II SA/Kr 1152/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec (spr.) Sędziowie NSA Krystyna Kutzner NSA Grażyna Danielec Protokolant Dorota Hajto po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2005r sprawy ze skargi G. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia 21 marca 2002 r Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia pożyczki -uchyla zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją organu I instancji- Decyzją z dnia 21 marca 2002 r ([...] ) Wojewoda [...] utrzymał w mocy orzeczenie Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2001 r ([...].) o odmowie umorzenia pożyczki w wysokości [...] zł udzielonej G. C. z Funduszu Pracy na podjęcie działalności gospodarczej. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że G. C. nie spełniła warunków zawartej w dniu [...] .09.1998 r umowy pożyczki, gdyż spóźniła się o więcej niż 30 dni ze spłatą raty przypadającej na [...] grudnia 2000 r, jak i następnych rat. W skardze na powyższą decyzję G. C. domagała się rozpatrzenia jej sprawy, gdyż udokumentowała wymagany okres prowadzenia działalności gospodarczej. Opóźnienie w spłacie spowodowane zostało tym, że Urząd Pracy nie wyraził zgody na częściowe odblokowanie lokaty bankowej stanowiącej zabezpieczenie udzielonego jej kredytu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, gdyż utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji przez Wojewodę [...] będącego organem odwoławczym wynika ze stwierdzenia, że nie narusza ona prawa, a Urząd w postępowaniu wobec skarżącej wykazał należytą staranność. Warunkiem umorzenia, zgodnie z przepisem art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2001 r Nr 6 poz. 56 z późn. zm.) jest spełnienie warunków określonych w ustawie, a także w umowie. Właśnie w treści umowy należy upatrywać podstawy odmowy umorzenia. Zgodnie z powołanym przepisem, pożyczka może być umorzona gdy pożyczkobiorca będzie prowadził działalność przez 24 miesiące i spełni inne warunki określone w umowie, która w przypadku skarżącej - w § 4 i 5 tej umowy przewiduje, iż uchybienie obowiązkowi terminowej spłaty którejkolwiek z rat powoduje natychmiastową wymagalność całej pozostałej do spłaty kwoty. Tym samym zdaniem organu nie jest możliwe umorzenie, a "publicystyczna" argumentacja zawarta w skardze nie może odnieść zamierzonego skutku. Umowa pożyczki nie przewidywała bowiem możliwości zdjęcia zabezpieczenia. Spełnienie takiego żądania skarżącej było zatem nieuprawnione, gdyż narażałoby na uszczerbek Fundusz Pracy. Wynikający z akt i wskazany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stan faktyczny jest bezsporny i przedstawia się następująco: W dniu [...] .09.1998 r została zawarta przez G. C. i Kierownictwo Rejonowego Urzędu Pracy w [...] umowa pożyczki nr [...], znak [...] na kwotę [...],- zł, której część stanowił plan spłaty uwzględniający 12 miesięczną karencję, 12 kwartalnych rat, płatność pierwszej raty do [...] września 1999 r, a ostatniej raty - do [...] czerwca 2002 r. G. C. wykorzystała pożyczkę w terminie, a także rozliczała się z jej wykorzystania. Następnie rozpoczęła spłacanie pożyczki w ustalonych ratach. Szósta rata, której termin spłaty przypadał do [...] grudnia 2000 r nie została wpłacona terminowo. Urząd Pracy skierował do G. C. pismo uprzedzające o skutkach nie wywiązania się z umowy w tym o utracie możliwości skutecznego ubiegania się ojej umorzenie. W dniu [...] .05.2001 r G. C. wystąpiła o umorzenie pożyczki. Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] .10.2001 r odmówił umorzenia, motywując swoje stanowisko tym że G. C. nie prowadziła działalności gospodarczej przez okres 24 miesięcy. Na marginesie należy nadmienić, iż z treści uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji jednoznacznie wynika, iż zawarta została także umowa poręczenia, którego udzieliła K. M. C.. Odwołanie od tej decyzji, wniesione przez G. C. zawiera zarzuty niewłaściwego traktowania skarżącej, oraz wyjaśnienie, że pożyczka nie mogła być terminowo spłacona, gdyż Urząd odmówił zwolnienia od zabezpieczenia lokaty bankowej. Wojewoda [...] jako organ odwoławczy utrzymał w mocy orzeczenie pierwszej instancji, wydając decyzję stanowiącą przedmiot rozpatrywanej skargi, oraz podaną na wstępie motywację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna z przyczyn uwzględnionych przez Sąd z urzędu. Stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270), której zastosowanie w niniejszej sprawie wynika z treści art. 97 § 1 ustawy -Przepisy