II SA/Kr 1172/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku stałego p o s t a n a w i a I. umorzyć postępowanie w sprawie zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić dla skarżącej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. W dniu [...] kwietnia 2008r. G. K. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] wydaną w przedmiocie zasiłku stałego. Strona skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z uwagi na bardzo zły stan zdrowia, z czym związane są ogromne wydatki, a co za tym idzie - brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów i ustanowienia adwokata z wyboru. Podnosi, iż jest osobą przewlekle chorą na toczeń, nie ma żadnych środków do życia, utrzymuje się wraz z małoletnim synem jedynie z doraźnej pomocy OPS w W. Odnosząc się do wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych, Sąd umorzył postępowanie w tej kwestii. Z przepisu bowiem art. 239 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – wynika, iż nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych strony skarżące działanie lub bezczynność organów w sprawach m.in. z zakresu pomocy i opieki społecznej, dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej, dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych i rehabilitacyjnych, ze stosunków pracy i stosunków służbowych itp. Ponieważ przedmiotowa sprawa należy właśnie do katalogu spraw zwolnionych mocą ustawy z obowiązku uiszczania przez skarżących kosztów sądowych – Sąd na podstawie art. 161 par. 1 pkt 3 w zw. z art. 239 cyt. ustawy umorzył postępowanie w tej kwestii. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącej o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, Sąd zważył, co następuje. Zdaniem Sądu, wniosek skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z małoletnim synem. Nie posiada żadnych stałych dochodów. Utrzymuje się z zasiłków z OPS w W., zasiłku stałego, celowego, okresowego w łącznej wysokości 759 zł. Jak wskazuje, wszystkie otrzymywane zasiłki przeznaczane są na zakup żywności i niewielka ich część na stałe, najpotrzebniejsze leki. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca posiada dom o pow. 482 m2 o pow. mieszkalnej 100 m2, w całości zajęty przez komornika. Nie wykazuje natomiast we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Instytucja przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie swego udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowe. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, strona wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępstwa procesowego z wyboru. Wnioskodawczyni nie posiada stałego dochodu, nie pracuje, nie otrzymuje świadczeń emerytalno – rentowych, utrzymuje się jedynie z czasowych, nieregularnych świadczeń z Ośrodka Pomocy Społecznej w W., ma na utrzymaniu nieletniego syna, nie ma możliwości rozporządzania swym majątkiem, gdyż zajęty jest przez komornika. Przedstawia ponadto szereg faktur poświadczających jej wydatki na utrzymanie i media, oraz poświadczające otrzymaną pomoc z Ośrodka Pomocy Społecznej. Sąd przy uznaniu i ocenie czy wnioskodawcy należy przyznać adwokata z urzędu, czy też nie, bierze pod uwagę jedynie przesłanki ekonomiczne, a nie charakter czy też okoliczności sprawy, które uzasadniałyby bądź nie przyznanie kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Regulacje ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – w zakresie prawa pomocy nie uzależniają bowiem przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. W powyższej sprawie, zdaniem Sądu, sytuacja rodzinno – bytowa strony w pełni i bez wątpliwości uzasadnia przyznanie jej pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).