II SA/Kr 1156/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie AWSA Kazimierz Bandarzewski AWSA Inga Gołowska (spr.) Protokolant: Joanna Obrał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2008r. sprawy ze skargi G. S. i J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania prac zapobiegających szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących G. S. i J. S. kwotę 300 zł (słownie: trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Organ l instancji Burmistrz Miasta i Gminy O., decyzją z dnia [....] wydaną na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U z 2005r. Nr 239 póz. 2019 z póź.zm) oraz art. 39 ustawy z 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity Dz. U z 2001r. Nr 142 póz. 1591 z póź.zm) oraz w oparciu o przeprowadzone oględziny -postanowił: 1. zobowiązać A.W. i J.W. do wykonania następujących prac: a. wykonania w podmurówce ogrodzenia od strony południowej posesji nr ..... przy ul. ..............otworów o średnicy min. 0,1 m w odległości min. 1,0 m od siebie na wysokości istniejącego poziomu gruntu w tym rejonie, b. ukształtowania terenu pomiędzy murkami ozdobnymi na posesji nr ......przy ul. ...........j ze spadkiem w kierunku północno-zachodnim (w kierunku schodów umieszczonych w murku) tak aby umożliwić gromadzenie się wód opadowych w rejonie budynku gospodarczego zlokalizowanego na posesji nr ......... c. ułożenie we wschodniej części posesji nr ........ rury perforowanej na odcinku-począwszy od murku półkolistego wzdłuż ściany budynku gospodarczego zlokalizowanego na posesji nr ...... oraz południowej ściany murku ozdobnego, usytuowanego na przedłużeniu północnej ściany w/w budynku gospodarczego. Wylot rury perforowanej winien znajdować się po stronie północno-zachodniej tego murku. Rura perforowana powinna być ułożona ze spadkiem w kierunku zachodnim na głębokości umożliwiającej odpływ przenikającej do gruntu wody opadowej. Wody z rury perforowanej powinny być odprowadzane do zbiornika o pojemności min.0,2 m3 zagłębionej w ziemi. 2. prace należy wykonać w terminie 30 dni od daty uprawomocnienia się decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ l instancji podniósł, iż postępowanie w sprawie zmiany stanu wody na gruncie na posesji nr ..... i nr ..... przy ul. ......w O., zostało wszczęte w związku z pismem G.S. i J.S. , którzy poinformowali, że J.W. wykonuje mur ogrodzeniowy na działce od strony południowej podnosząc go o ok. 0,50 m w górę od istniejącego murku ogrodzeniowego oraz drugi mur oporowy w poprzek działki zasypując fundament komórki co powoduje jego zawilgocenie. W związku z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [....] uchylającą decyzję Burmistrza Miasta i Gminy O. przeprowadzono ponowne rozpoznanie tej sprawy. W dniu [....] . przeprowadzono ponowne oględziny na terenie posesji nr nr ......... przy ul. .......j w O. W oględzinach brał udział J.S. w imieniu G.S. i odmówił podpisania protokołu. Właściciele posesji nr .... A.W. i J.W. nieobecni podczas oględzin zapoznali się z treścią protokołu i nie wnieśli żadnych uwag. W toku prowadzonego postępowania organ l instancji zaproponował stronom zawarcie ugody i wyznaczył termin spotkania na dzień [....] . Na spotkanie zgłosił się tylko J.S. i nie wyraził zgody na zawarcie ugody. Organ l instancji zapoznał się z przedstawiona w dniu [....] . przez J.W. "Opinią dotyczącą wpływu realizacji małej architektury na spływ wód opadowych" wykonaną w .....2005r. przez S.S. biegłego z listy Wojewody .......w zakresie sporządzania ocen oddziaływania na środowisko oraz postępowania wodnoprawnego. Wg przedstawionej opinii biegłego prowadzone prace na posesji przy nr ...... w zakresie "małej architektury" obejmujące: wyrównanie terenu działki, poprzez zasypanie miejscowych obniżeń terenu, ukształtowanie terenu o spadku w kierunku ul........, wykonanie ogrodzenia wokół posesji, wykonanie murku o wysokości 1m, który dzieli posesje na dwie części: mieszkalną i rekreacyjną- nie zmieniły stanu wody na gruncie, kierunku odpływu wód opadowych -nie stanowią zagrożenia zalewania posesji sąsiednich. W opinii tej nie uwzględniono jednak wszystkich prac, które zostały wykonane na terenie posesji nr ....... Nie ujęto półkolistego murku ozdobnego, który został wybudowany po dacie realizacji opracowania a który ma istotny wpływ na zmianę stanu i kierunku spływu wód opadowych na posesji nr ...... co potwierdziły oględziny w dniu [....] . Ponadto ujęte w opinii prace związane z uporządkowaniem terenu polegające m.in. na ukształtowaniu terenu na wysokości budynku gospodarczego ze spadkiem w kierunku schodów nie zostały wykonane przez co nie został ograniczony spływ wód opadowych w kierunku posesji nr ...... i odrzucono opnie jako dowód w prowadzonym postępowaniu W motywach rozstrzygnięcia organ l instancji podniósł także, że zgodnie z treścią art. 29 ustawy Prawo wodne właściciel gruntu nie może zmieniać stanu wody na gruncie a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującego się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł ze szkodą dla gruntów sąsiednich ani też odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie a burmistrz nie może nakazać właścicielowi nieruchomości wykonania innych czynności niż te, które doprowadzą do przywrócenia stanu poprzedniego w zakresie stosunków wodnych bądź zapobiegną szkodom. Wykonane prace przez A.W. i J.W. prace budowlane na posesji nr ..... spowodowały częściową zmianę kierunku spływu i stanu wody na gruncie tej posesji co powoduje jej częściowe zatrzymanie i gromadzenie się w sąsiedztwie budynku gospodarczego a następnie przesiąkanie jej w stronę niżej usytuowanego terenu posesji nr .......... Odwołanie od decyzji organu l instancji wnieśli G.S. i J.S. gdyż nie zgadzają się z rozstrzygnięciem. W uzasadnieniu odwołania podnieśli, że nie zaplanowano w ogóle otworów przepustowych w murku półkolistym, jak również w murze ozdobnym na przedłużeniu północnej ściany budynku gospodarczego wybudowanego przez całą szerokość działki nr ........ To właśnie te mury blokują całkowicie swobodny przepływ wody w kierunku północnym z naturalnym ukształtowaniem terenu. Gdy w jesieni zamarznie ziemia i przysypie śnieg a na wiosnę zacznie topnieć to nie ma przenikania wody do ziemi i rura perforowana nie działa wtedy mogole. Gdy wypełni się zbiornik wodą i nie ma odpływu od niego to rura przestaje funkcjonować i woda będzie się wlewać do piwnic J.S. Odwołujący się podnieśli także ,że obowiązkiem urzędu jest sprawdzić stan faktyczny sprawy wtedy można wydać orzeczenie sprawiedliwe. Termin oględzin został wyznaczony zbyt późno bo dopiero na [....] , a to już było po stopnieniu śniegu. Murek ozdobny został wykonany przez całą szerokość działki i nie podaje się jego prawdziwej wysokości a przecież były oględziny. W każdym protokole i decyzji pisze się co innego ale pomija i nie opisuje tak jak jest wykonane na gruncie. Organ II instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. , decyzją z dnia [....] wydaną na podstawie art. 29 ustawy z 18 lipca 2001r. Prawo wodne (Dz. U z 2001r. Nr 115, póz. 1229 z póź.zm) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego -utrzymał w mocy decyzję organu l instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji podniósł , iż sprawa nakazu wykonania prac na posesji położonej w O. przy ul........., które to prace miały na celu zapobiegnięcie szkodom powstałym na skutek zmiany stanu wód na gruncie, była już przedmiotem badania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Kolegium decyzją z dnia [....] nakazało organowi l instancji dokonać ustalenia , czy zmiany stanu wody na posesji spowodowane zostały przez postępowanie właściciela gruntu i czy zmiany te wpływają szkodliwie na grunty sąsiednie. Kolegium wskazało także, iż organ l instancji winien dokonać kompleksowej analizy stanu faktycznego w oparciu o szczegółowo zebrany materiał dowodowy w tym także po dodatkowych oględzinach (w warunkach opadów atmosferycznych) oraz po ustosunkowaniu się do treści opinii przedstawionej przez J.W. Dodatkowo podniesiono, że organ l instancji dokonał oględzin w warunkach opadów atmosferycznych natomiast odrzucił załączoną do akt sprawy opinię dotyczącą wpływu realizacji małej architektury na spływ wód opadowych z uwagi, iż w opinii tej nie uwzględniono wszystkich prac wykonanych na terenie tej posesji. Co się zaś tyczy zarzutu , iż prace te mogą okazać się niewystarczające to brak jest podstaw do przyjęcia tegoż twierdzenia. Skargę do Sądu wnieśli G.S. i J.S. , wnosząc o zbadanie sprawy na miejscu przez eksperta i wyjaśnienie sprawy (prawdy obiektywnej) i o wyznaczenie terminu rozprawy w najkrótszym czasie i powiadomienie ich o tym ponieważ chcieliby uczestniczyć osobiście i pewne sprawy jeszcze wyjaśnić. W uzasadnieniu skargi podnieśli, że nie jest prawdą, że organ l instancji dokonał oględzin w warunkach opadów atmosferycznych. Oględziny wyznaczono na dzień kiedy warunki atmosferyczne były dobre (świeciło słońce). W decyzji nie wspomniano o mokrych ścianach i odpadającym tynku w piwnicy jak również o tym ,że w gnojowniku jest cały czas pełno wody. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie przywołując argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji organu l instancji. Wojewódzki Sad Administracyjny, zważył co następuje: Na wstępie Sąd zauważa , iż zgodnie z art. 184 Konstytucji w związku z art. 1 ustawy z dnia 25.07.2002r.-Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U Nr 153, póz. 1269) oraz w związku z art. 135 ustawy z 30.08.2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, póz. 1270 ze zm), kontrola zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ppsa sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Kontrola zgodności z prawem dotyczy właściwości organu administracyjnego w sprawie, jego kompetencji do załatwienia spraw decyzjami administracyjnymi, poprawnego zastosowania przepisów postępowania administracyjnego oraz załatwienia sprawy na podstawie prawidłowo stosowanych, pod względem zakresu obowiązywania i treści, przepisów prawa materialnego. Sąd zwraca również uwagę na treść art. 134 § 1 ppsa, który stanowi, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Cytowany przepis daje podstawę do uwzględnienia skargi także wtedy, gdy strona nie podniosła w trakcie toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego zarzutów będących podstawą wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego indywidualnego aktu administracyjnego. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią- bez wątpienia- sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Organ administracji prowadzący postępowanie winien prawidłowo przeprowadzić postępowanie dowodowe. Przez materiał dowodowy należy rozumieć ogół dowodów, których zebranie jest konieczne dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy a przez pojęcie dowodu należy rozumieć "środek dowodowy, a zatem ten środek , który umożliwia dowodzenia, a więc pozwala na przekonanie się o istnieniu lub nieistnieniu oznaczonych faktów, a tym samym o prawdziwości względnie nieprawdziwości twierdzeń o tych faktach. Zebranie całego materiału dowodowego to zebranie dowodów dotyczących wszystkich mających znaczenie prawne dla sprawy faktów. Określenia faktów mających znaczenie dla sprawy dokonuje organ administracji publicznej w oparciu o przepis prawa materialnego, będący podstawą prawną rozstrzygnięcia sprawy. (Por. B.Adamiak, J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. 6 , Warszawa 2004r, s.395) Przepis art. 77 § 1 kpa nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zgromadzenia całego materiału dowodowego koniecznego do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Z powołanego przepisu prawa wynika między innymi, że organ administracji jest zobowiązany z urzędu przeprowadzić dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. (Por. wyrok NSA z dnia 17 października 2001 r. sygn.akt: l SA 1110/01 LEX nr 75516) Zaniechanie przez organ administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego , zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważkie dla niej okoliczności jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego .skutkującym wadliwość decyzji". (Por. wyrok NSA z dnia 29 września 1997r. sygn.akt: l SA/Wr 700/97) W przedmiotowej sprawie, organy winny przeprowadzić ponowne oględziny w terenie, jak również zasięgnąć opinii eksperta (biegłego) w zakresie oceny oddziaływania na środowisko i postępowania wodnoprawnego realizacji inwestycji na posesji nr ...... położonej w O. , która pozwoli na określenie w sposób jednoznaczny jaki jest kierunku spływania wód na tej działce i jakie ewentualnie prace winny być w związku z tym wykonane by nieruchomość ( w tym budynki gospodarcze) skarżących G.S. i J.S. nie była zalewane. Wreszcie należy zaznaczyć , iż skarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego. Podstawowe znaczenie dla identyfikacji skonkretyzowanego w decyzji administracyjnej stosunku prawnego odgrywają jego podstawy: prawna i faktyczna. One to decydują ,że w świecie zjawisk prawnych pojawił się taki a nie inny splot uprawnień i obowiązków stanowiących przedmiot stosunku prawnego, czyli treść rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, dokonanego w ostatecznej decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 6,7 i 107 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, decyzja administracyjna musi mieć każdorazowo oparcie w szczegółowej ustawowej podstawie prawnej upoważniającej organ administracji publicznej do jej wydania i określającej treść rozstrzygnięcia. Ta właśnie norma prawna , stanowiąca podstawę prawną decyzji administracyjnej, jednocześnie spełnia funkcję podstawowego elementu identyfikującego skonkretyzowany w decyzji administracyjnej stosunek prawny. Organ , błędnie nałożył na A.W. i J.W. obowiązek wykonania prac , zakreślając w tym celu termin 30 dni, gdy tymczasem art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U z 2005r. Nr 239 póz. 2019 z póź.zm) nie przewiduje w ogóle takiego terminu. Sąd orzekający w niniejszej sprawie korzystając z uprawnienia jakie daje art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, póz. 1270 ze zm). -uznał, że w świetle podstawowego celu sądowej kontroli wykonywania administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne, określonego w art. 1§2 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, póz. 1270 ze zm).-ma obowiązek wydania orzeczenia usuwającego z obrotu prawnego akt niezgodny z prawem a za taki należy uznać również decyzję z [....] . wydaną przez organ l instancji. Art. 135 uszczegóławia zasadę nie związania wojewódzkich sądów administracyjnych granicami skargi, upoważniając ten Sąd do orzekania także o aktach lub czynnościach nie zaskarżonych rozpoznawaną skargą ale wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, sprawy administracyjnej. Stwierdzenie przez Sąd, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu na zasadzie art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, póz. 1270 ze zm). Oznacza, że decyzja ta nie wywołuje skutków prawnych, które wynikają z jej rozstrzygnięcia, od chwili wydania wyroku mimo, że wyrok uchylający decyzję nie jest jeszcze prawomocny. Z tych względów, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U z 2005r. Nr 239 póz. 2019 z póź.zm) co powoduje konieczność jego uchylenia na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, póz. 1270 ze zm). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji powinien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz uwzględnić wskazanie i dokonana przez Sąd ocenę prawną. O kosztach sądowych orzeczono na podstawie art. 200 ustawy z 30 sierpnia 2002r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, póz. 1270 ze zm).