II SA/Kr 1161/04

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu zajęcia nieruchomości p o s t a n a w i a zwolnić stronę skarżącą kosztów sądowych. W dniu [...] grudnia 2007r. I. P., działając przez swego pełnomocnika A. P. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] wydaną w sprawie ustalenia odszkodowania z tytułu zajęcia nieruchomości. Skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na bardzo niski dochód, wiele dodatkowych obciążeń domowego budżetu. Podnosi, iż jest osobą starszą, bardzo schorowaną, ponosząca ogromne koszty leczenia. Zdaniem Orzekającego, wniosek skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z mężem. Rodzina utrzymuje się z emerytury wnioskodawczyni w wysokości [....] zł oraz emerytury męża w kwocie [....] zł. Łącznie zatem dochody 2-osobowej rodziny wynoszą [....] zł. Z oświadczeń wnioskodawczyni wynika, iż ponosi ona znaczne koszty utrzymania i leczenia. Na dowód swych twierdzeń przedstawia szereg faktur wystawianych przez apteki, poświadczających o znacznych ( rzędu 200,00 zł, 300,00 zł ) wydatkach na zakup leków. Jednocześnie, z oświadczenia skarżącej, zawartego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż posiada ona mieszkanie o pow. 5,5x2.5 m2 oraz 2.5 x 1.8 m2. Skarżąca nie wykazuje żadnych cennych ruchomości ani oszczędności. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowanego zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Orzekającego, skarżąca wykazała, iż w obecnej sytuacji majątkowej i rodzinnej, biorąc pod uwagę wysokość comiesięcznego dochodu, wykazaną niezdolność do pracy, ciężką chorobę i koszty z nią związane, nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i najbliższych ponieść kosztów wpisu sądowego i ew. innych kosztów w niniejszej sprawie. W związku z powyższym, zwolnienie strony od konieczności uiszczenia wpisu oraz innych kosztów sądowych Orzekający uznał za uzasadnione. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku zaś okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek zaś utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem Orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym zwolnienie strony od konieczności uiszczenia wpisu sądowego i ewentualnych innych kosztów sądowych w sprawie. Skarżąca jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną, o stosunkowo niewielkich dochodach. Ze względu na stan zdrowia znaczną część swych dochodów zmuszona jest przeznaczać na leczenie oraz codzienne utrzymanie. Dochody rodziny skarżącej, przy jednoczesnych obciążeniach, zdaniem Sądu, nie pozwalają na poczynienie przez wnioskodawczynię oszczędności. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).