II SA/Kr 1165/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Tuszyńska po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi H. G. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia: zwolnić skarżącą H. G. z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych H. G. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Skarga zawierała wniosek o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Wnioskodawczyni oświadczyła, że jest właścicielką domu o powierzchni około 90m2 oraz nieruchomości o powierzchni 0,38 ha. Nie posiada oszczędności ani przedmiotów majątkowych. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z synem w wieku 27 lat, który jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Podała, że miesięcznie otrzymuje dochód w wysokości 1308 zł. tytułem wynagrodzenia za pracę. Wskazała, że na opłaty i lekarstwa miesięcznie wydatkuje około 400 zł, dodatkowo w zimie dochodzi do tego koszt opału w wysokości 1000 zł miesięcznie. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 7 grudnia 2007 r. skarżąca H. G. została zwolniona od wpisu sądowego, w pozostałym zakresie jej wniosek o zwolnienie z kosztów został oddalony. W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca z racji wysokości uzyskiwanego dochodu i konieczności utrzymania syna, a także z uwagi na wysokość wpisu nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i najbliższych ponieść pełnych kosztów wpisu sądowego w sprawie. Jednocześnie jednak podkreślono, że obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych oraz wskazano, że wyłożenie kosztów ma charakter czasowy, gdyż w razie uwzględnienia skargi przysługuje skarżącej prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Od postanowienia w wymaganym terminie H. G. wniosła sprzeciw w którym podniosła, że dom, będący jej własnością wymaga gruntownego remontu. Konieczna jest wymiana okien i dachu oraz całkowity remont wnętrza, tak aby możliwe było w nim dalsze zamieszkiwanie. Uzyskiwane przez nią dochody wystarczają jedynie na bieżące utrzymanie i trudno jest poczynić z tej kwoty jakiekolwiek oszczędności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Rozpoznając wniosek H. G. o zwolnienie od kosztów sądowych Sąd uznał, że zasługuje on na uwzględnienie. Przepis art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) stanowi, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego (245 § 2 ppsa). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ppsa). Przesłanki przyznania osobie fizycznej prawa pomocy uregulowane zostały w art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 ppsa, i tak przyznanie jej w zakresie całkowitym następuje, gdy ubiegający się o nią wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym, gdy dowiedzie, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jak konsekwentnie podnoszone jest w orzecznictwie sądów administracyjnych zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłat sądowych stanowi instytucję wyjątkową i dlatego może być stosowane jedynie wtedy, gdy strona istotnie nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty tej należności, przy czym jej sytuacja finansowa jest tego rodzaju, że zapłata kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej i mogła przyczynić się do uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawcy i jego rodziny. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej uzależnione jest w pierwszej kolejności od sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia [...]). Uzyskanie pomocy ze strony państwa jest zatem możliwe dopiero w sytuacji, gdy oszczędności jakie jest w stanie poczynić skarżący okażą się niewystarczające dla pokrycia kosztów sądowych czy ustanowienia adwokata. Wnioskodawczyni złożyła wniosek o zwolnienie jej z kosztów sądowych. W ocenie Sądu jej sytuacja materialna uzasadnia przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie, gdyż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawczyni uzyskuje niewielki dochód, posiada dodatkowo na utrzymaniu syna, który nie dokłada się do wspólnego gospodarstwa domowego. Konieczność ponoszenia comiesięcznych kosztów oraz brak - poza domem, który zaspokaja potrzeby mieszkaniowe rodziny - majątku i oszczędności nie pozwalają na uznanie, że wnioskodawczyni ma możliwość poczynić jakiekolwiek oszczędności celem zainicjowania postępowania sądowego. Dodatkowo, jak podniosła w sprzeciwie, istnieje potrzeba przeprowadzenia kompleksowego remontu domu, aby możliwe było dalsze w nim zamieszkiwanie. Nałożenie w takiej sytuacji na wnioskodawczynię obowiązku poniesienia kosztów postępowania sądowego prowadziłoby do pozbawienia jej środków pieniężnych, które z trudem wystarczają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ppsa w zw. z art. 245 § 3 ppsa, orzekł jak w sentencji.