II SA/Kr 1163/15
WyrokWSA w Krakowie2015-11-06
Skład orzekający: Mariusz Kotulski, Paweł Darmoń, Agnieszka Nawara-Dubiel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły datę wybudowania samowolnie wzniesionego budynku gospodarczego, co miało wpływ na zastosowanie właściwych przepisów prawa materialnego (ustawy Prawo budowlane z 1974 r. czy z 1994 r.) i zasadność wydanego nakazu rozbiórki?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy administracji nie zebrały i nie rozpatrzyły wyczerpująco całego materiału dowodowego, w szczególności nie wyjaśniły jednoznacznie daty wybudowania spornego budynku gospodarczego, co uniemożliwiło prawidłowe zastosowanie właściwych przepisów prawa materialnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki budynku gospodarczego, wydanego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a następnie utrzymanego w mocy przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Skarżąca J.L. kwestionowała prawidłowość ustaleń organów, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w szczególności dotyczące nieprzeprowadzenia wszystkich istotnych dowodów w celu ustalenia daty wybudowania budynku. Kluczowe dla sprawy było ustalenie, czy budynek został wzniesiony przed czy po 1 stycznia 1995 r., co determinowało zastosowanie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r. lub z 1994 r.Rozstrzygnięcie
Uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] w K. i zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie: WSA Paweł Darmoń WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2015 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 15 lipca 2015 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej J. L. kwotę 757 zł ( słownie: siedemset pięćdziesiąt siedem złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia 5 czerwca 2014 r., znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] w K. na podstawie art. 49b ust. 1 ustawy Prawo budowlane nakazał J.L. wykonanie rozbiórki budynku gospodarczego usytuowanego pomiędzy budynkiem mieszkalnym a stodołą na działce nr [...] w miejscowości R. , gmina S. , wybudowanego nie zgodnie z przepisami techniczno-budowlanymi.
Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez J.L. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia 15 lipca 2015 r., znak [...] Na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm., dalej k.p.a.) oraz art. 49b ust. 1 w zw. z ust. 3, art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 z późn. zm., dalej u.p.b.) utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że postępowanie zostało wszczęte przez Organ I instancji z urzędu, w związku z pismem S.L. z dnia 16 czerwca 2012 r. (k. [...] )
W dniu 29 sierpnia 2012 r. przeprowadzone zostały czynności kontrolne wobec budynku gospodarczego na działce nr ewid. [...] w R. W dniu 17 września 2012 r. PINB wydał postanowienie, znak: [...] którym zobowiązał właścicielkę działki nr [...] J.L. do uzupełnia materiału dowodowego w sprawie przez dostarczenie do PINB wskazanych w tym postanowieniu dokumentów.
W dniu 17 maja 2013 r. dokonano kontroli budynku gospodarczego, położonego na działkach nr [...] w R. , gmina S . W ramach podjętych czynności "dokonano kontroli bud. gospodarczego usytuowanego pomiędzy budynkiem mieszkalnym a stodołą. W dniu kontroli nie stwierdzono zmian w bud. gospodarczym - żadnych robót budowlanych." (k. [...] ).
Organ odwoławczy ponownie przeprowadził merytoryczne rozpoznanie przedmiotowej sprawy, wskazując, że przedmiotem postępowania jest ocena zasadności nałożenia na J.L. obowiązku wykonania rozbiórki budynku gospodarczego, usytuowanego pomiędzy budynkiem mieszkalnym a stodołą na działce nr [...] w miejscowości R. , gmina S . W przedmiotowej sprawie ustalono, że inwestor wykonał obiekt budowlany - budynek gospodarczy o konstrukcji murowanej i wymiarach (zgodnie z ustaleniami PINB) 3,6 x 5,9 m w rzucie poziomym oraz wysokości w zależności od punktu pomiaru od około 2,40 do 2,80 m. Budynek usytuowany jest w odległości ok. 1,2 do 1,85 m od ogrodzenia rozdzielającego działki o nr ewid. [...] i [...] .
Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 u.p.b.: "Roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budową, z zastrzeżeniem art. 29-31". W art. 29 w/w ustawy zawarty został katalog obiektów i robót budowlanych, zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a więc takich, do których nie będzie miała zastosowania powyżej powołana zasada. Art. 30 u.p.b. wskazuje zaś na sytuacje, w których wymagane jest dokonanie zgłoszenia budowy lub robót budowlanych. Oba katalogi mają charakter zamknięty tj. obejmują wyliczenia w sposób enumeratywny. Analiza powyższych przepisów, a w szczególności treść art. 30 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 2 wyżej powołanej ustawy ("Zgłoszenia właściwemu organowi wymaga budowa (..) wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, wiat i altan oraz przydomowych oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 25 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki") wskazuje, że przedmiotowy obiekt spełnia kryteria wskazane w powyższym przepisie. Mając to na uwadze wskazano, że realizacja przez inwestora obiektu objętego niniejszym postępowaniem wymagała wcześniejszego zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej.
W ramach rozpatrywania sprawy powstała wątpliwość w zakresie daty realizacji badanego obiektu. Skarżąca podnosi, że obiekt ten powstał w latach 80 poprzedniego wieku. Na okoliczność tą przedstawiła kserokopię zdjęcia lotniczego działki – [...] z 1997 r. z COGiK w W . Na kserokopii widoczny jest budynek położony między budynkiem mieszkalnym a stodołą. Do odwołania załączono również kopie zdjęć lotniczych wykonanych latach 1994 i 1987, z których wynika, że w przedmiotowym okresie wskazany obiekt budowlany już istniał. Skarżąca wskazuje przy tym, że przy przedmiotowym obiekcie wykonano jedynie roboty budowlane polegające na zmianie pokrycia dachowego w 2000 r., które to roboty zostały zgłoszone organom architektoniczno-budowlanym.
Z kolei S.L. , który złożył zawiadomienie o wykonaniu samowolnych robót budowlanych wskazuje, że na przedmiotowej działce wybudowano budynek gospodarczy o innych wymiarach niż poprzedni, który powstał w latach 80-tych. W latach 1995-1996 rozebrano stary budynek i wybudowano nowy, o wymiarach jak obecnie, który został posadowiony zbyt blisko sąsiedniej działki. Na dowód powyższych twierdzeń przedłożono decyzję Urzędu Miasta i Gminy S. z dnia 6 kwietnia 1995 r. oraz decyzję Urzędu Miasta i Gminy S. z dnia 16 sierpnia 1996 r., do których załączono mapy wskazujące, że nie istnieje obiekt gospodarczy który byłby zlokalizowany między budynkiem mieszkalnym i stodołą na działce ewid. nr [...] w miejscowości R. W tym okresie istniał natomiast obiekt opisany literą "g", stanowiący przybudówkę do budynku mieszkalnego oznaczonego nr [...] . Analogiczny stan wynika z również z przedłożonej mapy sytuacyjnej z roku 1992 r. Natomiast z mapy sytuacyjnej z roku 2010 wynika, że przedmiotowy budynek gospodarczy położony jest w miejscu zbliżonym do jego obecnej lokalizacji.
Po przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym dokumentów przedłożonych przez strony postępowania organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotowy budynek powstał jako nowy po roku 1995 r. Z mapy sytuacyjno-wysokościowej, stanowiącej załącznik do decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia 17.07.1998 r. wynika, że w okresie sporządzenia przedmiotowej mapy istniał już w obecnym kształcie budynek gospodarczy między budynkiem mieszkalnym a budynkiem gospodarczym na działce nr ewid. [...] Z zaświadczenia WGKiK Starostwa Powiatowego w K. (k. [...] akt PINB) wynika, że budynek ten powstał w obecnym kształcie między rokiem 1979 r. a 1998 r. Stanowisko to potwierdza mapa sytuacyjno-wysokościowa, sporządzona według stanu na dzień 3.03.2010 r.
Natomiast z mapy stanowiącej złącznik do decyzji nr [...] z dnia 16 sierpnia 1996 r. PINB) wynika, że jeszcze w latach [...] , między budynkiem mieszkalnym a gospodarczym na działce nr ewid. [...] istniał obiekt o zupełnie innym kształcie i położeniu niż obecnie. Okoliczność te potwierdza mapa stanowiąca załącznik do decyzji znak: [...] z dnia 6 kwietnia 1995 r. w sprawie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu (k. [...] akt PINB). Na podstawie powyższych dokumentów tut. Organ ustalił, że przedmiotowy obiekt powstał między 1995 a 1998 r., tj. po wejściu w życie ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Powyższa konkluzja determinuje to, że w przedmiotowej sprawie nie znajdzie zastosowania art. 103 ust. 2 u.p.b.
Odnosząc się w tym miejscu do twierdzeń skarżącej, organ wskazał, że dostarczone materiały fotograficzne, ze względu na ich małą rozdzielczość nie pozwalają na pewną weryfikację czy i w jakim zakresie doszło do zmiany położenia i powierzchni starego obiektu gospodarczego. Wynika z nich jednak, że nastąpiła zmiana położenia i wymiarów budynku między 1994 r. a 1997 r., co potwierdzają ustalenia dokonane w sprawie. Mając jednak na uwadze jakość przedstawionych zdjęć, WINB oprał ciężar ustaleń faktycznych na zgromadzonych w sprawie mapach i planach, których autentyczność nie została przez strony podważona w ramach nin. postępowania.
Zatem organ I instancji prawidłowo przyjął jako podstawę materialnoprawną skarżonej decyzji art. 49b ust. 1 ustawy prawo budowlane. Dalej organ przedstawił treść i reguły stosowania tego przepisu, wskazując , że w przedmiotowej sprawie PINB trafnie odstąpił od wdrożenia procedury legalizacji w stosunku do badanego obiektu. Zgodnie z ustaleniami przyjętymi w nin. sprawie jego lokalizacja i odległość od sąsiedniej działki o nr ewid. [...] narusza postanowienie § 12 rozporządzenia ministra infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z dnia 15 czerwca 2002 r.). Zgodnie ze wskazanym przepisem "Jeżeli z przepisów § 13, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż: 4 m-w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy, 2) 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy."
Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu, WINB wskazał, iż przedstawione powyżej motywy faktyczne i prawne rozstrzygnięcia stanowią odpowiedź na podnoszone kwestie. Organ I instancji przedstawił ustalony w sprawie stan faktyczny, do którego odniósł obowiązujące, a mające zastosowanie w sprawie, przepisy prawa. Z należytą starannością wyjaśnił zasadność podjętego rozstrzygnięcia oraz podstawy faktyczne i prawne, które legły u jego podstaw. Okoliczności sprawy w zakresie określonym przedmiotem rozstrzygnięcia PINB prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja wydana w oparciu o przepis art. 49b ust. 1 u.p.b. -jest w ustalonym stanie sprawy zasadna.
Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J.L. , zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, a to:
- art. 7 k.p.a. - zasady prawdy obiektywnej - poprzez nie przeprowadzenie wszystkich istotnych dowodów niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy zgodnie z słusznym interesem stron postępowania, a zwłaszcza brak przesłuchania zgłoszonych przez stronę świadków, nie powołanie biegłych, którzy mogliby uczytelnić przedstawione przez stronę zdjęcia lotnicze oraz biegłego ds. budownictwa, który ustaliłby datę wybudowania budynku,
- art. 9 k.p.a.- zasady udzielania informacji - nakazującej organowi udzielanie stronie informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogłyby mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania- poprzez brak informacji o możliwości żądania przesłuchania świadków i żądania powołania biegłych zgodnie z art. 78 k.p.a.
- art. 77 k.p.a. poprzez brak rozpoznania całego materiału dowodowego, a więc braku rozpoznania przedstawionych oświadczeń świadków i wyjaśnień strony i odniesienia się w uzasadnieniu decyzji do nich,
- 80 k.p.a. - naruszenie zasady swobodnej oceny - poprzez uwzględnienie jedynie materiałów przedłożonych przez uczestnika, mimo iż budzą one uzasadnione wątpliwości, pominięcie dowodu ze zdjęć lotniczych bez przeprowadzenia ich szczegółowej analizy z udziałem biegłego, brak wskazania z jakich przyczyn organ nie przesłuchał świadków i nie uwzględnił ich oświadczeń,
- art. 107 § 3 k.p.a. przez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji administracyjnej dlaczego organ nie powołał biegły do uczytelnienia zdjęć lotniczych i całkowite pominięcie oświadczeń świadków, które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy i spowodują, że nie został zebrany i należycie przeanalizowany cały materiał dowodowy w niniejszym postępowaniu co skutkuje tym że organ pominął całkowicie dowody przedstawione przez skarżącą nie odnosząc się do nich w uzasadnieniu decyzji, a oparł się wyłącznie na materiale przedstawionym przez zgłaszającego i jego wyjaśnieniach. Bazując na takich ustaleniach organ stwierdził wbrew innym dowodom zgromadzonym w sprawie, że budynek został wybudowany po 1995 r.
