II SA/Kr 1165/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Zimmermann (spr.) Sędziowie WSA (del.) Robert Sawuła WSA Mariusz Kotulski Protokolant: Anna Fugiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi A. Ż. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] 2005r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji odmawiającej uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana. II SA/Kr 1165/05 UZASADNIENIE Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. – Powiat Grodzki, postanowieniem z dnia [...] 2001 r. nakazał A. Ż., właścicielowi budynku przy ul. [...] w K., usunięcie nieprawidłowości poprzez wykonanie prac, polegających na wzmocnieniu więźby dachowej, wymianie pokrycia dachowego, wymianie stolarki okiennej i drzwiowej oraz na przemurowaniu kominów nad dachem, do dnia 30 października 2001 r. Decyzja ta stała się ostateczna. Na wniosek współwłaściciela w/w budynku, K. K., PINB w K. postanowieniem z dnia [...] 2004 r. wznowił postępowanie zakończone w/w decyzją ze względu nieuczestniczenie K. K. w postępowaniu bez jego winy. Decyzją z dnia [...] 2005 r. Nr [...] PINB w K. odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] 2001 r. W uzasadnieniu organ napisał, że z analizy dokumentów sprawy wynika, że w trakcie toczącego się w 2001 roku postępowania administracyjnego K. K. nie został ujawniony w księdze wieczystej KW [...] jako współwłaściciel nieruchomości obejmującej działkę nr 84 obr. [...] na której usytuowany jest budynek w stosunku do którego organ wydał decyzję z dnia [...] 2001 r. Postanowienie Sądu o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym L. C. wnioskodawca uzyskał w dniu [...] 2000 r. Jego prawomocność Sąd stwierdził w dniu [...] 2000 r., czyli na co najmniej 9 miesięcy przed wydaniem decyzji ale K. K. nie ujawnił swojego prawa w księdze wieczystej. Fakt przebywania poza granicami Polski w niesprecyzowanym okresie nie jest wystarczającym argumentem usprawiedliwiającym brak działania w tym przedmiocie, ponieważ powyższe czynności można było załatwić poprzez ustanowionego pełnomocnika. Nieujawnienie prawa własności w sposób prawem przewidziany nastąpiło więc z winy wnioskodawcy. W tej sytuacji organ stwierdził, że brak jest przesłanek wynikających z art. 145 1 pkt. 4 k.p.a. K. K. wniósł od powyższej decyzji odwołanie, w którym napisał, że po nabyciu spadku po zmarłym dziadku L. C. był zmuszony w trybie pilnym wyjechać do RPA, gdzie przebywała jego matka z powodu jej obłożnej choroby. W tym czasie A. Ż. celowo wprowadził w błąd Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego podając fałszywie, że jest jedynym właścicielem działki nr 84/1 oraz podnosząc, że jest samoistnym właścicielem całej parceli oraz znajdującego się tam budynku. Organ Administracyjny wydając decyzje A. Ż., nie sprawdził czy on jest samoistnym właścicielem całej parceli wraz z zabudowaniami, do czego był zobligowany. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] 2005 r. Nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu tej decyzji WINB napisał, że podstawą wznowienia postępowania administracyjnego była przesłanka określona w art. 145 1 pkt 4 K.p.a. Przed wydaniem decyzji z dnia [...] 2001 r. organ pierwszej instancji ustalił stan własności działki nr 84/1 na podstawie wypisu z KW nr [...] z dnia[...] 2001 r. W ocenie MWINB przyjęcie przez PINB domniemania prawdziwości wpisu zawartego KW jest prawidłowe. Jednocześnie słusznie zauważa skarżący, iż w postępowaniu pominięto drugiego ze współwłaścicieli ujawnionego w wypisie z KW nr [...] z dnia [...] 2001 r., S. z C. B. Powyższe wskazuje na niekonsekwencję organu I instancji w stosowaniu przepisów dotyczących ksiąg wieczystych, a w szczególności powołanego już przepisu art. 3 ust. 1. Jednocześnie należy stwierdzić, iż fakt pominięcia w postępowaniu S. B. nie może być uwzględniony, ponieważ na mocy art. 147 K.p.a: wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 1 pkt 4 oraz w art. 145a następuje tylko na żądanie strony. Jak jednak wynika z materiału dowodowego przedłożonego przez K. K., stan prawny ujawniony w Księdze Wieczystej — na dzień wydania decyzji z dnia [...] 2001 r. był niezgodny ze rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. Z przedłożonych prawomocnych postanowień sądu cywilnego—wynika, iż już w 2000 r. jednym ze współwłaścicieli nieruchomości był obok A. Ż. K. K. Należy podkreślić jednocześnie, że wpis do Księgi Wieczystej dotyczący prawa własności nieruchomości nie ma charakteru konstytutywnego. Powyższe oznacza, iż ukształtowanie prawa własności do nieruchomości następuje w wyniku określonego zdarzenia prawnego, a nie w wyniku wpisu do KW. Organ pierwszej instancji wydając skarżoną decyzję ocenił, iż w sprawie nie zaistniała powołana przez skarżącego okoliczność, o której mowa w art. 145 1 pkt 4 K.p.a. P1NB stwierdził, iż nieujawnienie nowego stanu prawnego w Księgach Wieczystych nastąpiło z winy K. K. W szczególności organ pierwszej instancji wskazał, iż przed wydaniem decyzji z dnia [...] 