosi wspólnie z córką i zięciem wg udziału jej przypadającego. Ponosi znaczne koszty leczenia i rehabilitacji na dowód czego przedkłada stosowne zaświadczenia lekarskie i skierowania na leczenia. Z oświadczenia skarżącej znajdującego się w aktach sprawy wynika, iż posiada ona 3/16 części domu o pow. 100 m2 z 1936 r. gdzie zajmuje własny pokój o pow. 12 m2, natomiast kuchnię i łazienkę współużytkuje z córką i zięciem. Skarżąca nie wykazuje faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Wskazuje, iż na dzień 1 grudnia 2013r. na jej rachunku bankowym widniała kwota 1600 zł. Utrzymuje się sama, nie otrzymuje żadnej pomocy od rodziny. Remont domu finansuje zięć pracujący aktualnie w Irlandii. Instytucja przyznania prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów czy ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym przyznanie skarżącej radcy prawnego z urzędu. Regulacje cyt. ustawy w zakresie przyznania prawa pomocy nie uzależniają przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. Orzekający rozpatrując wniosek bierze pod uwagę jedynie sytuację materialno – bytową ubiegającego się o pomoc w takiej formie. W przedmiotowej sprawie skarżąca posiadająca dochód z tytułu emerytury kwocie 2562 zł, inwalidztwo na narządy ruchu, podeszły wiek, brak innego majątku, który nie służyłby do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, wykazane obecnie koszty utrzymania i leczenia, nie byłaby zatem w stanie, zdaniem orzekającego, poczynić oszczędności w celu zgromadzenia stosownej kwoty środków finansowych dla ustanowienia dla siebie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, nawet mimo okoliczności, iż jego udział na obecnym etapie postępowania nie jest obligatoryjny. Opłacenie zaś przez wnioskodawczynię kosztów pełnomocnika z wyboru mogłoby nastąpić kosztem pozbawienia jej środków pieniężnych, które z trudem wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżąca do takich osób należy. Dlatego przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej strony. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art.161, 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).