II SA/Kr 1136/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kremer Sędziowie AWSA Dorota Dąbek sprawozdawca NSA Piotr Lechowski Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2004 r sprawy ze skargi L. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 5 marca 2001 r Nr : [...] w przedmiocie choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] na rzecz L. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania 3. orzeka, że decyzje wymienione w pkt I sentencji wyroku nie mogą być wykonane Uzasadnienie. Decyzją z dnia 5 marca 2001r., nr [...] , [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] 2000r., nr [...] , którą orzeczono o stwierdzeniu u S. M. choroby zawodowej wymienionej w poz. 16 wykazu chorób zawodowych stanowiącego załącznik do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.). W uzasadnieniu decyzji organu I instancji ograniczono się do wskazania, że zgodnie z orzeczeniem Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. rozpoznane u S. M. schorzenie tj. postać naczyniowo-nerwowa zespołu wibracyjnego w stadium zmian początkowych jest chorobą zawodową. S. M. w okresie [...] .1983r. do [...] .1997r. był zatrudniony jako pilarz motorniczy w Nadleśnictwie [...] w narażeniu na drgania mechaniczne wywołane obsługą pilarki spalinowej, a zatem istnieje ewidentny związek przyczynowy pomiędzy rozpoznanym zespołem wibracyjnym w postaci zmian naczyniowo-nerwowych, a wykonywaną pracą zawodową. Z treścią tej decyzji nie zgodził się były pracodawca S. M.– L.. W wyniku rozpatrzenia jego odwołania organ II instancji utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji organu II instancji podniesiono, że zgodnie z przepisami Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych, warunkiem niezbędnym do stwierdzenia choroby zawodowej jest rozpoznanie choroby przez upoważnioną jednostkę służby zdrowia i ustalenie jej związku przyczynowego z wykonywaną pracą. W przedmiotowej sprawie zaś wydane orzeczenie lekarskie stwierdza istnienie choroby zawodowej, a przeprowadzone przez organy administracyjne postępowanie wyjaśniające wskazuje na istnienie związku przyczynowego pomiędzy rozpoznaną chorobą a wykonywaną pracą. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu stwierdzono nadto, że pismem z dnia [...] .2000r. także odwołujący się został powiadomiony o wszczęciu postępowania. Podniesiono także, że nie zasługują na uwzględnienie przedłożone karty wypisowe, informacje o leczeniu rehabilitacyjnym oraz opinia sądowo-lekarska, albowiem nie odnoszą się one do zespołu wibracyjnego. W skierowanej do sądu administracyjnego skardze na powyższą decyzję L. wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia art. 61 §4 kpa, art. 107 §3 kpa oraz § 10 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że pominięto w decyzji najważniejszą w niniejszej sprawie kwestię czasu, jaki upłynął od zatrudnienia S. M. w [...] L. a datą zgłoszenia przez niego dolegliwości. Stanowcze stwierdzenie zawarte w decyzji z [...] .2000r. że istnieje "ewidentny związek przyczynowy" pozostaje w sprzeczności z materiałem dowodowym w niniejszej sprawie. W okresie zatrudnienia i po jego upływie S. M. był poddawany badaniom lekarskim, z których nie wynikało by rozwijała się choroba wibracyjna. W szczególności nie rozpoznało tej choroby trzech biegłych wydających w dniu [...] .2000r. opinię sądowo-lekarską dot. stanu zdrowia S. M.. Zdaniem skarżącego przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne było niezupełne, a jego ustalenia dowolne. Strona nie była zawiadomiona o jego wszczęciu, uzasadnienie zaś decyzji nie spełnia wymogów art. 107 §3 kpa. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu swojej decyzji. Dodatkowo podkreślił, że występujące u osoby badanej schorzenia uważa się za choroby zawodowe, jeżeli są określone w wykazie chorób zawodowych i zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. Orzekająca w niniejszej sprawie jednostka służby zdrowia właściwa do rozpoznawania chorób zawodowych stwierdziła istnienie tej choroby. Przeprowadzone zaś postępowanie wyjaśniające wykazało istnienie czynników szkodliwych dla zdrowia, mogących tę chorobę wywołać, co zresztą zostało przez pracodawcę potwierdzone. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazano, że bezzasadnym jest zarzut naruszenia art. 64 §4 kpa, albowiem skarżący był poinformowany o wszczęciu postępowania, jak również zarzut nieuwzględnienia opinii sądowo-lekarskiej, albowiem dotyczyła ona stopnia uszczerbku na zdrowiu i oceny możliwości wykonywania pracy zarobkowej, a nie schorzenia zawodowego - zespołu wibracyjnego, które zostało stwierdzone przez właściwą placówkę medycyny pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271), sprawy w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga w niniejszej sprawie została złożona w 2001r., a więc przed dniem 1 stycznia 2004r. W konsekwencji podlega rozpoznaniu zgodnie z wyżej wskazaną zasadą. W ocenie sądu wydane w niniejszej sprawie decyzje administracyjne naruszają prawo. Stosownie do §1 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 65, poz. 294 z późn. zm.), "za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy". Na pojęcie choroby zawodowej składają się zatem dwa elementy: istnienie schorzenia wymienionego w przedmiotowym wykazie oraz istnienie związku przyczynowego objętej wykazem choroby z warunkami wykonywanej pracy. W pozycji 16 wykazu chorób zawodowych wymieniono "zespół wibracyjny". W niniejszej sprawie przeprowadzone w kwietniu i maju 2000r. przez Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy w K. badania S. M. nie wykazały istnienia zespołu wibracyjnego. W wydanym orzeczeniu lekarskim z dnia [...] .2000r. stwierdzono brak podstaw do rozpoznania zespołu wibracyjnego wskazując, że próba oziębieniowa jest ujemna, a zmiany zwyrodnieniowe uogólnione niecharakterystyczne dla działań drgań mechanicznych. Dopiero przeprowadzone w wyniku odwołania ponowne badania lekarskie wykazało u S. M. istnienie choroby zawodowej postaci naczyniowo-nerwowej zespołu wibracyjnego w stadium zmian początkowych. W uzasadnieniu orzeczenia lekarskiego z dnia [...].2000r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. ograniczył się do stwierdzenia, że schorzenie to rozpoznano w oparciu o wywiad kliniczny, dane o wieloletnim narażeniu na drgania mechaniczne w środowisku pracy, wyniki przeprowadzonych badań (próby oziębieniowe, termometria skórna, palestezjometria) oraz konsultację neurologiczną. W zdjęciach radiologicznych kości i stawów kończyn górnych nie stwierdzono natomiast zmian upoważniających do rozpoznania postaci kostno-stawowej zespołu wibracyjnego. Mając na względzie treść wspomnianych orzeczeń lekarskich należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie doszło do istotnych naruszeń prawa procesowego. Zgodnie z treścią § 10 cyt. powyżej Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych, podstawą wydania przez inspektora sanitarnego decyzji w sprawie choroby zawodowej jest orzeczenie lekarskie wydane przez upoważnioną jednostkę służby zdrowia i wyniki dochodzenia epidemiologicznego. Opierając się na orzeczeniu lekarskim, orzekające w niniejszej sprawie organy administracyjne stwierdziły, że skoro upoważniona do rozpoznawania chorób zawodowych jednostka służby zdrowia rozpoznała chorobę zawodową, inspektor sanitarny nie mógł wydać negatywnej decyzji. Podnieść jednak należy, że przedmiotowe orzeczenia lekarskie wydawane na użytek postępowania w sprawie chorób zawodowych są w istocie opiniami w rozumieniu art. 84 §1 kpa (tak m.in. NSA w wyroku z 21 września 2001r., sygn. akt I S.A. 2870/00; z dnia 14 kwietnia 1999r., sygn. akt I S.A. 1931/98; z dnia 5 listopada 1998r., sygn. akt I S.A. 1200/98, LEX nr 45833) i jak każdy dowód winny być przez organ wszechstronnie ocenione. Bez tej opinii bądź sprzecznie z tą opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. Nie oznacza to jednak zwolnienia organu orzekającego od obowiązku dokonania oceny opinii biegłego w granicach wskazanych w art. 80 kpa. Organ nie może oprzeć rozstrzygnięcia na opinii lekarskiej lakonicznej, nie zawierającej przekonywającego uzasadnienia, bądź sprzecznej z przepisami prawa. Mając taką opinię, organ zobowiązany jest wezwać