II SA/Kr 1182/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Nawara - Dubiel po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych po wniesieniu przez nią sprzeciwu od postanowienia referendarza z dnia 9 listopada 2012 r. o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie skargi P.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 18 czerwca 2012 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy postanawia: oddalić wniosek. W dniu 3 września 2012 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosek P.F. o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. We wniosku skarżąca oświadczyła, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem. Ich miesięczny dochód wynosi 2.399,84 zł i stanowi go świadczenie emerytalne skarżącej w wysokości [...] zł oraz dochód syna z pracy dorywczej w wysokości [...] zł. W skład majątku skarżącej wchodzi dom o pow. 84 m2 oraz działka o pow. 451 m2. P.F. podniosła, iż jej miesięczny dochód jest niski, a wydatki i choroba pochłania jego większość (jest po operacji serca i choruje na cukrzycę). Syn T.F. nie posiada żadnego wartościowego majątku. Referendarz na podstawie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wezwał skarżącą do: ← przedłożenia zaświadczenia z właściwego Wydziału Komunikacji o pojazdach mechanicznych zarejestrowanych na nazwisko skarżącego lub osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym; ← udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem, w tym kserokopii rachunków i faktur za media za ostatni okres rozliczeniowy oraz innych potwierdzających wydatki konieczne; ← przedstawienie zeznania podatkowego za rok 2011; ← przedstawienie historii rachunku bankowego prywatnego i firmowego za ostatnie trzy miesiące; ← oświadczenie jaki rodzaj działalności prowadzi, oraz przedłożenie deklaracji VAT za miesiące sierpień i wrzesień 2012 r. ← oświadczenie czy skarżąca korzysta z pomocy opieki społecznej, jeśli tak to w jakim zakresie. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca w piśmie z dnia 4 października 2012 r. oświadczyła, iż nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Przedstawiła kserokopię zeznania podatkowego za rok 2011. oraz zestawienie miesięcznych wydatków koniecznych, na które składają się opłaty za energię elektryczną w wysokości 106,71 zł, za dostawę gazu za okres od czerwca do sierpnia 2012 r. – 359,23 zł, woda ścieki – 653,4 zł, wywóz śmieci - 41,48 zł, rata pożyczki – 669,14 zł. Skarżąca dołączyła plik faktur za zakup leków za okres od czerwca do września 2012 r. Ponadto skarżąca przedstawiła dowody wpłat podatku od nieruchomości, który w miesiącu wrześniu 2012 r. wynosił 66,00 zł – nieruchomość przy ul. [...] oraz za nieruchomość przy ul. [...] – 33,00 zł. Dołączyła wyciągi z konta bankowego za okres od czerwca do sierpnia 2012 r. Oświadczyła też, iż jej działalność polega na handlu kwiatami i przedstawiła zaświadczenie z Urzędu Komunikacji z dnia 4 października 2012 r., z którego wynika, iż jest ona właścicielem czterech samochodów a syn T. jednego samochodu. Jednocześnie wyjaśniła, że pojazdy ujawnione w zaświadczeniu dawno już zbyła tylko, nie dopełniła formalności zgłoszenia tego faktu do urzędu, a umów kupna sprzedaży tych pojazdów już nie posiada. Referendarz postanowieniem z 9 listopada 2012 r. orzekł o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych uznając, że nie zachodzą szczególne okoliczności, określone w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. pozwalające na skuteczne ubieganie się o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał, że skarżąca posiada stały miesięczny dochód w postaci świadczenia emerytalnego, prowadzi też działalność gospodarczą w postaci handlu kwiatami. Dodatkowo domowy budżet zasila syn skarżącej, który z pracy dorywczej uzyskuje dochód w wysokości 500 zł. Skarżąca w miesiącu ponosi koszty związane z opłatą rachunków oraz spłatą kredytu na łączną kwotę [...] zł. Wykazując wydatki konieczne skarżąca nie ujęła wydatków na żywność, środki czystości czy ubrania. Koszty te po dodaniu powyższych okazałaby się znacznie wyższe. Poza tym decydując się na zaciągnięcie pożyczki skarżąca musiała liczyć się ze stałym obciążeniem