II SA/Kr 1157/10

Kraków dnia 25 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi U.B. i P.B. na decyzję Wojewody z dnia 3 sierpnia 2010 roku, znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia: oddalić wniosek skarżących U.B. i P.B. o zwolnienie od kosztów sądowych W dniu 5 stycznia 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek skarżących o zwolnienie od kosztów sądowych, uzupełniony pismem z dnia 27 stycznia 2011 r. We wniosku tym skarżący oświadczyli, iż prowadzą wspólne gospodarstwo domowe z dwoma pełnoletnimi synami oraz synową. Ich miesięczny dochód wynosi [...] zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę skarżącego. Skarżąca pobiera zasiłek rehabilitacyjny, którego wysokości nie ujawniła, syn A. pozostaje na stażu zawodowym z wynagrodzeniem [...] zł ( do lutego 2011 r.). Według oświadczenia, w skład majątku skarżących wchodzi dom o pow. 200 m2, działka o pow. 8 a. oraz samochód marki Volkswagen Jetta. Na uzasadnienie wniosku skarżący podali, iż ich status finansowy uległ pogorszeniu, w wyniku przebytych chorób i związanych z nimi kosztów leczenia obojga skarżących. Skarżąca przebywa aktualnie na zasiłku rehabilitacyjnym i z tego względu na skarżącym spoczywa obowiązek utrzymania rodziny, w tym pełnoletniego niepracującego syna i synowej. W piśmie z dnia 27 stycznia 2011 r. uzupełniającym wniosek, skarżący wyrazili opinię, iż polskie prawo jest skandaliczne i pozwala na lustrowanie, i żądnie dokumentów potwierdzających dochód oraz koszty utrzymania rodziny, w przypadku kosztów sądowych w wysokości 200 zł. W piśmie tym znalazła się informacja, iż koszty utrzymania domu są bardzo wysokie i wynoszą około 1.000 zł miesięcznie, a skarżący nie jest zainteresowany ponoszeniem dalszych kosztów związanych z błędami popełnionymi przez urzędników państwowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ( Dz. U. nr 153, poz.1270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżący wystąpili o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych. Wobec powyższego należy wskazać, że instytucja przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest bowiem formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Po analizie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy należy stwierdzić, iż skarżący nie wykazali, iż nie są w stanie pokryć kosztów sądowych w wysokości 200 zł. we własnym zakresie, bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Jak bowiem wynika z nieprecyzyjnych informacji zawartych w oświadczeniu, dochód skarżących wynosi co najmniej [...] zł. brutto miesięcznie. Powyższa kwota jest wystarczająca dla utrzymania skarżących i jednocześnie poczynienia – w stosunku do niej – nieznacznego wydatku 200 zł. Dodać też należy, że kwestia utrzymywania przez skarżących 3 pełnoletnich i zdolnych do pracy osób, nie może skutkować przyznaniem im prawa pomocy, które jest finansowane ze środków budżetu państwa. Zgodnie bowiem z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W przedmiotowej sprawie okoliczności takie, wobec przytoczonych powyżej faktów, nie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym przyznanie wnioskodawcy radcy prawnego. Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 i art. 16 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).