Skutkowało to naruszeniem przepisów prawa materialnego, poprzez brak zastosowania art. 38 ustawy z dnia 24.10.1974 r. Prawo budowlane w związku z art. 103 § 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 Prawo Budowlane, a zastosowanie art. 48 tej ustawy.
Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie decyzji Nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 15 lipca 2015 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie ma ustalenie daty wybudowania budynku gospodarczego, gdyż od tego ustalenia zgodnie z wyrażoną w art.103 ust. 2 Prawa Budowlanego z dnia 24 października 1994 r. zasadą zależy zastosowanie prawa właściwego jako podstawy wydania decyzji. W przypadku ustalenia, że budynek został wniesiony przed dniem 1 stycznia 1995 r. nie ma w niniejszej sprawie zastosowania art. 48 Prawa Budowlanego z dnia 24 października 1994 lecz stosuje się przepisy dotychczasowe, a więc art. 37 -42 ustawy z dnia 24 października 1974 Prawo Budowlane. Gdyby sprawa rozpatrywana była w oparciu o wskazane wyżej przepisy, organ nie miałby podstaw prawnych do wydania decyzji nakazującej jego rozbiórkę. W kontekście wyżej wskazanych przepisów znaczenie podstawowe dla rozstrzygnięcia sprawy ma zatem ustalenie daty jego wybudowania.
Skarżąca podnosiła w trakcie postępowania, ze budynek wybudowany został w latach osiemdziesiątych, wnioskujący twierdził, że później w latach 1995-1996 i podając nawet datę początków XXI wieku. Te rozbieżne stanowiska stron podlegają weryfikacji w trakcie postępowania, przy czym jednak organ prowadzący zwracać uwagę na przestrzeganie zasad postępowania zawartych w przepisach k.p.a.
Dokonując ustaleń faktycznych stanowiących podstawę decyzji tak organ 1 jak i instancji dopuściły się naruszeń procedury administracyjnej skutkujących brakami w tych ustaleniach i prowadzącymi błędnych ustaleń faktycznych będących podstawą rozstrzygnięcia i tak:
1. mimo iż organ i instancji w uzasadnieniu decyzji przywołał jako dowody w sprawie oświadczenia świadków .L. i B.K. to w żaden sposób w uzasadnieniu decyzji wbrew postanowieniu art. 107 k.p.a. nie odniósł się do tego dowodu. Brak jest stwierdzenia dlaczego nie wziął tych oświadczeń pod rozwagę i dlaczego nie dał im wiary. Błąd ten powtórzył organ II instancji. Naruszona w ten sposób została sformułowana w art. 77 zasada rozpoznania całości zgromadzonego w sprawie materiału.
Jeżeli organ nie uznał tych oświadczeń z powodu formy w jakiej zostały złożone powinien był zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 9 k.p.a. poinformować stronę o przysługującym jej prawie złożenia wniosku o przesłuchanie świadków przed organem lub też z uwagi na przepis art. 7 i wyrażoną w nim zasadę prawdy obiektywnej dowód ten przeprowadzić z urzędu.
Żadna z tych czynności nie została przez organ podjęta
2. Strona przedłożyła zdjęcia lotnicze z roku 1987 i 1994 na których wyraźnie widać, że pomiędzy domem mieszkalnym a stodołą istnieje jeszcze jeden budynek. Kształt budynku na zdjęciu z roku 1987 istotnie może przypominać kwadrat lecz wskazać należy na istniejącą w tym miejscu dużą kępę drzew wyraźnie na zdjęciu widocznych, przesłaniających część bryły budynku, która już na zdjęciu z roku 1994 jest wyraźnie prostokątna. Zdjęcia lotnicze mają w tym przypadku rozstrzygające znaczenie zatem w przypadku wątpliwości działając zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 k.p.a. organ powinien skorzystać z wiadomości specjalnych powołanych biegłych do odczytania tych zdjęć i tym bardziej przesłuchać świadków wskazanych przez skarżącą. Taką konstatację potwierdza wyraźnie zdjęcie z roku 1997 o wysokiej już rozdzielczości, w której kępa starych i rozrośniętych drzew wyraźnie przesłania część budynku a zdaniem organu w dacie tej już istniał budynek w obecnych kształcie.
3. Wskazane przez organ II instancji mapy stanowiące załącznik do decyzji administracyjnych nie mogą być w żadnym razie dowodem na istnienie lub brak budynku w datach tych decyzji.