2001 r. K. K. miał co najmniej 9 miesięcy na ujawnienie nowego stanu prawnego nieruchomości. Organ pierwszej instancji wskazał ponadto, iż fakt przebywania poza granicami Polski w niesprecyzowanym okresie nie jest wystarczającym argumentem usprawiedliwiającym brak działania w tym przedmiocie, ponieważ powyższe czynności można było załatwić przez pełnomocnika. Mając na uwadze celność powyższego stanowiska, MWINB stwierdza, iż organ pierwszej instancji w zakresie ustalenia stanu prawnego nieruchomości uczynił wystarczające ustalenia. W ocenie MWINB brak jest przesłanek do wskazania po stronie organu I instancji winy w nie ustaleniu K. K. jako jednego ze współwłaścicieli nieruchomości. W ocenie organu odwoławczego po stronie skarżącego można dopatrzyć się braku należytej staranności w ujawnieniu swych praw w KW. Niezależnie od powyższego MWINB stwierdza, iż wydane przez PINB rozstrzygnięcie w sprawie jest przedwczesne. Należy bowiem zważyć, iż po wznowieniu postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, właściwy organ winien zbadać nie tylko przesłankę będącą podstawą do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania, ale wszystkie przesłanki o którym mowa w art. 145 § 1, do badania których jest uprawniony (art. 145 § 1 pkt 1-3 i 5-8 Kpa). Nasuwa się jednak pytanie — czy postanowienie o wznowieniu postępowania granic tych nie zawęża tylko do podstawy wznowienia postępowania wyznaczonej w postanowieniu? Z art. 149 § 2 wynika odpowiedź negatywna, postanowienie otwiera bowiem postępowanie co do przyczyn wznowienia postępowania, a zatem postępowanie co do wszystkich podstaw wznowienia postępowania wyliczonych art. 145 1 (za wyjątkiem art. 145 1 pkt 4). W świetle powyższego należy stwierdzić, iż organ pierwszej instancji ograniczył się jedynie do zbadania czy w sprawie nie zachodzi przesłanka określona w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. Co prawda w uzasadnieniu skarżonej decyzji P1NB stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie znalazł podstaw do wznowienia postępowania z urzędu, jednak analiza materiału dowodowego prowadzi do odmiennego wniosku. W świetle ujawnienia nowych dokumentów, tj.: w szczególności postanowienia Sądu Rejonowego a w K. z dnia [...] 2000 r., z którego wynika, iż K. K. na dzień wydania decyzji z dnia [...] 2001 r. był współwłaścicielem działki nr 84/1 obr. [...] w K., w ocenie organu odwoławczego szczegółowej oceny wymaga, czy w sprawie nie zaistniała przesłanka o której mowa w art. 145 1 pkt 5 Kpa. Powyższe ma w szczególności znaczenie dla ustalenia podmiotu zobowiązanego do realizacji obowiązków wynikających z art. 66 ustawy Prawo budowlane, który był podstawą wydania decyzji. Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. Ż. Napisał on, że zalecone prace budowlane zostały już wykonane i sprawa stała się bezprzedmiotowa. Wznowienie postępowania w tej sprawie jest więc niedorzeczne. Dodał on, że w chwili wydania decyzji w dniu [...] 2001 r. ani on ani organ nie wiedzieli, że istnieje drugi współwłaściciel posesji przy ul. [...] w K. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Art. 138 § 2 K.p.a., który stanowi podstawę dla zaskarżonej decyzji ma charakter wyjątkowy. Polski system postępowania administracyjnego odwoławczego jest bowiem zbudowany w ten sposób, że organ odwoławczy posiada przede wszystkim – co do zasady kompetencje reformacyjne a jego zadaniem jest ponowne rozpatrzenie toczącej się sprawy administracyjnej, a nie tylko kontrola decyzji organu pierwszej instancji. Dlatego też przepis ten nie może być interpretowany rozszerzająco ani nadużywany, a organ II instancji może z niego korzystać wyłącznie wtedy, gdy rzeczywiście "rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. W analizowanej tu sprawie takie okoliczności nie zachodziły. Organ II instancji sam bowiem stwierdził, że w zakresie ustalenia stanu prawnego nieruchomości organ I instancji poczynił wystarczające ustalenia. Rzeczywiście cały materiał dowodowy sprawy wskazuje na to, że wina za nieuczestniczenie w postępowaniu w sprawie usunięcia nieprawidłowości budowlanych w budynku przy ul. [...] w K., leży po stronie K. K. Nie zadbał on o ujawnienie w Księdze Wieczystej faktu nabycia spadku, toteż nie można twierdzić, że nie uczestniczył on w postępowaniu bez własnej winy (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.). Organ II instancji zastosował więc swoją kompetencję kasacyjną wyłącznie dlatego, że w istniejącej sytuacji faktycznej i prawnej dopatrzył się możliwości wzięcia pod uwagę innej przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego, w szczególności przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Takie rozumowanie nie było jednak trafne. Nie jest bowiem słuszna teza, że w postępowaniu wznowionym ocenia się wszystkie możliwe przyczyny wznowienia, o jakich mowa w art. 145 § 1 k.p.a. Postępowanie wznowiono bowiem zawsze w oparciu o konkretną przyczynę i tę właśnie przyczynę bada się ponownie we wznowionym postępowaniu. Gdy dana przyczyna się potwierdzi, prowadzi się wznowione postępowanie. Gdyby miało być inaczej, należałoby wydać odrębne postanowienie o wznowieniu postępowania administracyjnego z innej przyczyny, niż dotychczas ustalona. W tych okolicznościach Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z art. 138 § 2 K.p.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy i orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Zastosowano art. 152 tejże ustawy, a o kosztach postanowiono na podstawie jej art. 200.