biegłych lekarzy do uzupełnienia opinii w kierunku przez siebie wskazanym, bądź z urzędu zasięgnąć opinii innej placówki naukowej służby zdrowia z zakreśleniem jej okoliczności, jakie winny być w opinii ustalone. Tymczasem w niniejszej sprawie orzeczenia lekarskie nie spełniają wskazanych powyżej wymogów proceduralnych. Uzasadnienia są jednozdaniowe. Nie można zatem uznać, że w sposób wyczerpujący i przekonywujący uzasadniają one dokonane rozpoznanie, zwłaszcza zważywszy ich rozbieżną treść. Opierając się na analogicznych badaniach, doszło do wydania dwóch diametralnie różnych orzeczeń. Najpierw nie rozpoznano zespołu wibracyjnego, a w kilka miesięcy później, na skutek wniesionego odwołania i ponownych badań, takie schorzenie rozpoznano, tyle że w stadium początkowym. Brak jest przy tym szczegółowego uzasadnienia tego rozpoznania, a w szczególności wyjaśnienia faktu, że schorzenie to jest w stadium początkowym. Nie wiadomo zatem, czy mogło ono powstać dopiero po badaniu przez Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy w K., czy też istniało już wcześniej, tylko nie zostało rozpoznane. Za uzasadniony należy zatem uznać zarzut skarżącego, że przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne było niezupełne. Organy administracyjne nie przeprowadziły należycie oceny dowodu z opinii biegłych. Pomimo zdawkowej treści orzeczeń lekarskich, organ nie zwrócił się o ich uzupełnienie. Tymczasem dokonane w opinii lekarskiej Instytutu Medycyny Pracy w S. rozpoznanie choroby zawodowej budzi tym większe wątpliwości, że z innych wykonanych w tym samym czasie u S. M. badań (w szczególności z badania przez organ I instancji, jak i innych przełożonych do akt) nie wynikało istnienie schorzenia zawodowego. Nie uwzględniono także czasu, jaki upłynął od zaprzestania pracy u skarżącego, a rozpoznaniem choroby zawodowej. Ta okoliczność mogła mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, zwłaszcza zważywszy na treść orzeczenia lekarskiego na którym oparto zaskarżoną decyzję, gdzie stwierdzono schorzenie "w stadium zmian początkowych". Organ winien był zatem rozważyć, czy schorzenie to mogło powstać już wcześniej, tj. na skutek warunków pracy u skarżącego, czy też dopiero później, a więc po jej zaprzestaniu. Wobec powyższego przyjąć należy, że decyzje organów obu instancji zapadły bez należytego wyjaśnienia sprawy, co naruszyło art. 7 i art. 77 §1 kpa. Zastrzeżenia budzi też zbyt lakoniczne uzasadnienie decyzji organu I instancji, które nie spełnia wymogów art. 107 §3 kpa. Nie znajduje natomiast uzasadnienia podniesiony w skardze zarzut, iż skarżący nie był zawiadomiony o wszczęciu postępowania. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania (k.4) zostało mu bowiem doręczone i uczestniczył on w postępowaniu, o czym świadczy podpis przedstawiciela skarżącego na formularzu postępowania wyjaśniającego. Nie jest też zasadny zarzut naruszenia § 10 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów dnia 18.11.1983r. w sprawie chorób zawodowych poprzez nieprzeprowadzenie dochodzenia epidemiologicznego, postępowanie to było bowiem prowadzone (por. formularz postępowania wyjaśniającego i charakterystyka stanowiska pracy, k. 3 i 5). Podsumowując należy stwierdzić, że przeprowadzone w przedmiotowej sprawie postępowanie administracyjne było dotknięte wadami. Powyższe uchybienia proceduralne mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 litera c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stanowią zatem przesłankę do uchylenia decyzji obu instancji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 ust. 2 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O wstrzymaniu wykonania decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracyjne winny w sposób prawidłowy i wyczerpujący przeprowadzić postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie rozstrzygnięcia w przedmiocie choroby zawodowej, uwzględniając w tym zakresie zawarte powyżej wskazówki Sądu. Dopiero wydane w oparciu o takie postępowanie rozstrzygnięcie nie będzie obarczone wadami prawnymi. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji.