II SA/Kr 1137/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.L.-W. o ustanowienie adwokata w sprawie skargi na uchwałę Rady Miasta Krakowa z dnia 24 maja 2006 r. Nr: CX/1099/06 w przedmiocie sprzedaży lokali użytkowych p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącej o ustanowienie adwokata Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M.L.-W. o przyznanie prawa pomocy obejmującego ustanowienie adwokata z urzędu celem sporządzenia skargi kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 października 2010 roku odrzucającego skargę M.L.-W. na uchwałę Rady Miasta Krakowa z dnia 24 maja 2006 r. Nr: CX/1099/06 w przedmiocie sprzedaży lokali użytkowych. Z oświadczenia zawartego w formularzu wniosku wynika, że skarżąca jest samotną, bezdzietną wdową, prowadzącą jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jej miesięczny dochód wynosi [...] zł i stanowi go renta stała. W skład majątku skarżącej wchodzi dom o powierzchni 108,75 m², nieruchomość rolna wielkości 0,144 ha oraz dwa lokale użytkowe w K. przy ul.[...] i przy ul. [...]. Wnioskodawczyni nie dysponuje zasobami pieniężnymi, jak również przedmiotami wartościowymi. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżąca podniosła, iż z powodu braku środków finansowych zaciągnęła liczne zobowiązania kredytowe i pożyczki, aby dokonać sukcesywnie spłaty rat za wykupione od Gminy K. lokale użytkowe. Inwestycje w lokale dokonane przez skarżącą były jej dorobkiem, dlatego zasadnym było ich wykupienie. Od 2007 roku skarżąca nie osiągała dochodu z tytułu najmu lokali, ponieważ przychody w całości pokrywały koszty spłaty kredytów, koszty eksploatacji lokali wnoszonych do Wspólnoty Mieszkaniowej, podatków, opłat za użytkowanie wieczyste, itp. Obecnie dochód skarżącej, po uregulowaniu koniecznych zobowiązań, nie przekracza 350 zł miesięcznie. Nieruchomości skarżącej obciążone są hipotekami. Dom w M. obciążony jest hipoteką na kwotę [...] zł, nieruchomość rolna na kwotę [...] zł, nieruchomość przy ul. [...] na kwotę [...] zł, a nieruchomość przy ul. [...] na kwotę [...] zł. Do wniosku skarżąca załączyła cztery wydruki dotyczące stanu kont bankowych w [...] S.A. i trzy potwierdzenia salda rachunków bankowych [...]. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie osobie wnioskującej szeroko rozumianego prawa do sądu, a wiec możliwości skorzystania ze wszystkich przysługujących stronie uprawnień, jeżeli znajduje się ona w położeniu uniemożliwiającym poniesienie we własnym zakresie związanych z tym kosztów. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), którego domaga się skarżąca, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje między innymi ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3 w/w ustawy). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Należy podkreślić, że przyznanie prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną i życiową (do takich osób można zaliczyć m. in. bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia) nie mogą ponieść kosztów związanych z postępowaniem sądowym bez wywołania uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. W ocenie orzekającego przedstawiona przez skarżącą sytuacja majątkowa nie daje podstaw do przyznania jej prawa pomocy poprzez ustanowienie kwalifikowanego zastępstwa prawnego. Faktem jest, że otrzymywane przez skarżącą świadczenie rentowe nie jest wysokie, wynosi bowiem [...] zł, jednakże na ocenę rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącej mają wpływ także inne okoliczności. Jak wynika z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca dysponuje majątkiem o znacznej wartości, jest ona bowiem właścicielką czterech nieruchomości: domu jednorodzinnego, nieruchomości rolnej oraz dwóch lokali użytkowych. O ile dom jednorodzinny służy do zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych strony skarżącej, to pozostałe nieruchomości, mogą i w przypadku dwóch lokali użytkowych - są źródłem dodatkowego dochodu wnioskodawczyni. Fakt, że skarżąca przeznacza te dochody na regulowanie innych zobowiązań (kredytowych, podatkowych, eksploatacyjnych) nie oznacza, że nie posiada ona możliwości wygospodarowania z nich środków na pokrycie wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru. Nie sposób zatem uznać skarżącą za osobę ubogą, a tylko dla takich osób przeznaczona jest instytucja prawa pomocy. Posiadanie majątku znacznej wartości oznacza, iż skarżąca ma wystarczającą zdolność majątkową, by pokryć koszty wynagrodzenia adwokata, mimo niekwestionowanego faktu, iż jej miesięczny dochód nie jest znaczny (por. postanowienie NSA z dnia 19 maja 2005 roku, sygn. akt II FZ 211/05). Oceny powyższej nie zmienia fakt obciążenia posiadanych nieruchomości hipotekami. Kwestia dysponowania posiadanym majątkiem, w tym także jego obciążanie w drodze zaciągania zobowiązań jest indywidualną sprawą strony i nie może skutkować przerzuceniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonego przez nią postępowania sądowego. Spłata zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów bankowych nie może więc korzystać z pierwszeństwa zaspokojenia przed należnościami publicznoprawnymi (por. postanowienia NSA: z dnia 28 czerwca 2005 r., sygn. akt II GZ 56/05, z dnia 7 października 2005 r., sygn. akt II FZ 624/05). Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że sytuacja majątkowa skarżącej nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika. Należy bowiem pamiętać, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. (por. H. Knysiak–Molczyk, (w:) "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", pod red. Prof. T. Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005 , s.628) Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z 2002 r. ze zmianami).