wprowadzające ( z tej samej daty) - Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W związku z tym sąd administracyjny jest władny uwzględnić skargę także, ze względu na uchybienie nie przytoczone w skardze. Organy zatrudnienia orzekające w sprawie ograniczyły postępowanie do zbadania i rozwiązania wyłącznie do przesłanek umorzenia pożyczki z Funduszu Pracy określonych w art. 18 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (w/w). Z przepisu tego wynika, że pożyczka z Funduszu Pracy udzielona osobie bezrobotnej na podjęcie działalności, może być umorzona na wniosek pożyczkobiorcy przez starostę do wysokości 50 % pod warunkiem prowadzenia działalności przez okres co najmniej 24 miesięcy, oraz po spełnieniu innych warunków określonych w umowie. Niesporna jest okoliczność, że skarżąca nie spełniła warunków umowy w zakresie dotyczącym terminowego uiszczenia rat. Niedopełnienie warunków umownych wyłącza możliwość umorzenia pożyczki do 50 % w trybie art. 18 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu. W związku z tym przyczyny niespełnienia warunków, podane w skardze nie miały w sprawie istotnego znaczenia. Rozważenia natomiast wymaga kwestia, czy w razie braku przesłanek do umorzenia pożyczki na zasadzie art. 18 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu zachodzi konieczność zbadania okoliczności szczególnych określonych w art. 18 ust. 4 a pkt 5 i ust. 4 b tej ustawy. Kwestia ta była przedmiotem szczególnych rozważań w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17.10.2001 r sygn. Akt SA/Rz 298/00 opublikowanym w ONSA 2003/1/15. Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając systematykę ustawy (argumentację a rubrica) oraz analizę zmian unormowań ustawy w tym zakresie stwierdził, iż organ zatrudnienia właściwy do umorzenia pożyczki z Funduszu Pracy, po stwierdzeniu, że pożyczkobiorca nie spełnia warunków do jej umorzenia wynikających z art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, powinien w tym samym postępowaniu zbadać czy za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne o jakich mowa w art. 18 ust. 4 a pkt 5 tej ustawy. Ustępy 4 a i 4 b zostały wprowadzone do art. 18 ustawy o zatrudnieniu ustawą z dnia 16 lipca 1998 r o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 108 poz. 684). Przepis art. 18 ust. 4 a pkt 5 otrzymał następujące brzmienie: "Starosta może odroczyć termin spłaty, rozłożyć na raty albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć w części lub w całości pożyczkę, o której mowa w art. 1, jeżeli przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykaże, że za umorzeniem przemawiają szczególne względy gospodarcze lub społeczne " Zbliżone unormowanie było umieszczone w art. 18 ust. 8 pierwotnego tekstu ustawy o zatrudnieniu (Dz. U. z 1995 r Nr 1 poz. 1), który stanowił, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych trudną sytuacją materialną osoby, o której mowa w ust. 1 pkt 2, dyrektor wojewódzkiego urzędu pracy po zasięgnięciu stosownych opinii mógł na wniosek pożyczkobiorcy umorzyć spłatę pożyczki w całości lub w części. Ten przepis został wykreślony z ustawy na podstawie art. 1 pkt 14 lit b ustawy z dnia 6 grudnia 1996 r o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 147 poz. 687). Według poprzedniego stanu prawnego nie było podstaw do łączenia uprawnień organu z ust.4 z uprawnieniami organu wymienionego w z ust. 8 art. 18, ponieważ sprawy te należały do właściwości rzeczowej różnych organów. Przepis art. 18 ust. 4, ust. 4 a i 4 b takiej odrębności nie wprowadza, a dodatkowo przemawia za tym fakt, iż przepisy ust. 4, 4 a, 4 b, stanowią część składową art. 18. W rozpatrywanej sprawie organy orzekające nie badały przesłane szczegółach (choć skarżąca złożyła oświadczenie wskazujące na niemożność dokonania spłaty). Nie ustalone też zostały żadne okoliczności uzasadniające umorzenie stosownie do ust. 4 b - po stronie poręczyciela. Zostały zatem naruszone art. 7 i 77 § 1 kpa. Naruszenia te mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy i w związku z tym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił decyzje obu instancji. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ zbada i rozważy okoliczności, o jakich mowa w art. 18 ust 4a pkt 5 i 4 b ustawy o zatrudnieniu i po zasięgnięciu opinii Powiatowej Rady Zatrudnienia wyda stosowną decyzję -zgodnie z zasadami określonymi w art. 139 pkt 5 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r Promocja zatrudnienia i rynku pracy (Dz. U Nr 99 poz 1001 ).