II SA/Kr 1137/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Niecikowski Sędziowie: NSA Joanna Tuszyńska (spr.) WSA Barbara Pasternak Protokolant: Anna Chwalibóg po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi I. T. i S.T. na decyzję Wojewody z dnia [...] listopada 1996 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki; I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w zakresie określenia terminu rozbiórki, a w pozostałej części uchyla te decyzje; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących I. T. i S. T. kwotę 10.00 (dziesięć) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] 1996 r. Wójt Gminy L. , na podstawie art. 87 ust. 1 pkt 2 i 4, art. 52, art. 84 ust. 1 pkt 2 i art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414), "porozumienia z dnia 30 grudnia 1994 r. w sprawie powierzenia organom gminy prowadzenia niektórych spraw z zakresu administracji rządowej (Dz. Urz. Woj. Krakowskiego Nr 3 z 1995 r.)" nakazał S.T. i I.T. rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego typu budynek inwentarski na działce nr [...] w K. w terminie do dnia 31 stycznia 1997 r. W punkcie 2 organ wskazał, że rozbiórka ma nastąpić na koszt właściciela obiektu, natomiast w punkcie 3 nakazał uporządkowanie terenu po rozbiórce. W uzasadnieniu wskazano, że I.T. i S.T. wybudowali w 1996 roku budynek inwentarski o wymiarach [...] m x [...] m, usytuowany bezpośrednio przy granicy działki od strony zachodniej, przy istniejącym na działce budynku gospodarczym. Obiekt został wykonany z pustaków, z żelbetowym stropem, konstrukcja dachu dwuspadowa z okapem na działkę sąsiada. Organ wskazał, że przedmiotowa budowa prowadzona była bez dokumentacji i pozwolenia na budowę oraz bez zgody sąsiada (okap z dachu na posesję sąsiada), na działce, która stanowi "mienie wsi K". Odwołanie od powyższej decyzji złożyli I.T. i S . T. W uzasadnieniu podnieśli, że przedmiotowa działka została przez nich wykupiona w Urzędzie Gminy L. . Po dokonaniu zapłaty za nią Urząd Gminy obiecał w niedługim czasie wydanie aktu własności, jednakże do dnia dzisiejszego żadna z osób, która zakupiła działkę w ten sposób, nie otrzymała aktu własności. Podali, że na działce znajduje się już budynek mieszkalny, stodoła oraz budynek gospodarczy. W programie telewizyjnym usłyszeli, że w sytuacji, gdy na działce znajduje się budynek mieszkalny właściciel nie musi już starać się o "plan budowy np. obory" (przedmiotowa budowla miała pełnić funkcję oboro-chlewni). Uzyskali również zgodę sąsiada na usytuowanie budynku w granicy posesji. Podali, że "wypust okapu dachu równa się z ich posesją, a w dodatku mają założone rynny" Decyzją z dnia [...] 1996 r. (znak: [...]) Wojewoda , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 87 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. 89, poz. 414) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że treść zastosowanego w sprawie przepisu art. 48 prawa budowlanego jest jednoznaczna i przewiduje rozbiórkę obiektów budowlanych lub ich części, będących w budowie lub wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Budowa budynku inwentarskiego wymagała decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jak i decyzji o pozwoleniu na budowę. Inwestor nie wystąpił z wnioskiem o wydanie ww. decyzji, nie posiada prawa do dysponowania terenem na cele budowlane, nie uzyskał także zgody właściciela działki sąsiedniej na zlokalizowanie obiektu przy granicy działki. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie na decyzję z dnia [...] 1996 r. wnieśli I.T. i S.T. Zaskarżyli decyzje organów obydwu instancji jako rażąco naruszające prawo i ich interesy. Wnieśli o ich uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wójta Gminy w L. W uzasadnieniu podnieśli, że organ l instancji źle ustalił stan faktyczny w sprawie. Podali, że budowę budynku rozpoczęli wcześniej niż zostało to wskazane w decyzji, została ona przerwana z uwagi na brak środków finansowych. W tym roku chcieli go jedynie wykończyć i zgłosić do Gminy. Zakwestionowali również prawdziwość ustaleń odnośnie własności przedmiotowej działki. Wskazali, że działka nie może być "własnością wsi K. ", bo nie ma przepisów, które pozwalałyby "wsi" posiadać działkę. Nieprawdą - zdaniem skarżących - jest, że okap dachu znajduje się na działce sąsiada. Podnieśli również, że nie ma podstaw, aby traktować ich jako jedną stronę postępowania i przysyłać jedną decyzję zaadresowana do nich wspólnie. Nadto podali, że wiele osób w gminie budowało, tak jak oni, bez pozwolenia i obecnie "zatwierdzają sobie domy i stodoły". W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniósł, że zarzuty skargi są bezzasadne i nie mogą stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonych decyzji. Fakt, że inni mieszkańcy gminy L. budują budynki mieszkalne i inwentarskie bez