II SA/Kr 1164/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Kazimierz Bandarzewski Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak (spr.) WSA Wojciech Jakimowicz Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2009 r. sprawy ze skargi K.Z. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 3 października 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pieniężnego skargę oddala. K. Z. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego określonego w przepisach ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.). Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2008r., wydaną podstawie art. 1 ust. 1 i art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 2 ustawy o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, odmówił przyznania uprawnienia do wyżej wymienionego świadczenia. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie art. 2 cytowanej wyżej ustawy, który stanowi, że represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r. Natomiast zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza wykonywania pracy przymusowej przez co najmniej 6 miesięcy, a tylko taki okres represji daje podstawę do przyznania uprawnienia do świadczenia. K. Z. złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że jej matka, A. Z., zgodnie z dokumentacją przekazaną i potwierdzoną przez [...] Archiwum Miejskie i Państwowe oraz Zakład Pracowniczych Ubezpieczeń Emerytalnych Oddział W. w czasie II wojny światowej, przebywała na robotach przymusowych w W. w okresie od [...] lutego 1942r. do końca kwietnia 1945r., czyli 39 miesięcy i tam w okresie pracy przymusowej matki [...] października 1944r. urodziła się. K. Z. podkreśliła, że od momentu urodzin do połowy maja 1945 roku przebywała wraz z matką i starszą siostrą K. w W., co w sumie daje okres ponad 6 miesięcy w ramach pracy przymusowej. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] października 2008r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa oraz art. 2 pkt 2 lit. "a", art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, utrzymał w mocy decyzję objętą wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu organ podał, że K. Z. przebywała na terytorium III Rzeszy ale pobyt na deportacji po dniu [...] kwietnia 1945r., czyli po dacie wyzwolenia K. k/W., ustalonej na podstawie wydawnictwa: "Atlas II Wojny Światowej" pod redakcją Johna Keegana, Letter Perfect International, Warszawa 1995, stracił charakter represji w rozumieniu powołanej ustawy. Przymusowy pobyt wnioskodawczyni na deportacji trwał zatem 5 miesięcy i 16 dni (od dnia urodzenia do [...] kwietnia 1945 r.) i dlatego nie przysługuje jej prawo do świadczenia przewidzianego w ustawie, gdyż nie został spełniony zawarty w cytowanym wyżej przepisie warunek deportacji do pracy przymusowej poza terytorium państwa polskiego w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939 r. na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych na okres co najmniej 6 miesięcy. Organ wyjaśnił, że ustawa nie przewiduje uznania okresu prenatalnego za okres podlegania represjom, a pogląd ten podzielił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 października 2006r. sygn. akt II OSK 1013/06, podkreślając, że okres przed urodzeniem dziecka, w którym dziecko nie posiada obywatelstwa polskiego, nie jest okresem podlegania dziecka represjom w rozumieniu art. 1 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 2 lit. a ustawy. Skargę na powyższą decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła K. Z., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz podnosząc, że z dokumentów przekazanych z A. wynika, że matce skarżącej zaliczono jako okres podlegania ubezpieczeniu z tytułu pracy przymusowej cały miesiąc kwiecień 1945r. i przy takim obliczeniu skarżąca jest uprawniona do otrzymania wnioskowanego świadczenia. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto organ wskazał, że fakt opłacenia składki ubezpieczeniowej za miesiąc kwiecień 1945r. nie oznacza, że matka skarżącej pracowała do końca tego miesiąca, lecz, że za ten miesiąc zostały z góry opłacone składki. Ponadto z chwilą wyzwolenia tych terenów praca matki skarżącej i tak straciła przymusowy charakter w rozumieniu przepisów ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), w skrócie "ppsa", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 134 § 1 ppsa Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jest zgodna z prawem i dlatego skarga podlega oddaleniu. Stan faktyczny w niniejszej sprawie jest bezsporny. Matka skarżącej, A. Z., została deportowana do pracy przymusowej i przebywała w W. w okresie od [...] lutego 1942r. do końca kwietnia 1945r. Skarżąca urodziła się w okresie pracy przymusowej matki w dniu [...] października 1944r., natomiast miejscowość, w której matka wykonywała pracę przymusową została wyzwolona przez aliantów dnia [...] kwietnia 1945r. Ustawa z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.), zwana dalej "ustawą", przyznaje świadczenie pieniężne osobom, które podlegały represjom. W rozumieniu art. 2 pkt 1 lit. a ustawy przez represje należy rozumieć deportację (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed dnia 1 września 1939r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Ponadto, stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy, przesłanką przyznania świadczenia jest to, by osoba podlegająca represjom posiadała obywatelstwo polskie w okresie podlegania represjom oraz w czasie ubiegania się o przyznanie świadczenia, jak również miała obecnie stałe miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Należy podkreślić, że skarżąca urodziła się już po wywiezieniu jej matki do pracy przymusowej i z racji wieku nie mogła wykonywać pracy przymusowej, lecz można ją uznać za osobę podlegającą represjom w rozumieniu ustawy, ponieważ niemożność wykonywania pracy przez osobę deportowaną, np. z powodu wieku, nie wyklucza uznania, że podlegała ona represjom (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 grudnia 2000r., sygn. akt V SA 674/00). Skarżąca spełnia również wymóg posiadania obywatelstwa polskiego w okresie podlegania represji i obecnie oraz posiada stałe miejsce zamieszkania na terytorium Polski. Jednak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ prawidłowo uznał, że skarżąca nie spełnia przesłanki wywiezienia do pracy przymusowej na okres co najmniej sześciu miesięcy, ponieważ początek tego okresu stanowi dzień urodzenia skarżącej, czyli [...] października 1944r. Nie jest zasadne twierdzenie skarżącej, że do tego okresu należy zaliczyć także okres prenatalny, co potwierdził też NSA w wyroku z dnia 12 października 2006r. sygn. akt II OSK 1013/06, wskazując, że dziecko urodzone w okresie deportacji (wywiezienia) matki do pracy przymusowej w okresie przed urodzeniem nie posiada obywatelstwa polskiego, a więc nie jest to okres podlegania dziecka represjom w rozumieniu art. 1 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 2 lit. a ustawy. Sąd podziela również stanowisko, że z chwilą wyzwolenia danego terenu spod okupacji niemieckiej wykonywana tam przez deportowanych pracowników praca, choćby była nadal wykonywana, np. jako konieczna dla zachowania egzystencji, traciła przymiot przymusowości, jak i przymiot wykonywania jej na terenach okupowanych przez III Rzeszę (tak NSA w wyroku z dnia 9 sierpnia 2001r. sygn. akt V SA 3877/00). Skoro więc tereny, na których przebywała skarżąca wraz z matką zostały wyzwolone [...] kwietnia 1945r., okresu przypadającego po tym dniu nie można zaliczyć skarżącej do okresu podlegania represjom w rozumieniu ustawy, choćby matka skarżącej nadal przebywała na tym terenie, podlegała ubezpieczeniu z tytułu wykonywanej pracy, a nawet faktycznie tą pracę wykonywała już nie jako pracę przymusową. Zatem skarżąca podlegała represjom w okresie od [...] października 1944r,. do [...] kwietnia 1945r., czyli przez okres krótszy niż sześć miesięcy. Zasadna więc była odmowa przyznania skarżącej świadczenia wynikającego z ustawy. Ponieważ organ w sposób prawidłowy przeprowadził postępowanie, ustalił wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia okoliczności i właściwie zastosował do tak ustalonego stanu faktycznego odpowiednie przepisy, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i dlatego na podstawie art. 151 ppsa oddalił skargę.