II SA/Kr 1130/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt II SA/Kr 1130/13 w sprawie ze skargi M.J. na uchwałę Rady Miejskiej w Krynicy Zdroju z dnia 7 listopada 2012 r. Nr XXXII.191.2012 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Uzdrowiska Krynica-Zdrój (Obszar 2 - Centrum) postanawia: odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Postanowieniem z dnia 10 września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę M.J. na uchwałę Rady Miejskiej w Krynicy Zdroju z dnia 7 listopada 2012 r. Nr XXXII.191.2012 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Uzdrowiska Krynica-Zdrój (Obszar 2 - Centrum). Odpis postanowienia z uzasadnieniem doręczono skarżącemu 18 września 2013 r. 12 września 2013 r. skarżący M.J. złożył wniosek o przyznanie pełnomocnika z urzędu, a formalny wniosek o przyznanie w tym zakresie prawa pomocny M.J. złożył 10 października 2013 r. 18 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przyznał skarżącemu prawo pomocny w zakresie ustanowienia pełnomocnika i pismem z dnia 29 października 2013 r. radca prawny W.K. został wyznaczony jako pełnomocnik dla M.J. Jak podaje pełnomocnik, informację o ustanowieniu go pełnomocnikiem dla M.J. otrzymał 5 listopada 2013 r. Pismem z dnia 20 listopada 2013 r. pełnomocnik poinformował Sąd o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W dniu 5 grudnia M.J. wniósł skargę kasacyjną na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 września 2013 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W tym wniosku podniesiono, że od dnia 5 listopada 2013 r., tj. od daty otrzymania informacji o wyznaczeniu w tej sprawie radcy prawnemu W.K. pełnomocnikiem, rozpoczął bieg 30-dniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej, zgodnie ze stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego zawartym w wyroku z 25 lipca 2013 r., sygn. akt SK 17/12. Skarżący nie mógł skutecznie wnieść skargi kasacyjnej, a dbając o swoje sprawy złożył wniosek o wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. Tym samym skarżącemu nie można przypisać winy w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanawia o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie art. 87 § 2 i § 4 P.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu oraz równoczesnego z wnioskiem dokonania czynności, której nie dokonała w terminie. Zgodnie z art. 88 P.p.s.a. przed sądami administracyjnymi spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. W pierwszej kolejności należało zatem zbadać kwestię terminowości wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Przepis art. 175 § 1 P.p.s.a. wprowadza wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego. Zgodnie z art. 177 § 1 P.p.s.a. termin do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 30 dni od doręczenia stronie odpisu orzeczenia wraz z uzasadnieniem. W związku z doręczeniem stronie –M.J. postanowienia wraz z uzasadnieniem w dniu 18 września 2013 r., termin do złożenia skargi kasacyjnej upłynął z dniem 18 października 2013 r. (piątek). Jednakże w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej skarżący złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu, który to wniosek Sąd uwzględnił postanowieniem z dnia 18 października 2013 r., a pełnomocnika wyznaczono zarządzeniem Wicedziekana Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia 29 października 2013 r. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie stanowiskiem, przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego przez sąd ustaje w dniu, w którym miał on rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik powziął wiadomość o wyznaczeniu go do reprezentowania strony w dniu 5 listopada 2013 r., a z aktami dotyczącymi sprawy (w miejscu zamieszkania skarżącego), zapoznał się w dniu 11 listopada 2013 r. (akta sądowe, karta nr [...] ). Tym samym przyjmując nawet liberalne podejście do ustalania daty, w której w tej sprawie pełnomocnik rzeczywiście zapoznał się z aktami sprawy, tj. dzień 11 listopada 2013 r. siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął w dniu 18 listopada 2013 r. Skoro wniosek o przywrócenie terminu został złożony w dniu 5 grudnia 2013 r., nastąpiło to już po upływie wyżej zakreślonego terminu. W ocenie Sądu nie ulega przy tym wątpliwości, że już z chwilą doręczenia zarządzenia o wyznaczeniu danej osoby jako pełnomocnika z urzędu wraz z odpisem postanowienia Sądu w tym zakresie, pełnomocnik ten był zobligowany do zapoznania się ze sprawą i podjęcia czynności bez zbędnej zwłoki celem zapoznania się z aktami sprawy. Porównując daty 5 listopada 2013 r. i 11 listopada 2013 r. należy stwierdzić, że pełnomocnik skarżącego dochował staranności w szybkim zapoznaniu się z aktami sprawy. Okoliczność zaś, że pełnomocnik zapoznał się z aktami dotyczącymi tej sprawy u samego skarżącego, a nie np. w Sądzie, jest już wyborem samego pełnomocnika. We wniosku o przywrócenie terminu wskazana została okoliczność braku winy samego skarżącego w niedochowaniu terminu do sporządzenia skargi kasacyjnej, który to termin ma wynosić 30 dni liczone od daty otrzymania przez pełnomocnika informacji o wyznaczeniu go pełnomocnikiem dla skarżącego. Swój pogląd w tym zakresie pełnomocnik skarżącego oparł o stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte w wyroku z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt SK 17/12, opub. w OTK-A 2013 r., nr 6, poz. 86 oraz w Lex nr 1354495. Zgodnie z tym wyrokiem Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 87 § 1 P.p.s.a. rozumiany w ten sposób, że - w sytuacji niedochowania terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, o którym