II SA/Kr 1163/14

Referendarz sądowy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Parafii [...] w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 29 kwietnia 2014r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 26 sierpnia 2014r. Parafia [...] w K. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie swej skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 29 kwietnia 2014r. wydane w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia. Parafia domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na brak wystarczających środków finansowych koniecznych do uiszczenia należnych opłat sądowych . Wskazuje, iż po odzyskaniu w latach 90 tych XX wieku majątku Parafii tj. cerkwi, plebanii, budynków gospodarczych, części gruntów i lasu Parafia przystąpiła do prowadzenia działalności gospodarczej i dzięki zarobionym środkom finansowym, a także dotacjom i darowiznom może sukcesywnie je remontować. Aktualnie Parafia przygotowuje się do kompleksowego remontu dachu cerkwi z kosztorysem opiewającym na kwotę 1 170 000 zł. Ponadto skarżący wskazuje, iż Parafia i jej majątek są dobrem narodowym podziwianym przez turystów, natomiast samych wiernych uczęszczających do cerkwi jest około 195 osób. Zdaniem orzekającego, wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż wnioskodawca, oprócz działalności duszpasterskiej, prowadzi działalność gospodarczą w zakresie wynajmu pomieszczeń gospodarczych. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż wysokość kapitału, majątku Parafii wynosi 84 685,92 zł, natomiast wartość środków trwałych wnioskodawcy określono na kwotę 94 188,00 zł. Wykazano również, iż w ostatnim roku obrotowym tj. 2013 Parafia odnotowała zysk w kwocie 83 544,92 zł. Parafia posiada rachunek bankowy, na którym zgromadzone są środki finansowe w wysokości 205 198,03 zł. Przyznanie prawa pomocy wnioskodawcy może nastąpić, jeśli wykaże on, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania ( art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie jej udziału w sprawie jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób fizycznych czy prawnych, toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Działalność gospodarcza wiąże się bowiem, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także sądowych. W ocenie orzekającego, strona wnosząca nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie posiada środków finansowych na pokrycie wymaganych obecnie i ew. przyszłych kosztów sądowych. Parafia oprócz działalności duszpasterskiej prowadzi działalność gospodarczą polegającą na wynajmie pomieszczeń gospodarczych. Wnioskodawczyni pozyskuje również dotacje i darowizny. Z przedłożonych dokumentów wynika, iż strona w ubiegłym roku osiągnęła zysk w kwocie 83 544,92 zł. Na podstawie przedstawionych danych można zauważyć, iż Parafia obraca środkami finansowymi, pozyskuje dotacje, darowizny, planuje kompleksowy remont cerkwi – dachu budynku opiewający na kwotę ponad milion sto tysięcy złotych. Oznacza to, iż Parafia prowadząc działalność duszpasterską oraz gospodarczą obraca na bieżąco środkami finansowymi znacznie przekraczającymi wysokość kosztów postępowania sądowego. Posiada zatem możliwość zgromadzenia środków na pokrycie kosztów sądowych. Skoro skarżąca Parafia jest - oprócz głównego zadania duszpasterskiego – również przedsiębiorcą i prowadzi działalność gospodarczą, istnieje domniemanie faktyczne, że działalność ta nadal jest opłacalna. Skoro przedsiębiorca prowadzi działalność, to uzyskuje przychody, a więc zasadniczo może z nich pokryć koszty sądowe. Parafia odnotowała ponad 80 tysięczny zysk w 2013r. Nawet jednak fakt wykazania przez stronę ew. straty nie oznaczałby jednoznacznie , iż nie posiada ona środków do pokrycia sądowych należności. Wykazana przez wnioskodawcę ewentualna strata nie oznacza bowiem, i nie jest wystarczającą podstawą do uznania, iż nastąpił ciągły brak środków finansowych uniemożliwiający poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami i nie jest tożsama z brakiem środków finansowych. Analiza danych przedłożonych przez Parafię wskazuje – jak zaznaczono powyżej – iż obraca ona na bieżąco tak znacznymi środkami finansowymi, iż będzie w stanie wygospodarować kwotę należnego wpisu sądowego bez utraty ryzyka płynności finansowej. Ponadto wnioskodawczyni posiada znacznej wartości środki trwałe o wartości – jak podano – 94 188,00 zł i są to , oprócz zabudowań sakralnych – również grunty, las, budynki gospodarcze. Strona wykazuje także kapitał , majątek ( 84 685,92 zł ). Tymczasem w orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, iż posiadanie przez wnioskodawcę majątku trwałego o znacznej wartości w zasadzie wyłącza możliwość uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych ( m.in. post. NSA z 12.01.2005 sygn akt FZ 415/04, z dnia 8.11.2004r. sygn akt FZ 465/04, z dnia 15.04.2004r. sygn akt FZ 9/04 ). Zgodnie z poglądem wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19.11.2004r. sygn akt FZ 463/04 ( niepubl. ) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Pogląd ten pozostaje aktualny również w niniejszej sprawie. Ponadto wnioskodawca ma rachunek bankowy, a na nim zgromadzone środki w wysokości 205 198,03 zł. Wysokość tychże środków znacznie przewyższa wysokość należnego obecnie wpisu sądowego. Jak wskazano, wnioskodawca na bieżąco prowadzący działalność winien zatem poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych na pokrycie kosztów nie tylko bieżącej działalności ale również i prowadzonego postępowania sądowego. Skoro bowiem dostępność do sądu wymaga posiadania środków finansowych ( art. 199 cyt. ustawy nakłada na strony obowiązek ponoszenia kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie - co jest regułą ), posiadanie przez wnioskodawcę tych środków staje się istotnym składnikiem działalności gospodarczej. Oznacza to, iż w procedurze planowania wydatków związanych z działalnością gospodarczą podmioty prowadzące te działalność, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinny uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu. Planowanie zaś wydatków bez uwzględnienia tej zasady jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, a strona która preferencyjnie traktuje inne zobowiązania, wyzbywając się tym samym środków na poniesienie kosztów sądowych, nie może skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami. Jak wskazano – posiadany majątek, posiadane środki finansowe na rachunku bankowym, oraz obroty poparte zyskiem za 2013r. w wysokości 83 544,92 zł wskazują, iż wnioskodawca dysponuje na bieżąco środkami finansowymi, i realnie posiada je w wysokości znacznie przewyższającej wysokość wymaganych należności sądowych. W tym miejscu również trzeba podnieść, iż wyłożenie kosztów przez Parafię może okazać się tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi , zgodnie z art. 200, 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Podsumowując należy stwierdzić, iż dokonana analiza sytuacji finansowej Parafii nie pozwala na stwierdzenie, iż środki, jakimi dysponuje nie pozwalają na poniesienie opłat związanych z jej uczestnictwem w procesie. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).