II SA/Kr 1148/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 19 września 2014r na posiedzeniu niejawnym wniosku E. T. G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi E. T. G. oraz E. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia 24 czerwca 2013r. Nr [...] w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej p o s t a n a w i a zwolnić skarżącą od kosztów sądowych. Sygn. akt II SA/Kr 1148/13 P O S T A N O W I E N I E Dnia 19 września 2014r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 19 września 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi E. G. oraz E. T. – G. na decyzję Wojewody [...] z dnia 24 czerwca 2013r. Nr [...] w przedmiocie zezwolenia na realizację inwestycji drogowej p o s t a n a w i a umorzyć postępowanie w sprawie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 4 września 2014r. skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi jej oraz małżonka na decyzję Wojewody [...] z dnia 24 czerwca 2014r. wydaną w przedmiocie zezwolenia na realizacje inwestycji. Skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na ciężką sytuację materialną. Podnosi, iż zamieszkuje z mężem, obydwoje utrzymują się jedynie z renty w kwocie 569,80 zł. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem. Źródłem utrzymania rodziny strony jest renta małżonka skarżącej w kwocie 569,80 zł. Z oświadczenia skarżącej znajdujących się w aktach sprawy wynika, iż posiada ona dom o pow. 56 m2. Nie wykazuje żadnych innych nieruchomości lokalowych jedynie grunty o pow. 0,56 ha. Skarżąca nie wykazuje faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Dodaje, iż małżonek jest właścicielem samochodu [...] z 1989r. o wartości ok. 500 zł. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Mając na uwadze obecną sytuację finansową skarżącej, należy stwierdzić, że uiszczenie należnego obecnie wpisu w pełnej wysokości a także innych ew. kosztów nie byłoby możliwe bez uszczerbku w koniecznym jej utrzymaniu. W ocenie orzekającego, skarżąca wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie uiścić aktualnych kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Biorąc pod uwagę w szczególności wysokość osiąganych dochodów przez skarżącą w kwocie 569 zł, brak oszczędności, zwyczajowe i udokumentowane koszty utrzymania, brak dochodu samej skarżącej - zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie strony od aktualnie wymaganego wpisu sądowego i ew. dalszych kosztów w sprawie. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, biorąc pod uwagę aktualną sytuację materialną skarżącej - uiszczenie wymaganych obecnie oraz przyszłych kosztów postępowania mogłoby spowodować niemożność zapewnienia sobie podstawowych potrzeb życiowych. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżąca – na podstawie przedstawionych przez nią danych i oświadczeń - do takich osób należy. Dlatego przyznanie jej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w formie obecnie wymaganego wpisu sądowego i ew. innych kosztów należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej strony. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ). Sygn. akt II SA/Kr 1148/13 U Z A S A D N I E N I E W dniu 9 września 2014r. skarżący E. G. złożył ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie swej skargi na decyzję Wojewody z dnia 24 czerwca 2013r wydaną w przedmiocie zezwolenia na realizacje inwestycji drogowej. Skarżący domaga się zwolnienia od kosztów sądowych z uwagi na ubóstwo, bardzo trudną sytuację materialną, niskie dochody, przedstawia szereg faktur potwierdzających koszty utrzymania. Orzekający rozpoznając wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych umorzył postępowanie w tym zakresie. Jak wynika bowiem z akt sprawy, postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 listopada 2013r. – skarżący E. G. został w całości zwolniony od kosztów sądowych. A zatem, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 246 – umorzono postępowanie w tym zakresie. Ponowne rozpoznawanie wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w tej samej sprawie byłoby bowiem bezprzedmiotowe i bezcelowe, gdyż wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitego zwolnienia od kosztów został już rozpoznany pozytywnie dla strony. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1, art. 258 w związku z art. 161 §1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).