II SA/Kr 1142/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.M. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 7 kwietnia 2011 roku Nr: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w 3/5 części; I) w pozostałej części wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalić W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] kwietnia 2011 roku Nr: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego skarżący J.M. złożył wniosek na urzędowym formularzu "PPF" o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jego miesięczny dochód brutto wynosi [...] zł i stanowi go świadczenie emerytalne. W skład majątku skarżącego wchodzi mieszkanie o powierzchni 31,74 m². Nie dysponuje on oszczędnościami, jak również przedmiotami wartościowymi. Miesięczne wydatki skarżącego przedstawiają się następująco: czynsz za mieszkanie 217 zł, gaz 18 zł, energia elektryczna 13 zł, lekarstwa 125,04 zł. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż nie stać go na uiszczenie kosztów sądowych. Do wniosku skarżący załączył roczne obliczenie podatku przez organ rentowy za rok 2010. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 3 i 4 w/w ustawy). Należy zauważyć, że zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od zasady partycypacji strony w kosztach postępowania sądowego wyrażonej w art. 199 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którą strony ponoszą koszty sądowe związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Do osób takich zaliczyć można między innymi bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W ocenie orzekającego w przedmiotowej sprawie skarżący uwiarygodnił w sposób wystarczający, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych w pełnej wysokości. Jedynym źródłem dochodu skarżącego jest świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł brutto. Nie są to dochody wysokie zważywszy na aktualny poziom cen dóbr i usług. Miesięczne wydatki skarżącego za czynsz, gaz, energię elektryczną i leki wynoszą 373,04 zł. Do tego należy doliczyć koszty związane między innymi z wyżywieniem, zakupem środków czystości, czy ubrań. Skarżący nie posiada żadnych oszczędności, ani przedmiotów wartościowych, które mógłby spieniężyć celem pokrycia kosztów sądowych. Podniesione okoliczności wpłynęły na decyzję o zwolnieniu skarżącego od konieczności uiszczenia kosztów sądowych w 3/5 części. Orzekający nie przychylił się do wniosku skarżącego o zwolnienie od uiszczenia kosztów sądowych w całości. Skarżący uzyskuje bowiem stałe, pewne dochody, którymi może swobodnie dysponować. Dochody te przypadają tylko na wnioskodawcę (z treści wniosku nie wynika bowiem, że ma on kogoś na utrzymaniu). Należy także zauważyć, że wszczynając spór przed sądem, skarżący powinien mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Winien on zatem poczynić odpowiednie starania, w celu zabezpieczenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów postępowania sądowego. Stąd też, w przedstawionej sytuacji finansowej skarżącego zwolnienie go od kosztów sądowych w całości byłoby niezasadne. Konieczność poniesienia 2/5 części z ich ogólnej sumy nie naraża natomiast skarżącego na pogorszenie warunków bytowych - z jednej strony, z drugiej zaś - odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swoją pomoc powinno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).