II SA/Kr 1161/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Alina Paluch spr. Sędziowie NSA Wiesław Kisiel WSA Elżbieta Kremer Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2004 r sprawy ze skargi H. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 27 marca 2001 r, Nr : [...]. w przedmiocie choroby zawodowej Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 27 marca 2001 r., Nr [...] , na podstawie art. 138§ 1 pkt 1 kpa oraz w związku z § 10 ust. 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294, zm. Dz. U. Nr 61 z 1989r., poz. 364 ) po rozpatrzeniu odwołania H. B. od decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] 2000r., znak: [...] nie stwierdzającej choroby zawodowej narządu słuchu - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W postępowaniu administracyjnym ustalono, co następuje: H. B. pracowała w Przedsiębiorstwie "[...]" S.A. w [...] w okresie od [...] 1972r. do [...] 1999r. na stanowiskach: rozciągacza taśm, brakarza mieszacza - rozwłókniarza niedoprządu, iglarza, w narażeniu na ponadnormatywny hałas. Wyżej wymieniona była badana w kierunku choroby zawodowej w Małopolskim Ośrodku Medycyny Pracy w Krakowie, gdzie po przeprowadzonych badaniach wydano orzeczenie lekarskie z dnia [...] 2000r., w którym rozpoznano obustronny niedosłuch typu odbiorczego pochodzenia zawodowego. Przez organ I instancji H. B. została skierowana na badanie konsultacyjne do Instytutu Medycyny Pracy w Sosnowcu, który w dniu [...] 2000r. wydał orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u wymienionej choroby zawodowej - przewlekłego urazu akustycznego. Rozpoznano niedosłuch obustronny typu odbiorczego, ze średnimi ubytkami słuchu wynoszącymi po odjęciu poprawki na wiek w UP - 26 dB, w UL - 51 dB., podając, że asymetria niedosłuchu oraz wielkość ubytku słuchu w uchu prawym (lepiej słyszącym), potwierdzone badaniem obiektywnym nie upoważniają do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Organ odwoławczy mając na uwadze, że Instytut w Sosnowcu jest placówką naukowo-badawczą resortu zdrowia i opieki społecznej, stanowiącą drugi szczebel diagnostyczno-orzeczniczy w sprawach spornych i wątpliwych i że jego orzeczenia są merytorycznie ostateczne, nie znalazł podstaw do zmiany decyzji organu I instancji. Stwierdził również iż, wydając decyzję uwzględnił również stanowisko ekspertów dotyczące choroby narządu słuchu u osób wykonujących pracę zawodową w ekspozycji na hałas, w przypadku stwierdzenia na podstawie specjalistycznych badań ubytku słuchu o wielkości nie przekraczającej 30dB w uchu lepiej słyszącym (pismo MZiOS z [...] .1999r., znak: [...].). W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję H. B. podnosi te same zarzuty co w odwołaniu, a mianowicie, że słuch utraciła w czasie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie "[...]" S.A. w [...] , gdzie pracowała w narażeniu na ponadnormatywny hałas i Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy rozpoznał u niej obustronny niedosłuch typu odbiorczego pochodzenia zawodowego. Zaskarżoną decyzją czuje się pokrzywdzona. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych, inspektor sanitarny wydaje decyzję w sprawie choroby zawodowej na podstawie orzeczenia uprawnionej jednostki orzeczniczej i wyników przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego. Ustalenia poczynione w wyniku dochodzenia epidemiologicznego stanowią jeden z podstawowych elementów kształtujących rozstrzygnięcie. Elementem drugim jest ustalenie czy rozpoznane schorzenia mieści się w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych. Związek pomiędzy wymienionymi elementami decyduje o istnieniu choroby zawodowej. Stwierdzenie istnienia takiego związku z natury rzeczy musi być oparte na domniemaniu uzasadnionym typowością danego schorzenia jako efektu określonych warunków. Zadanie polegające na rozpoznaniu choroby wymaga specjalistycznej wiedzy medycznej. Organ administracji nie może więc go wykonać samodzielnie. Również dla oceny istnienia związku rozpoznanego schorzenia z warunkami pracy posłużenie się wiedzą medyczną jest niezbędne. W tym zakresie organ administracji opiera swe rozstrzygnięcie na wydawanych przez wymienione w § 7 rozporządzenia jednostki orzeczeniach. Orzeczeniem organ jest związany w takim znaczeniu, że nie może we własnym zakresie podjąć ustaleń odmiennych niż wynikające z jego treści. Nie jest jednak zwolniony od dokonania jego oceny stosownie do art. 80 kpa. Orzeczenie w postępowaniu w sprawie choroby zawodowej ma walor opinii biegłego. Zawarta w nim konkluzja o istnieniu bądź nie istnieniu choroby zawodowej stanowi wynik specjalistycznej analizy dostępnych danych. Ten proces myślowy winien zostać odzwierciedlony w orzeczeniu i to w sposób jasny i zrozumiały zarówno dla strony postępowania jak i dla organu. Bowiem podstawą wydania decyzji może być tylko taka opinia lekarska, która nawet dla laika jest czytelna i z treści której wynika, że opiniujący uwzględnił wszystkie aspekty konkretnego przypadku w tym także, ustosunkowując się do wydanych już wcześniej opinii (orzeczeń lekarskich). Orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w Sosnowcu z dnia [...] 2000r., które uczyniono podstawą rozstrzygnięć w sprawie niniejszej wymogom tym nie odpowiada. W szczególności wcale z niego nie wynika czy brak podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej narządu słuchu jest następstwem tego, że stwierdzone schorzenie nie mieści się w ogóle w wykazie chorób zawodowych, czy też że schorzenie to w wykazie się mieści, ale wykluczono jego związek z narażeniem na hałas. Poza tym w ogóle nie ustosunkowuje się do orzeczenia lekarskiego wydanego (7 miesięcy wcześniej) w dniu [...] 2000r. przez Małopolski Ośrodek Medycyny Pracy w Krakowie, w którym rozpoznano u skarżącej obustronny niedosłuch odbiorczy spowodowany hałasem. Stwierdzając w uzasadnieniu tego orzeczenia, iż "wykres audiometryczny i ubytek słuchu stwierdzony w kilku badaniach przeprowadzonych w tut. Ośrodku są charakterystyczne dla uszkodzenia słuchu hałasem". To, że skarżąca pracowała w hałasie również i ponadnormatywnym jest poza sporem. Pod póz. 15 wykazu chorób zawodowych znajduje się "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu". W takim określeniu zawarte zostało pewne ograniczenie chorób polegających na uszkodzeniu słuchu, ale jest ono ściśle określone związkiem z hałasem. Brak jest natomiast podstaw prawnych do tego ażeby z prawnego pojęcia choroby zawodowej eliminować "uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu", ze względu na stopień uszkodzenia słuchu. Takiego ograniczenia omawianej choroby nie przewidują przepisy prawa materialnego. W związku z czym odmienna praktyka orzecznicza pozostaje w sprzeczności z prawem. Również źródłem prawa nie może być powołane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowisko ekspertów zwarte w piśmie z dnia 26 października 1999r., nie mieści się w konstytucyjnym katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego ( art. 87 Konstytucji R.P. ), a zatem nie może ograniczać uprawnień obywateli wynikających z ustaw i rozporządzeń. Przesłanki określenia jako choroby zawodowej, zostały wyczerpująco określone w § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych i wprowadzanie w tym zakresie jakichkolwiek ograniczeń i wymagań dodatkowych jest niedopuszczalne. W tej sytuacji wymaganie, że za chorobę zawodową uszkodzenia słuchu wywołanego działaniem hałasu, może być uznany ubytek słuchu o wielkości co najmniej 30dB nie znajduje uzasadnienia w przepisach prawa powszechnie obowiązującego, a tylko takie przepisy mogą stanowić podstawę prawną, kierowanych do obywateli rozstrzygnięć organów inspekcji sanitarnej. Istotne jest zatem, aby w toku ponownego postępowania Instytut Medycyny Pracy w Sosnowcu wypowiedział się jednoznacznie co do tego, czy uszkodzenie słuchu stwierdzone u H. B. ( bez względu na jego wielkość ) jest spowodowane warunkami pracy, a to hałasem czy też innymi przyczynami. Podkreślić również należy iż w sytuacji skarżącej, jedynym powodem, powodującym brak stwierdzenia u niej choroby zawodowej wymienionej pod poz. 15 wykazu chorób zawodowych jest wykazanie, że stwierdzone u niej uszkodzenie słuchu spowodowane zostało innymi czynnikami, a nie hałasem. Z przyczyn powyżej naprowadzonych orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145§ 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1270 ).