II SA/Kr 1144/00

Sygn.akt. II SA/Kr 1144/ 00 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 lipca 2004r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący : Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie : AWSA Mariusz Kotulski / spr. / NSA Grażyna Jarmasz Protokolant : Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lipca 2004r. sprawy ze skargi A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 04 kwietnia 2000r., Nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego - skargę oddala - Pismem z dnia 25 stycznia 2000r., A. C. (zwany dalej skarżącym) zwrócił się do miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. o przyznanie zasiłku celowego na przejazd pociągiem pośpiesznym w dniu 1 lutego 2000r. do K. i z powrotem ze względu na wyznaczoną w tym dniu rozprawę w Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Jak to uzasadnił skarżący jest to dla niego bardzo ważna sprawa związana z wydaleniem go ze służby państwowej. Mimo, że stawiennictwo przed NSA nie jest obowiązkowe, uważa, iż musi być obecny, aby reprezentować swój interes prawny i faktyczny. Z przeprowadzonej następnie aktualizacji wywiadu środowiskowego wynika, iż mieszka wspólnie z żoną i dwójką dzieci w jednym mieszkaniu. Jednak z żoną (która wraz z dziećmi zajmuje osobne pomieszczenie) pozostaje w faktycznej separacji i prowadzi odrębne gospodarstwo domowe (pozostaje na własnym utrzymaniu). Skarżący jest bezrobotnym zarejestrowanym w Urzędzie Pracy od [...].07.1996r. (od 19.01.1998r. bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych). Kierownik Działu Pomocy Środowiskowej i Realizacji Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w K. decyzją z dnia [...] lutego 2000r., nr [...] odmówił przyznania pomoc społecznej w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na przejazd do K. na rozprawę sądową. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż stawiennictwo na rozprawie jest nieobowiązkowe. Skarżący odwołał się od w/w decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. W swoim odwołaniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do rozpatrzenia. Nadto żądał rozpatrzenia sprawy przez ustawowym terminie oraz spowodowania postępowania przez niezależny organ w celu wyjaśnienia przyczyn szykanowania go. W uzasadnieniu odwołania skarżący stwierdził, iż nie mając środków na przejazd, zwrócił się do MOPR w K. o pomocy. W dniu 25 stycznia 2000r. przeprowadzono z środowiskowy i obiecano pomoc, która miała nadejść drogą pocztową. Nadmienia, iż już raz przyznano mu taka pomoc, a zatem stanowisko MOPR jest nieprzewidywalne. Decyzją z dnia 4 kwietnia 2000r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium omówiło przebieg dotychczasowego postępowania w przedmiotowej sprawie oraz stan faktyczny sprawy. Podniesiono także, iż pokrycie kosztów podróży skarżącego do K. nie jest niezbędną potrzebą życiową, skoro uczestnictwo w rozprawie przed NSA nie jest obowiązkowe. "W związku z tym argumenty strony, że wyjazd do K. był niezbędny jak i zarzut, że obiecana w czasie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego pomoc nie została zrealizowana, nie mogły być podstawą do wzruszenia zaskarżonej decyzji. Nie są to bowiem argumenty o charakterze prawnym, a tylko takie mogły być podstawą jej uchylenia." Decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 4 kwietnia 2000r. zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego A. C. W uzasadnieniu swojej skargi skarżący powtórzył swoje zarzuty zawarte w odwołaniu skierowanym do SKO w [...]. Zarzuca, iż Kolegium przyłączyło się do bezprzykładnej szykany wobec jego osoby. Wnosi zatem o uznanie, że oba organy administracyjne przekroczyły granice uznania administracyjnego i naraziły go na niepowetowane straty moralne i materialne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi powtarzając motywy zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz dodając, iż decyzja organu I instancji, a już zwłaszcza decyzja SKO w [...] zostały wydane już po dacie wyznaczonej przez sąd rozprawy. "Zatem termin załatwienia sprawy, z którym integralnie był związany zasiłek celowy, a który starała się strona bezskutecznie minął (...). Zatem jakiekolwiek byłoby działanie Kolegium, uwzględniające w niniejszym zakresie argumenty strony - cel przyznania zasiłku przestał faktycznie istnieć." Zgodnie z brzmieniem art.97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1271 z późn. zm.) sprawy, w których skargi wniesione zostały do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne dokonują wyłącznie kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie (art.3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Dlatego też przedmiotem kontroli Sądu w przedmiotowej sprawie była wyłącznie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 4 kwietnia 2000r., nr [...] -prawidłowość jej wydania oraz zastosowanych uregulowań prawnych. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie przed organami administracji publicznej była kwestia przyznania zasiłku celowego na wskazany przez wnioskodawcę cel. Zgodnie z brzmieniem art. 32 ust. l ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może zostać przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Rozstrzygnięcie w sprawie zasiłku celowego zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, o czym przesądza art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. poz. 414 ze zm.). Przepis ten bowiem upoważnia organ do przyznania tej formy pomocy, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza, jak wynika z art. 7 kpa, załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o fle nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwianiu sprawy, ale nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela, (por. wyrok NSA z dnia 26.09-2000r, sygn. l SA 945/00) Celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin oraz umożliwianie im bytowania w wa odpowiadających godności człowieka. Pomoc społeczna powinna możliwości doprowadzić do życiowego usamodzielnienia osób i ich integracji ze środowiskiem (art. 2 ust. l ustawy o pomocy rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (art.2 ust.3 i 4 ustawy o pomocy społecznej). Na podstawie art. 13 cyt. ustawy gmina powinna udzielić schronienia, posiłku i niezbędnego ubrania osobie tego pozbawionej. Przepis ten zakreśla podstawowe minimum niezbędnych potrzeb życiowych osób, które korzystają z pomocy społecznej. Jak wynika z analizy akt sprawy organy administracji publicznej przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w przedmiotowej sprawie, w wyniku którego ustalona została sytuacja rodzinna, majątkowa i dochodowa skarżącego. Ustalono, iż w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku skarżący nie uzyskiwał żadnego dochodu a kryterium dochodowe wynosiło w tym przypadku 384 zł. Okoliczność ta umożliwiała rozważenie wniosku o przyznanie świadczeń z zakresu pomocy społecznej. Przyznawanie zasiłków celowych należy do zadań własnych gminy, w ramach których organy gminy są zobowiązane zaspokoić najbardziej pilne i konieczne potrzeby jej mieszkańców. Możliwość zaspokojenia tych potrzeb jest niewątpliwie determinowana posiadanymi przez gminę środkami pieniężnymi. Nie może ona dać więcej niż posiada. W sytuacji, kiedy środki są ograniczone, a potrzebujących wielu, jest rzeczą naturalną, iż gmina w pierwszej kolejności zaspokaja potrzeby osób o najniższych dochodach. Mając to na uwadze, ustawodawca w art. 32 ust. l ustawy o pomocy społecznej pozostawił ocenę tych potrzeb rozeznaniu gminy, używając w tym przepisie określenia "może zostać przyznany zasiłek celowy", (por. wyrok NSA z dnia 22.02.1995r., sygn. SA/Gd 2497/94) Dodać należy, iż ów cel pomocy winien istnieć w chwili wydania decyzji. To on bowiem ulega zaspokojeniu realizacji. Zatem jakiekolwiek działania organów administracji publicznej w sytuacji, gdy cel przyznania zasiłku przestał faktycznie istnieć - uznać należy za bezzasadne. Co więcej organy pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach realizować muszą swe ustawowe cele. Wymaga to realistycznej oceny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do świadczeń. Racjonalne gospodarowanie posiadanymi środkami finansowymi wymaga określenia, które z potrzeb muszą być zaspokojone niezbędnie i w jaki sposób, (wyrok z dnia 17.04.2002, sygn. II SA/Gd 4332/01) Ponieważ ani przepisy art. 32 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 1993 r. Nr 13, poz. 60), określające okoliczności, w których może być przyznany zasiłek celowy, ani też inne przepisy dotyczące udzielania pomocy ze środków opieki społecznej nie określają wysokości zasiłku celowego i nie podają kryteriów ustalania tej wysokości, to wyznacznikami ustalania wysokości zasiłku celowego są - z jednej strony -sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, a z drugiej strony - możliwości finansowe organów pomocy społecznej, (por. wyrok NSA z dnia 12.01.1994r., sygn. I SA 1649/93) Mając powyższe na uwadze, stwierdzić należy, że zarzuty skarżącego, iż odmowa przyznania zasiłku celowego jest nieuzasadniona w stosunku do jego potrzeb i oczekiwań - mają charakter subiektywny. Pomoc społeczna jest przyznawana w wysokości, którą ograniczają pozostające w dyspozycji organów środki finansowe. Nadto świadczenia z zakresu pomocy społecznej nie mają za zadanie zaspokajać wszelkich potrzeb podopiecznych. W szczególności zasiłek celowy może zostać przyznany jedynie w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej (zakupu lekarstw, żywności, ubrania, opału, drobnych napraw itp.). Stanowczo poza tą granicą leży żądanie skarżącego przyznania z zakresu pomocy społecznej zasiłku na pokrycie kosztów jego przejazdu do K. na rozprawę sądową. Pokrycie kosztów dojazdu na rozprawę sądową, w której uczestnictwo skarżącego nie jest obowiązkowe, nawet jeżeli dotyczy ona jego interesów prawnych, nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby życiowej, o którym mowa w art. 32 ustawy z 1990r. o pomocy społecznej. Zatem refundacja kosztów dojazdu na rozprawę sądową, w której stawiennictwo skarżącego nie jest obowiązkowe, nie może być uznana za niezbędną potrzebę bytową uzasadniającą przyznanie zasiłku celowego z pomocy społecznej. Podsumowując stwierdzić należy, że odmowa przyznania skarżącemu zasiłku celowego była uzasadniona, nastąpiło to na podstawie obowiązującego prawa i nie przekracza granic uznania administracyjnego. Zatem wobec braku podstaw o uwzględnienia skargi na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono o jej oddaleniu.