Są one wstawione do treści decyzji, lecz nie zawierają żadnej daty ich sporządzenia, zatem nie można ustalić kiedy zostały sporządzone.
Budynek będący przedmiotem niniejszego postępowania nigdy nie został wrysowany na mapę ewidencyjną i nie figuruje tam do dziś.
Ponadto organ II instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał jako na podstawę rozstrzygnięcia mapę stanowiącą załącznik graficzny do decyzji z dnia 6 kwietnia 1995 r. znak [...] , która następnie stanowiła załącznik graficzny do decyzji z 16.08.1996 r. podczas gdy ta właśnie mapa jako nieopowiadająca wymogom ustawy stanowiła podstawę do uchylenia tej właśnie decyzji - decyzją z dnia 10.10.1996 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. nr [...]
Dowód: decyzja z dnia 10.10.1996 r. Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. nr [...]
4. Jeżeli mimo prawidłowo przeprowadzonych dowodów organ nadal miałby wątpliwości co do daty wybudowania budynku to z łatwością mógłby ustalić datę jego powstania powołując biegłego ds. budownictwa, który po rodzaju użytych materiałów, technologii oraz stopnia zużycia budynku bez trudu ustaliłby datę jego powstania.
Nie dokonując powyższych czynności organ nie zgromadził w sprawie całego materiału dowodowego, naruszając powyżej wskazane zasady postępowania. W świetle przedstawionych powyższej okoliczności nie można uznać, że dokonana przez organ ocena dowodów mieści się w normie wyrażonej w art. 80 k.p.a.
Z przyczyn zatem wyżej wskazanych nie można uznać, że w niniejszej sprawie analiza materiału dowodowego została przeprowadzona w sposób prawidłowy i że tak ustalony stan faktyczny może stanowić podstawę rozstrzygnięcia.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) stanowi, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub postanowienie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - dalej określanej jako "p.p.s.a." - sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I Instancji podlegała uchyleniu z uwagi na naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W niniejszej sprawie spór sprowadza się do ustalenia istotnej dla rozstrzygnięcia okoliczności faktycznej tj. daty wybudowania spornego budynku gospodarczego, zaś z ustaleniem tego faktu wiąże się z kolei ustalenie przepisów prawa materialnego właściwych do zastosowania w niniejszej sprawie.
Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z kolei art. 77 § 1 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W myśl art. 80 organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Obecny kształt i posadowienie budynku jest okolicznością w zasadzie niesporną. Budynek jest wolnostojący, usytuowany pomiędzy domem mieszkalnym a stodołą. Wskazuje na to zarówno kopia mapy sytuacyjno- wysokościowej z 2010 r (k. [...] ) jak i korelujący z nią szkic, wykonany przez organ I instancji w dniu 17 maja 2013r., stanowiący załącznik do protokołu kontroli.
Skarżąca na rozprawie oświadczyła, że budynek został zbudowany w latach 1985-1986 a następnie nie był już nigdy przebudowywany. Natomiast właściciel sąsiedniej nieruchomości, który kwestionuje posadowienie budynku zbyt blisko granicy jego działki (nr [...] ) twierdzi, że w latach osiemdziesiątych XX w. został wybudowany inny budynek, następnie został on rozebrany, a w jego miejsce w latach 1995-1996 powstał budynek istniejący w obecnym kształcie.
W aktach administracyjnych zgromadzone zostały różnego rodzaju dowody mające na celu ustalenie daty wykonania spornej samowoli budowlanej.
Skarżąca przedłożyła do akt sprawy pismo Wydziału Geodezji, Kartografii i Katastru Starostwa Powiatowego w K. (k. [...] ) z którego wynika, że budynek został naniesiony na mapę zasadniczą pomiędzy rokiem 1979 a 1998r., z czego wynika, że powstał w obecnym kształcie pomiędzy rokiem 1979 r. a 1998 r.
Na karcie [...] akt adm. znajduje się kserokopia decyzji nr [...] z dnia 17.07.1998r. o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wydana na wniosek F.L. (dla inwestycji: dobudowa garażu do istniejącego budynku gospodarczego). Z kserokopii mapy sytuacyjno-wysokościowej, stanowiącej załącznik do tej decyzji, potwierdzonej za zgodność z oryginałem przez WODGiK w K. w dniu 5 maja 1998r. wynika, że sporny budynek istniał wówczas w obecnym kształcie, tj. jako budynek wolnostojący pomiędzy domem mieszkalnym a stodołą.
Na karcie [...] akt PINB znajduje się kserokopia mapy sytuacyjnej w skali 1:1000, potwierdzonej za zgodność z oryginałem przez WODGiK w K. w dniu 16 kwietnia 1992 r. Kserokopię tej mapy przedłożył do akt w dniu 20 maja 2013r. S.L. . Nie jest wiadome dla jakich celów została sporządzona, można się jedynie domyślać z częściowo nieczytelnej pieczątki o treści: "warunkiem rozpoczęcia prac budowlanych jest wytyczenie w terenie projektowanej budowli a po jej zakończeniu wykonania inwentaryzacji (...)", że sporządzona została najprawdopodobniej na potrzeby realizacji robót budowlanych przez właścicieli działki [...] (na mapie znajduje się też wskazująca na ten fakt adnotacja "wypis z rejestru gruntów").
Na obu tych dokumentach znajduje się pieczęć organu I Instancji stwierdzająca zgodność kserokopii z oryginałem. Jednak obowiązkiem organu będzie w tym zakresie jednoznaczne oświadczyć, jakiego rodzaju dokument potwierdzał "za zgodność"- kserokopię oryginału dokumentu czy też oryginał dokumentów. Nie wynika to z protokołu przyjęcia strony z dnia 20 maja 2013r. Jeśli organ okoliczności te wyjaśni, potwierdzając prawdziwość i wiarygodność wyżej opisanych kserokopii map - co będzie jego obowiązkiem w ponownie prowadzonym postępowaniu - to wówczas będzie możliwe stwierdzenie, że jeszcze 16 kwietnia 1992r. nie istniał sporny budynek, ale inny, "przybudowany" do domu mieszkalnego, natomiast najpóźniej w dniu 5 maja 1998r. sporny budynek istniał w obecnym kształcie.
Dalej wskazać należy, że jedyne czytelne zdjęcie lotnicze dołączone zostało do akt organu II Instancji (k. [...] ) i zrobione zostało w dniu 18 maja 1997 r. (data wykonania zdjęcia). Ze zdjęcia tego wynika, że w chwili wykonania fotografii budynek w obecnym kształcie na działce nr [...] już istniał.
Wyżej przywołane dowody zgromadzone przez organ – choć częściowo wymagają jeszcze ich uwiarygodnienia – mogą stanowić podstawę do stwierdzenia dwóch okoliczności – po pierwsze, że na przestrzeni lat zaszła zmiana w miejscu posadowienia budynku gospodarczego na działce nr [...] (z pierwotnie przybudowanego do domu mieszkalnego na obecny - wolnostojący) a po wtóre, że fakt ten miał miejsce pomiędzy 16 kwietnia 1992 r. a 18 maja 1997 r.
W dalszym jednak ciągu wskazane wyżej daty są niewystarczająco precyzyjne w niniejszej sprawie, gdyż istotne jest ustalenie czy obecnie istniejący budynek powstał przed, czy też po 1 stycznia 1995r. i czy w związku z tym zastosowanie w sprawie będą miały przepisy ustawy Prawo budowlane z 24 października 1974 r. czy też ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994r. Rolą organu będzie przeprowadzenie postępowania dowodowego, które umożliwi ustalenie tej okoliczności. W tym celu może oczywiście skorzystać z dowodu w postaci zeznań świadków, jednak musi on zostać przeprowadzony zgodnie z wymogami art. 83 KPA. Znajdujące się w katach sprawy oświadczenia T.L. i B.K. (k. [...] ) są nieprzydatne dla ustalenia jakichkolowiek okoliczności. Dowód z zeznań świadka polega na składaniu zeznań. Należy podzielić pogląd E. Iserzona że "świadek może składać swoje zeznania tylko ustnie. Wynika to z samej treści pojęcia przesłuchania świadka" (E. Iserzon (w:) Komentarz, 1970, s. 172). Przewidziana w art. 50 § 1 i art. 54 § 1 możliwość wezwania "osoby" do złożenia zeznań na piśmie nie oznacza, że pisemne zeznanie jest dowodem z przesłuchania (zeznań) świadka. Pisemne oświadczenia osób fizycznych przedstawiane przez stronę lub bezpośrednio przez osoby składające na piśmie takie oświadczenia mogą stanowić źródło informacji o tym, że pewne osoby mogłyby być przesłuchane w charakterze świadka (K. Piasecki (w:) Komentarz do k.p.c., 1989, s. 840).