decyzji o pozwoleniu na budowę nie stanowi żadnego usprawiedliwienia samowoli budowlanej skarżących Sąd zważył, co następuje: Stosownie do treści art.3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania , nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art.134 ustawy). i Zgodnie z art.48 prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji (Dz.U.96.100.465) właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Według przepisów art. 80 i 84 prawa budowlanego, w dacie wydania decyzji organami tymi był kierownik urzędu rejonowego i wojewoda. Kompetencje kierownika urzędu rejonowego zostały w drodze zawartego porozumienia (Dz. Urz. Woj. Krakowskiego Nr 3 z 1995 r.) przekazanie wójtowi gminy. W przepisie art.48 prawa budowlanego nie określono ustawowo terminu wykonania tego obowiązku, nie przewidziano też możliwości orzeczenia o terminie: wykonania tego obowiązku w decyzji administracyjnej. Z tego względu zaskarżona w części dotyczącej określenia terminu rozbiórki została wydana, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa, bez podstawy prawnej. Zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu l instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego. Stosownie do treści art.10 kpa organy administracji obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Jak wynika [...] pisma W.B. z dnia [...]07.1996r (k.[...] akt administracyjnych) zawiadomił on organ o budowie prowadzonej przez S. T. W oględzinach przeprowadzonych w dniu [...]08.1996r nie wziął on udziału. W przedłożonych aktach brak jest dowodu, że został o nich zawiadomiony. Przed wydaniem decyzji-przez organ l instancji strony nie zostały poinformowane o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów. Bogate orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje , że załatwienie spraw administracyjnych, w oparciu o określone w prawie materialnym kryteria przedmiotowe, z pominięciem gwarantowanych ustawowo praw podmiotowych strony, do której kierowane są jednostronne rozstrzygnięcia (decyzje administracyjne), koliduje z podstawowymi zasadami prawa i postępowania administracyjnego, wyrażonymi w art. 7 i 10 § 1 kpa (wyrok NSA z dnia 2,i2.2001rl SA 1479/99 LEX nr 54176). Prawu strony do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów towarzyszy obowiązek organu prowadzącego postępowanie pouczenia strony o prawie zapoznania się z aktami i złożenia końcowego oświadczenia, a także obowiązek wstrzymania się od wydania decyzji do czasu złożenia tego oświadczenia w wyznaczonym terminie (wyrok NSA z dnia 6.10.2000r V SA 316/00 LEK nr 50116). Nadto, zgodnie z treścią art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 kpa organ administracji jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a w uzasadnieniu decyzji wskazać fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie decyzji winno też zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Decyzja organu l instancji w ogóle nie wskazuje na podstawie jakich dowodów ustalono stan faktyczny. Nie zawiera również uzasadnienia prawnego. Nie wiadomo skąd wzięło się ustalenie organu, że przedmiotowy budynek został wybudowany w "bieżącym roku". Wreszcie, w decyzji nieprecyzyjnie określono przedmiot rozbiórki. Organ l instancji orzekł o nakazaniu rozbiórki "samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego typu budynek inwentarski na działce nr [...] w K". Dopiero w uzasadnieniu decyzji wskazano, że jest to budynek inwentarski o wymiarach [...] m x [...] m, usytuowany bezpośrednio przy granicy działki od strony zachodniej, przy istniejącym na działce budynku gospodarczym. Zważywszy, że na działce inwestorów znajduje się więcej niż jeden budynek gospodarczy, z samego rozstrzygnięcia nie wynika, którego z obiektów dotyczy decyzja. Dlatego też decyzja narusza przepis art.107 § 1 kpa. "Rozstrzygnięcie będące treścią decyzji (art.107 § 1 kpa) musi być tak sformułowane, aby wynikało z niego w sposób nie budzący wątpliwości, jakie obowiązki zostały na stronę nałożone" (por. wyrok NSA z dnia 2.08.1995r III SA 1225/94). Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu l instancji, uchybień tych nie dostrzegł. Powyższe upoważnia do stwierdzenia , że zaskarżona decyzja narusza prawo procesowe w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Z tego powodu Sąd nie wypowiada się co do zastosowania przez organy prawa materialnego (za wyjątkiem uznania, że decyzja w części określającej termin nakazania rozbiórki jest nieważna), gdyż subsumcja przepisu nastąpiła z naruszeniem zasad procesowych. Stosownie do treści art.145 § 1 pkt c ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z kolei w myśl art.145 § 1 pkt 2 ppsa stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach . Dlatego też , na podstawie powołanych przepisów oraz 135, 152 i art.200 ppsa orzeczono jak w sentencji. nnnn