II SA/Kr 1138/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel po rozpoznaniu w dniu 29 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.K. na decyzję Wojewody z dnia 15 maja 2009 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi 2. w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych oddalić 3. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu A.K. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Podniósł w nim, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną, mieszkają we własnościowym mieszkaniu o powierzchni 59 m2. Wskazał, że nie posiada żadnych oszczędności, nieruchomości gruntowych, ani wartościowych przedmiotów. Jedyne źródło dochodów skarżącego i jego małżonki stanowią emerytury rolnicze o łącznej wysokości [...] zł. Natomiast na miesięczne wydatki składają się: czynsz w kwocie 255 zł, prąd - 200 zł, gaz - 50 zł, koszty transportu - ok. 200 zł. Z uwagi na zaawansowany wiek cierpią na szereg dolegliwości i ponoszą koszty leczenia w wysokości ok. 300-400 zł miesięcznie. Nadto posiadają blisko 20-letnie samochody marki fiat 126 i wartburg. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2009 r. Referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Sprzeciw od ww. postanowienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł A.K. . Podniósł w nim, że w zaskarżonym postanowieniu nie zostało wzięte pod uwagę, że po odliczeniu stałych miesięcznych wydatków, pozostaje niespełna 16 zł dziennie na wyżywienie. Każdy wydatek oznacza uszczerbek koniecznego utrzymania poprzez ograniczenie wyżywienia i niezbędnych w tym wieku i stanie zdrowia leków. Wskazał, że praktycznie nie posiada wraz z żoną środków na zakup środków czystości i odzieży. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika może nastąpić, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawcy nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. W ocenie Sądu sytuacja finansowa skarżącego uzasadnia jedynie zwolnienie od konieczności uiszczenia wpisu sądowego, który w przedmiotowej sprawie wynosi 200 zł. Skarżący wraz z żoną uzyskuje bowiem miesięczny dochód w wysokości [...] zł, jest współwłaścicielem mieszkania. Jak wynika z oświadczenia skarżącego jego miesięczne wydatki wynoszą ok. 1100 zł. Tak więc skarżący wraz z żoną ma do dyspozycji kwotę około 950 zł z przeznaczeniem na wyżywienie i bieżące wydatki. Należy zatem uznać, że uiszczenie wpisu sądowego w kwocie 200 zł mogłoby stanowić dla rodziny skarżącej zbyt duże obciążenie finansowe. Niemniej jednak już dalsze ewentualne koszty postępowania sądowego nie są na tyle wysokie, aby skarżący poniósł je z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Również nie znajduje uzasadnienia wniosek o ustanowienie adwokata. Skarżący nie wykazał bowiem w sposób wystarczający i skuteczny, aby nie był w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie, która to przesłanka uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Posiada bowiem stały, pewny dochód z tytułu emerytury, nie ma innych osób, nie posiadających dochodu na utrzymaniu, nie wykazuje nadzwyczajnych obciążeń budżetu domowego jak np. zobowiązania kredytowe, a także posiada majątek w postaci mieszkania. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący, z uwagi na wskazane powyżej okoliczności, do takich osób nie należy. Dlatego przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi należy uznać za zasadne i adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej. W tym miejscu warto podkreślić, iż zgodnie z art. 134 § 1 cyt. ustawy - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem wnikliwie bada sprawę, bez względu na fachowość, treść i konstrukcję samej skargi sporządzonej przez stronę skarżącą nie posiadającą wykształcenia prawniczego. Z uwagi na regulację art. 134 oraz art. 140 nie mają zatem uzasadnienia ewentualne obawy strony, że bez udziału profesjonalnego pomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w toczącym się postępowaniu. Podsumowując należy stwierdzić, iż w aktualnej sytuacji finansowej skarżącego zwolnienie go w całości od kosztów sądowych przy równoczesnym ustanowieniu dla adwokata byłoby niezasadne. Konieczność poniesienia ew. kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru, szczególnie wobec okoliczności, iż jego udział, na obecnym etapie postępowania sądowego nie jest obowiązkowy, przy jednoczesnym zwolnieniu wnioskodawcy od uiszczenia wpisu, nie naraża strony na pogorszenie warunków bytowych - z jednej strony, z drugiej zaś odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swoją pomoc powinno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym. Mając powyższe na uwadze orzeczono,, jak w sentencji na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).