Natomiast złożone do akt sprawy: decyzja Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia 6 kwietnia 1995 nr [...] o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz decyzja Burmistrza Miasta i Gminy S. z dnia 16 sierpnia 1996r. nr [...] o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (obie wydane dla I. i S.L. ) do których załączono mapy wskazujące, że nie istnieje budynek gospodarczy który byłby zlokalizowany między budynkiem mieszkalnym oraz stodołą na działce ewid. nr [...] w miejscowości R. natomiast istnieje natomiast obiekt opisany literą "g", stanowiący "przybudówkę" do budynku mieszkalnego oznaczonego nr [...] , wobec uchylenie tych decyzji przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (m. innymi decyzja z dnia 10 października 1996r. dołączona do skargi , k. [...] akt sądowych) – same w sobie tracą nieco na wiarygodności jako dowód w postępowaniu.
Jednak z mapy wrysowanej na decyzji z 6 kwietnia 1995r. wynika, że w tej dacie istniał jeszcze budynek w poprzednim posadowieniu tj., w przybudowie do budynku mieszkalnego na działce [...] . Niezbędne zatem będzie wyjaśnienie z Burmistrzem Miasta i Gminy S. źródła pochodzenia mapy, z którego korzystał przy wydawaniu tej decyzji. Samo bowiem uchylenie decyzji w toku instancji nie czyni niewiarygodnym dokumentów na podstawie których ją wydano.
Do wyjaśnienia pozostaje także jeszcze jedne niespójny dowód w sprawie, tj. znajdująca się na karcie [...] akt PINB, mapa wznowienia znaków granicznych z 22 września 2011r., na której w dalszym ciągu widnieje budynek gospodarczy "przybudowany" do budynku mieszkalnego, nie ma na niej natomiast budynku istniejącego w terenie w kształcie obecnym.
Odnosząc się natomiast do zarzutów skarżącej, że nie został powołany biegły dla "uczytelnienia" zdjęć lotniczych względnie biegły z zakresu budownictwa, który mógłby określić datę wybudowania budynku, stwierdzić należy, co następuje. Zgodnie z art. 75 § 1 KPA jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Zgodnie natomiast z art. 78 § 1 KPA żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy.
Przenosząc to na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że jeżeli typowe środki dowodowe w postaci kwerendy akt archiwalnych w tym organów administracji architektoniczno – budowlanej, geodezyjnych i kartograficznych, ubezpieczeniowych, podatkowych itp. nie dadzą zadawalających wyników, to rzeczywiście dowód taki można rozważyć, jednak uprzednio wyjaśnić należy, czy w ogóle "uczytelnienie" zdjęcia lotniczego jest technicznie możliwe, jak również czy możliwe i wiarygodne jest tak precyzyjne – jak wymaga tego niniejsza sprawa - ustalenie daty budowy, przy pomocy opinii biegłego z zakresu budownictwa.
Sąd jednak zwraca uwagę na treść art. 262 KPA zgodnie z którym stronę obciążają te koszty postępowania, które wynikły z winy strony; zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. W uzasadnionych przypadkach organ administracji publicznej może zażądać od strony złożenia zaliczki w określonej wysokości na pokrycie kosztów postępowania. Niniejsze postępowanie dotyczy samowolnego zrealizowania budynku, co ostatecznie – w braku możliwości jego legalizacji -zagrożone jest nałożeniem na właściciela, inwestora lub zarządcę nieruchomości nakazu rozbiórki. Nie jest ustawowym obowiązkiem organu prowadzenie żądanych przez skarżącą dowodów w tego rodzaju postępowaniach, stąd liczyć się powinna z możliwością obciążenia jej kosztami prowadzonych na jej żądanie dowodów, które daleko wykraczają poza zwykły i typowy zakres postępowania dowodowego w sprawach samowoli budowlanej.
Ostatecznie wskazać zatem należy, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania tj. art. 7 i art. 77 Kpa w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedwczesne i niemożliwe byłoby zatem na obecnym etapie postepowania przesadzanie o właściwych do zastosowania w sprawie przepisach prawa materialnego, bez dokonania uprzednich, dokładnych ustaleń stanu faktycznego.
Z wyżej wymienionych względów orzeczono jak w sentencji na zasadzie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło