II SA/Kr 1162/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Sp. z o.o. z siedzibą w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] sierpnia 2008 r. Nr: [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wpłacenia kary pieniężnej z tytułu nielegalnego użytkowania p o s t a n a w i a oddalić wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A. Sp. z o.o. o zwolnienie obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] sierpnia 2008 r. Nr: [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wpłacenia kary pieniężnej z tytułu nielegalnego użytkowania. Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie został złożony w przewidzianej prawem formie tj. według wzoru określonego w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2003 r. Nr 227, poz. 2245), dlatego stronie skarżącej został przesłany formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPPr" celem jego wypełnienia i odesłania do tut. sądu w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W zakreślonym terminie wnioskodawca uzupełnił brak formalny przesyłając wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z zakreślonego w rubryce 4 formularza zakresu żądania wynika, że A. Sp. z o.o. domaga się zwolnienia od kosztów sądowych w całości. We wniosku wskazano, iż A. prowadzi działalność w zakresie administracji mieszkaniami czynszowymi. Wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych strony wynosi [...] zł, zaś wysokość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi [...] zł. Ostatni obrotowy spółka zamknęła stratą w wysokości [...] zł. Stan rachunku bankowego w Banku [...] na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 2.181,79 zł. Uzasadniając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych wskazano, iż A. Sp. z o.o. działa na podstawie ustawy z dnia 26 października 1995 r. o niektórych formach popierania budownictwa mieszkaniowego. Aktualnie zajmuje się administrowaniem zasobami mieszkaniowymi, które wybudowało w latach uprzednich. Są to mieszkania o czynszach niskich, regulowanych przez w/w ustawę oraz rozporządzenia wojewody. Od kilku lat A. nie buduje mieszkań czynszowych. Wpływy składają się z należności czynszowych, wpłat najemców za media, tj. wodę, ogrzewanie, śmieci. Znaczna część (około 40 %) najemców zalega z opłatami za czynsz i media. A. posiada również zaległości w spłacie rat kredytów zaciągniętych w Banku B. na budowę mieszkań. Bardzo często konto spółki jest zajęte przez komornika, który ściąga należności, jakich na bieżąco wnioskodawca nie jest w stanie płacić. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30.8.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie wnioskodawca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Na wstępie należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Wnioskodawca w ramach planowania wydatków, przewidując realizację swoich praw przed sądem, winien uwzględnić również ewentualność uczestnictwa w procesach sądowych związanych z prowadzoną działalnością i poczynić konieczne na ten cel oszczędności. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Przeprowadzona analiza danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazuje, że sytuacja materialna A. nie uprawnia do skorzystania z prawa pomocy. Z oświadczenia o stanie majątkowym wynika, że strona skarżąca dysponuje wolnymi środkami finansowymi zgromadzonymi na rachunku bankowym w kwocie 2.181,79 zł. Konto bankowe strony skarżącej nie zostało zablokowane, ani zabezpieczone, a więc nie ma przeszkód do dysponowania zgromadzonymi na nim środkami. Argument wnioskodawcy, iż konto spółki często jest zajęte przez komornika, nie oznacza, że aktualnie sytuacja taka ma miejsce. Zauważyć także należy, że oprócz środków finansowych zgromadzonych na rachunku bankowym, strona dysponuje także majątkiem o wartości [...] zł oraz środkami trwałymi o wartości [...] zł. W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż posiadanie przez wnioskodawcę majątku trwałego o znacznej wartości w zasadzie wyłącza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych (m. in. postanowienia NSA: z dnia 12 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 415/04, z dnia 8 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 465/04, z dnia 15 kwietnia 2004 r. sygn. akt FZ 9/04). Zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04 (niepubl.) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem orzekającego pogląd ten pozostaje aktualny również w rozpatrywanej sprawie. Wykazana przez wnioskodawcę strata w ostatnim roku obrotowym nie oznacza, iż nastąpił brak środków finansowych uniemożliwiający poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami i nie jest tożsama z brakiem środków finansowych. Mając powyższe na uwadze nie przychylono się do wniosku A. o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca dysponuje ono bowiem środkami finansowymi zgromadzonymi na rachunku bankowym, które pozwalają na poniesienie opłat związanych z jego uczestnictwem w procesie, a dodatkowo dysponuje znacznej wartości majątkiem trwałym. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).