miesięcznym w postaci raty, która jest znacznym wydatkiem w domowym budżecie. Musiała więc przewidzieć, iż jej dochód miesięczny będzie na tyle wysoki, iż będzie mogła podołać takiemu zobowiązaniu. W opinii orzekającego skarżąca nie wykazała wszystkich źródeł swojego miesięcznego dochodu. Jej wydatki wykazane oraz te, których nie ujęła przekraczają znacznie deklarowany miesięczny dochód. Skarżąca wniosła sprzeciw od powyższego postanowienia podnosząc, że kwota 2 399,84 zł brutto nie jest wygórowaną sumą na utrzymanie przy jej schorzeniach i ciągłych podwyżkach. Podkreśliła, że jest właścicielem samochodu BMW z 1996 roku, a pozostałe samochody sprzedała wiele lat temu. Wskazała również, że nie przechowuje paragonów dokumentujących codzienne zakupy żywności i dlatego ich nie dostarczyła. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2 012 r., poz. 270) - dalej zwanej P.p.s.a. - w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skarżąca domaga się zwolnienia od kosztów sądowych, a więc przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała wystarczająco wiarygodnie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że ustalenia poczynione przez referendarza sądowego w postanowieniu z dnia 9 listopada 2012r. są prawidłowe. Skarżąca posiada stałe źródło dochodu z tytułu emerytury a syn dorywczo zarabia około 500 zł miesięcznie. Zgodnie z zaświadczeniem Urzędu Miasta K. Wydział Ewidencji i Pojazdów, Skarżąca na swoje nazwisko jako współwłaścicielka posiada zarejestrowane trzy samochody a pozostałych dwóch jest współwłaścicielką. Nie jest wiarygodne oświadczenie Skarżącej, że obecnie jest współwłaścicielką już tylko samochodu marki BMW, gdyż pozostałe samochody zbyła i nie otrzymała z tego tytułu żadnych dokumentów. Doświadczenie wskazuje, że jeżeli samochód jest zbywany to jest wyrejestrowywany – choćby po to, aby zaprzestać ponoszenia kosztów składki na obowiązkowe ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. Również w przypadku złomowania samochodów z powodu ich stanu technicznego i wieku wydawane są stosowne dokumenty, niezbędne do tego samego celu. Zresztą nawet gdyby przyjąć, że rzeczywiście Skarżąca posiada już tylko jeden samochód (co jest niewiarygodne w świetle zalegającego w aktach dokumentu), to utrzymanie nawet jednego samochodu powoduje również konkretne wydatki takie jak wspomniana wyżej składka na ubezpieczenie OC, opłaty za przeglądy rejestracyjne, zdarzające się naprawy czy też wydatki na paliwo. Dodatkowo z zeznania PIT -36 Skarżącej za 2011 wynika, że prowadzi ona działalność gospodarczą, z której wykazała stratę w wysokości 11 130,05 zł. Wskazać jednak trzeba że strata podatkowa wynika z realnie poniesionych wydatków na koszty uzyskania przychodu. Oznacza to, że koszty te faktycznie musiały zostać przez Skarżącą poniesione (wydatkowane) i udokumentowane. Z rachunku matematycznego wynika ze jest to około 1000 zł miesięcznie ponad przychód. Działalność ta nie została zawieszona ani też zamknięta, a to z kolei oznacza, że Skarżąca mimo wykazywanych strat widzi możliwości jej comiesięcznego dofinansowywania. Po dodaniu wyżej wskazanej kwoty około 1000 zł, do kwoty comiesięcznych rachunków w wysokości 2160,93 zł wyliczonej przez referendarza sądowego, otrzymujemy kwotę 3160 zł, która co ważne nie uwzględnia kosztów utrzymania nawet jednego samochodu, zakupu żywności, środków czystości, higienicznych i innych bieżących wydatków. Byłaby to kwota dalece przekraczająca wykazane przez Skarżącą wpływy. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Na podstawie zebranych w sprawie materiałów, Sąd nie jest w stanie wystarczająco i przekonywująco stwierdzić, iż skarżąca, z uwagi na przedstawione przez nią okoliczności, do takich osób należy, w szczególności biorąc pod uwagę, iż w pierwotnym formularzu skarżąca nie wyjawiła, iż ona lub jej syn posiadają kilka samochodów, a ma to istotne znaczenie zarówno dla oceny przesłanek przyznania prawa pomocy jak i wiarygodności złożonych przez stronę oświadczeń. Biorąc powyższe pod uwagę należało przyjąć, że skarżąca nie wykazała zasadności wniosku, wobec czego Sąd oddalił wniosek na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 p.p.s.a.