II SA/Kr 1169/01

WyrokWSA w Krakowie2005-06-06

Skład orzekający: Sędzia NSA Izabela Dobosz, WSA Małgorzata Brachel -Ziaja, AWSA Wojciech Jakimowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie w sprawie świadczenia pieniężnego dla osób deportowanych do pracy przymusowej, jeśli wniosek został złożony po terminie ustawowym, a przepis, na podstawie którego umorzono postępowanie, został uznany za niezgodny z Konstytucją?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu, uznając, że naruszenie prawa uzasadnia wznowienie postępowania administracyjnego. Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności przepisu dotyczącego terminu składania wniosków z Konstytucją, co umożliwia merytoryczne rozpoznanie uprawnień skarżącej.
Stan faktyczny
Skarżąca Z.U. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. Organ pierwszej instancji umorzył postępowanie, uznając wniosek za złożony po terminie ustawowym. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją organu drugiej instancji. Skarżąca wniosła skargę, podnosząc, że opóźnienie w złożeniu dokumentów wynikało z nieznajomości przepisów, a jej roszczenia zostały uznane przez inne instytucje.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i zasądzono od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 czerwca 2005r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabela Dobosz (spr) Sędziowie WSA Małgorzata Brachel -Ziaja AWSA Wojciech Jakimowicz Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2005r. ze skargi Z. U. na decyzję Kierownika Urzędu d/s Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] 2001 r., Nr [...] w przedmiocie świadczenia z tytułu deportacji I uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą j a decyzję tegoż organu z dnia [...] 2000r. II zasądza od Kierownika Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. na rzecz skarżącej Z. U. kwotę 10 zł (dziesięć zł) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją Kierownika Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...]. 2000r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 105 § 1 kpa w zw. z art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31. 05. 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich / Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm. / umorzono postępowanie administracyjne w sprawie wniosku o przyznanie uprawnienia do świadczenia pieniężnego, które złożyła Z.U. Stwierdzono, że wniosek został złożony po terminie ustawowym tj. 31.12. 1999r. Termin ten nie może być przez organ przedłużony. Jego uchybienie powoduje bezskuteczność czynności procesowej podjętej przez stronę, a wszczęte postępowanie administracyjne jest bezprzedmiotowe i należy je umorzyć. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Z.U. podaje, że złożyła dokumenty dotyczące pracy przymusowej w III Rzeszy. Pracowała od [...]. 1942r. do końca wojny w H. Opóźnienie w złożeniu dokumentów wynikało z nieznajomości przepisów, o których dowiedziała się dopiero w Stowarzyszeniu Polaków Poszkodowanych przez III Rzeszę w K. ZUS i Fundacja Polsko - Niemieckie Pojednanie uznały jej pracę przymusową i wypłaciły stosowne świadczenia. Nie rozumie dlaczego Kierownik Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił jej przyznania dodatku do renty. Decyzją Kierownika Urzędu d /s Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] 2001 r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 127 § 3, 138 § 1 pkt 1i 105 § 1 kpa oraz art. 4 ust. 5 ustawy z 31. 05. 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich / Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm. / utrzymano w mocy decyzję własną z dnia [...] . 2000r. Organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z.U. wnosi o uchylenie decyzji, czuje się nią pokrzywdzona. Nie mogła w stosownym terminie zebrać dokumentów świadczących o pracy niewolniczej na rzecz III Rzeszy. Nie rozumie postępowania Urzędu, gdyż zarówno ZUS, jak i Fundacja Polsko- Niemieckie Pojednanie uznały jej roszczenia. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu d/ s Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosi o jej oddalenie podtrzymując argumenty, o których mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z 30. 08. 2002r - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153 poz. 1270 / sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Skargi wniesione przed 1. 01. 2004r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego podlegają obecnie rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Sądowa kontrola wykazała naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z 17.06. 2003r. sygn. akt P 24/02 / Dz. U. Nr 110 poz. 1060/ orzekł o niezgodności art. 4 ust. 5 ustawy z dnia 31. 05. 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich /Dz. U. Nr 87 poz. 395 z 1998r. ze zm. / z art. 2 i 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Daje to możliwość wznowienia postępowania w oparciu o art. 190 ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 145a §1 kpa i merytorycznego rozpoznania uprawnień skarżącej. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 §1 pkt 1 " b" -prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30. 08. 2002r. / Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm./. Do spraw, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1. 01. 2004r i postępowanie nie zostało zakończone / co dotyczy niniejszej sprawy / stosuje się bowiem powołane wyżej przepisy. O kosztach orzeczono na podstawie art. 55 ust.1 ustawy z dnia 11. 05. 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym / Dz. U. Nr 75 poz. 364 ze zm. / oraz art. 97 § 2 cytowanej wyżej ustawy z dnia 30. 08. 2002r. przepisy wprowadzające ustawę - prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153 poz. 1271/.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło