II SA/Kr 1140/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Daniel (spr.) Sędziowie : WSA Mariusz Kotulski NSA Andrzej Niecikowski Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2010 r. sprawy ze skargi J. B. i J. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia 18 sierpnia 2008 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania skargę oddala Starosta T. decyzją z [...] czerwca 2008 r., na podstawie art. 73 ust. 1 pkt 4 ustawy z 13. 10. 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania za grunt zajęty pod drogę publiczną oznaczony jako działki ewid nr 1 , 2 obr [...] w Z. , opisane w KW [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Z. , Wydział V Ksiąg Wieczystych, na rzecz J.B. , J.B. i K.B. W uzasadnieniu organ l instancji podał, że wnioskiem z 14 kwietnia 2008 r. J.B. , J.B. i K.B. wystąpili o wypłatę odszkodowania za grunt przejęty pod drogę publiczną oznaczony jako część działki ewid. nr 1 , 2 obr, [...] położone w Z . Organ wskazał, że zgodnie z dyspozycją art. 73 ust. 1 pkt 4 (prawidłowo powinno być art. 73 ust. 4) ww. ustawy odszkodowanie jest ustalane i wypłacane na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r. Przepis powyższy stanowi, iż "po upływie tego okresu roszczenie wygasa". Wobec faktu, iż wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania z tytułu zajęcia gruntu pod drogę publiczną został złożony przez wnioskodawców po zakreślonym ustawą terminie należało odmówić ustalenia i wypłaty odszkodowania. Odwołanie od ww. decyzji wnieśli J.B. i J.B. , zarzucając naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Wskazali, że nie mieli możliwości wcześniejszego dochodzenia swoich praw związanych z przejętym gruntem, albowiem powzięli wiadomość o zakwalifikowaniu stanowiących ich własność nieruchomości do kategorii gruntów, o których mowa w art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, dopiero z chwilą poinformowania ich o podjęciu czynności zmierzających do wydania decyzji, o której mowa powyżej tj. z chwilą otrzymania zawiadomienia o czynnościach przyjęcia przebiegu granic z 1 czerwca 2007 r., a następnie zawiadomienia z 6 grudnia 2007 r. o wszczęciu postępowania przez Wojewodę . W ocenie odwołujących się, z uwagi na uregulowanie art. 73 ww. ustawy właściciele gruntów mogli oczekiwać, że jeśli przed terminem wskazanym w ust. 4 nie zostanie wydana stosowna decyzja, oznacza to, że nieruchomości te nie podlegają przejęciu. Wojewoda decyzją z [...] sierpnia 2008 r. znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, art. 73 ustawy z 13. 10. 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną w związku z art. 9a, 132 i 134 ustawy z 21. 08. 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (jedn. tekst: Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że sprawa odszkodowania może być merytorycznie rozstrzygana przy zachowaniu następujących wymogów: została wydana i posiada walor ostateczności decyzja wojewody, potwierdzająca uzyskanie własności nieruchomości przez odpowiednią jednostkę, a tym samym jednoczesną utratę prawa własności przez dotychczasowego właściciela, został zgłoszony przez właściciela nieruchomości wniosek o odszkodowanie z zachowaniem ustawowego terminu tj. od 1 stycznia 2001 r. do 31 grudnia 2005 r., odszkodowanie ustalane jest przez starostę w drodze decyzji administracyjnej po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego określającej wartość nieruchomości (art. 129 ust. 1 i art. 130 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Podmiotem uprawnionym do złożenia wniosku o odszkodowanie jest podmiot, któremu przysługiwał tytuł własności najpóźniej w dniu 31 grudnia 1998 r. lub jego spadkobiercy. Wniosek o odszkodowanie J.B. , J.B. i K.B. złożyli po upływie terminu określonego w art. 73 ust. 4 cyt. wyżej ustawy, a więc po 31 grudnia 2005 r. Powołany przepis określa występowanie przesłanek warunkujących ustalenie i wypłatę odszkodowania. W związku z powyższym, wymieniona regulacja pozwała na stwierdzenie, iż przepis ten nie daje podstaw do odstąpienia od tej zasady. Ustosunkowując się do treści odwołania organ zauważył, że przepisy ustawy nie nakładają na organy administracyjne obowiązku powiadamiania zainteresowanych osób o możliwości składania wniosków o ustalenie i wypłatę odszkodowania. Na marginesie wskazał, że Starosta T. omyłkowo powołał art. 73 ust. 1 pkt 4, zamiast art. 73 ust. 4 - jednak czynność ta nie ma znaczenia dla poprawności rozstrzygnięcia merytorycznego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Wojewody wnieśli J.B. i J.B. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 73 ustawy z 13. 10. 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną poprzez uznanie, że przepis te znajduje w pełni zastosowanie niezależnie od momentu wydania decyzji deklaratoryjnej w sprawie przejścia gruntów zajętych pod drogi publiczne na własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, bez względu na negatywne konsekwencje, jakie zwłoka organów administracji publicznej w tym zakresie może rodzić po stronie obywateli oraz naruszenie przepisów postępowania w szczególności art. 7, art. 8, art. 77 § 1, 107 § 3 kpa poprzez niedołożenie starań celem dokładnego, wnikliwego i wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego, niedopełnienie obowiązków mających na celu zapewnienie ochrony słusznego interesu obywateli i pogłębienie ich zaufania do organów i prawa, pogwałcenie zasad obowiązujących w postępowaniu odwoławczym oraz brak właściwego uzasadnienia faktycznego i prawnego decyzji. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skarżący powtórzyli argumentację przedstawioną w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, w tym w zakresie legalności decyzji administracyjnych i stosują środki określone w ustawie (art. 1 i art. 3 p.p.s.a.). W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi. Bezsporne w rozpoznawanej sprawie jest, że J. , J. i K.B. byli w dniu 31 grudnia 1998 r. właścicielami nieruchomości, w skład której wchodziły działki nr 1 i nr 3 obr. [...]w Z . Oznacza to, że do dnia 31 grudnia 2005 r. przysługiwało im z mocy art. 73 ust. 4 ustawy z 13.10. 1998 r. -Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną (Dz. U. nr 133, poz. 872 ze zm.) żądanie do ustalenia i wypłaty odszkodowania za ww. grunt, przejęty pod fragment drogi gminnej w Z , Żądanie to właściciele ww. działek mogli realizować przez złożenie wniosku w tym przedmiocie w okresie od 1 stycznia 2001 r. do 31.12. 2005 r. Skarżący oraz K.B. byli wpisani do KW jako właściciele w/w nieruchomości. Poza sporem jest także, iż do 31 grudnia 2005 r. nie została wydana ani decyzja wydzielająca z tej nieruchomości grunt zajęty pod drogę publiczną tj. drogę gminna w Z. , ani decyzja stwierdzająca, że grunt ten stał się z mocy prawa własnością Gminy. Nie budzi również wątpliwości, że J. , J. i K.B. złożyli wniosek z żądaniem ustalenia i wypłaty ww. odszkodowania w dniu 14 kwietnia 2008 r. tj. po upływie terminu wskazanego w dyspozycji art. 73 ust 4 ww. ustawy. Zgodnie z treścią art. 73 ust. 1 ustawy z 13.10. 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracje publiczną nieruchomości pozostające w dniu 31 stycznia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Podstawową kwestią sporną w niniejszej sprawie jest kwestia konstytucyjności terminu określającego wygaśnięcie roszczenia o odszkodowanie w sytuacji gdy w terminie przewidzianym do złożenia wniosku o odszkodowanie (tj. do dnia 31 grudnia 2005 r.) Wojewoda nie wydał ostatecznej decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Gminę w Z. z dniem 1 stycznia 1999 r. przedmiotowych nieruchomości zajętych pod drogę publiczną (gminną). Zgodnie ze stanowiskiem skarżących dyspozycja z art. 73 ust. 4 in fine wprowadzająca wygaśniecie roszczenia z upływem 31.12. 2005 r. nie dotyczy wszystkich przypadków, a w szczególności nie odnosi do spraw, w których wojewoda nie wydał prawomocnej decyzji potwierdzającej uzyskanie własności przez odpowiednią jednostkę, a zarazem utratę prawa przez dotychczasowych właścicieli. Zgodnie natomiast ze stanowiskiem organów administracji publicznej orzekających w sprawie wobec złożenia wniosku po 31.12. 2005 r. wygaśnięcie roszczenia o odszkodowanie następuje niezależnie od okoliczności podniesionych przez skarżących. W ocenie Sądu organy odmawiając ustalenia odszkodowania na rzecz J.B. , J.B. i K.B. nie uchybiły prawu. Z treści cyt. art. 73 ust. 4 in fine wynika bowiem wprost, że wniosek o odszkodowanie mógł być skutecznie wniesiony najpóźniej w dniu 31 grudnia 2005 r. natomiast w niniejszej sprawie dotychczasowi właściciele wnieśli wniosek po tym terminie tj. dopiero 14 kwietnia 2008 r. Odnosząc się do zarzutu niekonstytucyjności należy wskazać, że ustalony przez ustawodawcę termin obejmował okres 5 lat, a więc był wystarczająco długi na zapoznanie się z obowiązującym w tym zakresie prawem i złożenie wymaganego wniosku. Nadto trzeba podkreślić, że brak decyzji wydanej przez wojewodę ( w tym przypadku Wojewodę , stwierdzającej przejście własności nieruchomości na rzecz podmiotu publicznoprawnego nie zamykał dotychczasowym właścicielom drogi do składania wniosków odszkodowawczych, powodował jedynie konieczność zawieszenia postępowania do czasu potwierdzenia przejścia własności na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Takie stanowisko zostało przyjęte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 15 września 2009 r. sygn. akt P 33/07 , Lex 515880), w którym Trybunał orzekł, że art. 73 ust. 4 ustawy z 13. 10. 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną w zakresie w jakim określa termin wygaśnięcia roszczenia o odszkodowanie bez powiązania z faktem i datą wydania decyzji, o której mowa w art. 73 ust. 3 ustawy, jest zgodny z art. 2, art. 31 ust. 3 , art. 32 ust. 1 i art. 64 ust. 2 i 3 Konstytucji RP. Należy podkreślić, ze TK orzekając o zgodności z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, zgodnie z którym własność i inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej ochronie wskazał, że kwestionowana regulacja nie różnicuje ochrony prawnej przysługującej właścicielom. Wskazał także, iż przedmiotowy wniosek, mógł być złożony niezależnie od uprzedniego wydania prawomocnej decyzji przez Wojewodę potwierdzającej wywłaszczenie ex legę. Nieuzasadniony jest zatem zarzut skargi, że wobec braku decyzji Wojewody skarżący oraz K.B. nie mieli możliwości uzyskania odszkodowania ze względu na opieszałość Wojewody, który do 31.12. 2005 nie wydał decyzji potwierdzającej przejście własności ww. nieruchomości zajętych pod drogę gminna w Z. Odnosząc się do zarzutu braku informacji trzeba się wskazać, że przepisy cytowanej ustawy nie przewidywały żadnych działań informacyjnych kierowanych do dotychczasowych właścicieli, a także podkreślić, że okres ustalony w przepisie art. 73 ust. 4 nie był krótki, przewidywał bowiem 5 lat na złożenie wniosku o wypłatę odszkodowania. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie uchybia dyspozycji z art. 107 § 3 kpa bowiem w uzasadnieniu faktycznym wskazano wszystkie fakty, które organ uznał z udowodnione oraz dowody, na których się oparł, prawidłowo została też wskazana podstawa prawna decyzji, z przytoczeniem zastosowanych przepisów. Nie można także uwzględnić zarzutu naruszenia art. 77 kpa. W związku z powyższym w ocenie Sądu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu l instancji nie można zarzucić naruszenia prawa. W takiej sytuacji, mając za podstawę art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę należało oddalić.