mowa w art. 177 § 1 P.p.s.a. na skutek wystąpienia o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia radcy prawnego - przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej ustaje z dniem, w którym powiadomiony o ustanowieniu pełnomocnik ma możliwość sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, jest zgodny z art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał Konstytucyjny szeroko wypowiedział się co do sposobu interpretacji pojęcia "data ustania przyczyny uchybienia terminowi" w odniesieniu do wniesienia skargi kasacyjnej. Trybunał zajął wyraźne stanowisko, że zarówno osoba reprezentowana przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy, która uchybiła terminowi, jak i osoba reprezentowana przez pełnomocnika z wyboru, która bez swojej winy nie dochowała terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, dysponują tylko siedmioma dniami od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, na wystąpienie z wnioskiem o jego przywrócenie (art. 87 § 1 P.p.s.a.) i jednoczesne złożenie skargi kasacyjnej (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Jak bowiem wywiódł to Trybunał, art. 86 86 § 1 zdanie pierwsze P.p.s.a. znajduje zastosowanie w stosunku do strony, która nie dochowała terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, ponieważ ustanowienie dla niej pełnomocnika w ramach prawa pomocy nastąpiło już po upływie tego terminu, co jest rozumiane i kwalifikowane jako niezawinione uchybienie terminowi. Stworzenie możliwości sporządzenia skargi kasacyjnej w terminie porównywalnym z tym, jakim dysponuje strona mająca pełnomocnika z wyboru umożliwia art. 87 § 1 p.p.s.a. Natomiast występujące w nim określenie "od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu" zobowiązuje Sąd do ustalenia w każdym konkretnym przypadku, czy i kiedy przyczyna uchybienia ustała, a ustaje ona wtedy, gdy pełnomocnik uzyskuje realną możliwość wniesienia skargi kasacyjnej. W ocenie Trybunału nie jest trafna taka wykładnia pojęcia "data ustania przyczyny uchybienia terminowi", zgodnie z którą datą ustania przyczyny niedochowania terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej byłaby już data doręczenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu zawiadomienia o wyznaczeniu go pełnomocnikiem. W takim wypadku siedmiodniowy termin, określony w art. 87 § 1 P.p.s.a., stawałby się faktycznym terminem na sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej. Takie rozumienie tego terminu, naruszałoby gwarancje procesowe, konstytucyjne prawo do sądu oraz istotę udzielenia prawa pomocy. Trybunał Konstytucyjny uznał za trafną inną wykładnię, zgodnie z którą przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej ustaje z dniem, w którym powiadomiony o ustanowieniu pełnomocnik ma realną (rzeczywistą) możliwość sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej, i od tej chwili (stosownie do art. 87 § 1 P.p.s.a.), pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu oraz skarga kasacyjna powinny być wniesione do sądu w ciągu siedmiu dni. W takim wypadku czas na sporządzenie skargi kasacyjnej jest uwarunkowany konkretnymi okolicznościami danej sprawy (np. możliwością zapoznania się pełnomocnika z dokumentami, koniecznymi konsultacjami ze stroną, którą ten pełnomocnik reprezentuje itp.). Sprawia to, że czas na sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej przez pełnomocnika z urzędu nie zawsze jest tożsamy z siedmiodniowym terminem do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wyznaczonym art. 87 § 1 P.p.s.a. Jednakże czas na złożenie skargi kasacyjnej nie może być dłuższy niż 30 dni liczone od dnia powiadomienia pełnomocnika o jego ustanowieniu, co jest uzasadnione z kolei treścią art. 177 § 1 P.p.s.a i charakterem przewidzianego w nim terminu. Tym samym faktycznie czas na złożenie skargi kasacyjnej może być krótszy niż 30 dni, o których mowa w art. 177 § 1 P.p.s.a., gwarantując wszakże efektywność prawa do złożenia skargi kasacyjnej. Trybunał w końcowej części uzasadnienia ustosunkował się także do innej praktyki sadów, zgodnie z którą ustawowy 30-dniowy termin na wniesienie skargi kasacyjnej biegnie dla osoby ubiegającej się o prawo pomocy dopiero od chwili wyznaczenia jej pełnomocnika z urzędu. Trybunał jednak wskazał, że taki sposób wykładni musi nasuwać wątpliwości co do zachowania równowagi procesowej strony korzystającej z tego prawa i strony mającej pełnomocnika z wyboru. Rekapitulując należy wskazać, że w ocenie Sądu stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte w ww. wyroku sprowadza się określenia terminu maksymalnego wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę reprezentowaną przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu i taki termin wynosi nie dłużej niż 30 od daty zawiadomienia pełnomocnika o ustanowieniu go w danej sprawie w tym charakterze, ale jeżeli skarga kasacyjna wnoszona jest po upływie 30 dni liczonym od daty doręczenia samej stronie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem, to do skargi powinien być dołączony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i termin do skutecznego wniesienia takiego wniosku wynosi siedem dni liczone od chwili, w której ustanowiony z urzędu pełnomocnik miał realną (rzeczywistą) możliwość sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Tym samym skoro w tej sprawie chwilą ustania przyczyny uchybienia terminowi stanowi data 11 listopada 2013 r., to tym samym wniesienie wniosku o przywrócenie terminu w dniu 5 grudnia 2013 r. jest już spóźnione. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 88 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.