II SA/Kr 1189/09
WyrokWSA w Krakowie2009-10-12
Skład orzekający: Wojciech Jakimowicz, Aldona Gąsecka-Duda, Mirosław Bator
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, jeśli odszkodowanie to zostało już wcześniej ustalone ostatecznym orzeczeniem?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej ma prawo umorzyć postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, jeśli odszkodowanie to zostało już wcześniej ustalone ostatecznym orzeczeniem. Zasada trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 k.p.a.) sprzeciwia się ponownemu rozpatrywaniu sprawy zakończonej ostateczną decyzją. Wszczęcie nowego postępowania w takiej sytuacji skutkowałoby wadą nieważności decyzji jako dotyczącej sprawy już rozstrzygniętej.Stan faktyczny
K.L. wniosła o ustalenie odszkodowania za nieruchomość wywłaszczoną w latach 60. XX wieku. Organ pierwszej instancji (Starosta) umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ odszkodowanie zostało już ustalone ostatecznymi orzeczeniami z lat 1962 i 1963. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. K.L. wniosła skargę do WSA, kwestionując zasadność umorzenia i domagając się "godziwej zapłaty", wskazując na niską wartość pierwotnego odszkodowania i zmiany prawne.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie WSA Aldona Gąsecka-Duda / spr./ WSA Mirosław Bator Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2009 r. sprawy ze skargi K.L. na decyzję Wojewody z dnia 5 czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania skargę oddala
Decyzją Starosty N. z dnia 30.01.2009r. znak [.....] , na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art. 129 ust. 1 i ust. 5 ustawy z dnia 21.08. 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jednolity Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) umorzono postępowanie w sprawie ustalenia na rzecz K.L. odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako parcele gruntowe l.kat. [.....] o powierzchni 978 m2 i l.kat. [.....] o powierzchni 1823 m2, położoną w S. , wywłaszczoną na cele budowy osiedla mieszkaniowego.
Orzekając w ten osób podano, że wniosek o ustalenie i wypłatę odszkodowania z tytułu wywłaszczenia nieruchomości wpłynął do dnia 19.02.2008r. W piśmie z dnia [.....] 09.2008r. K.L. sprecyzowała zaś, że przedmiotem jej żądania są parcele gruntowe l.kat. [.....] i l.kat. [.....] w S. , wywłaszczone na cele budowy osiedla mieszkaniowego.
W toku postępowania ustalono, że orzeczeniem o wywłaszczeniu nieruchomości Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 6.07.1961r. znak [.....] wywłaszczono na rzecz Państwa m.in. nieruchomość położoną w S. , oznaczoną jako pgr l.kat. [.....] o powierzchni 978 m2, stanowiącą własność A.Z. w 1/z części oraz nieżyjącego J.Z. w 1/2 części. W uzasadnieniu wskazano, że wymieniona nieruchomość została wywłaszczona dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych, a w szczególności na cele budownictwa mieszkaniowego w S. Przedmiotowe orzeczenie zostało wydane na podstawie przepisów ustawy z dnia 12.03.1958r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości.
Postanowieniem Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 8.12.1962r. znak [.....] sprostowano powyższe orzeczenie o wywłaszczeniu w ten sposób, że jako przedmiot wywłaszczenia wskazano pgr l.kat. [.....] o powierzchni 978 m2 oraz pgr l.kat. [.....] o powierzchni 1823 m2, stanowiące własność nieżyjącego J.Z. w 1/2 części oraz [.....] A.Z. w 1/2 części.
Postanowieniami Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 24.01.1962r. znak [.....] , sprostowanymi postanowieniem tego Urzędu z dnia 8.12.1962r. znak [.....] , ustalono odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość oznaczoną jako pgr l.kat. [.....] i pgr l.kat. [.....] w wysokości łącznej [.....] zł., przy czym na rzecz A.Z. w wysokości [.....] zł oraz spadkobierców po J.Z. - jako następców prawnych właściciela hipotecznego, w wysokości [.....] zł. Wysokość powyższego odszkodowania została ustalona na podstawie opinii rzeczoznawcy J.F. z dnia 23.08.1962r., zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12.03.1958r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości.
Dyrekcja Budowy [.....] w Z. ( wnioskodawca wywłaszczenia i podmiot zobowiązany do zapłaty odszkodowania) pismem z dnia [.....] .1962r. znak [.....] zwróciła się do A.Z. z prośbą o podanie nazwisk i adresów spadkobierców J.Z. , jednocześnie informując, że w przypadku nie przedłożenia stosownych danych kwota odszkodowania zostanie wpłacona do depozytu. W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia [.....] .1962r. K.L. wskazała jako spadkobierców J.Z. : A.Z. oraz wnuczkę.L. Pismem z dnia [.....] .1962r. A.Z. zwróciła się do Dyrekcji [.....] w Z. z prośbą o wypłatę odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Na piśmie tym znajduje się napisana odręcznie adnotacja wypłacono z datą [.....] .1962r. W oświadczeniu Dyrekcji Budowy [.....] w Z. z dnia [.....] 1962r. stwierdzono, że przedmiotowa nieruchomość nie jest obciążona na rzecz osób trzecich, A.Z. nie zalega z żadnymi należnościami na rzecz Państwa i banków państwowych, a zatem kwota przypadająca do wypłaty na rzecz A.Z. wynosi [.....] zł. Jednocześnie, zgodnie z oświadczeniem Dyrekcji Budowy [.....] w Z. z dnia [.....] .1962r. ustalono, że kwotę odszkodowania w wysokości [.....] zł. przypadającą do wypłaty na rzecz spadkobierców J.Z. należy przekazać do depozytu sądowego przy Sądzie Powiatowym w N.
Orzeczeniem Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 18.02.1963r. znak [.....] , przyznano A.Z. odszkodowanie w wysokości [.....] zł. za zniszczone zasiewy i plony (koniczynę). Z uwagi na brak obciążeń i należności na rzecz Państwa i banków państwowych do wypłaty przypadała cała kwota w powyższej wysokości, co potwierdzało oświadczenie Dyrekcji [.....] w Z. z dnia [.....] .1963r.
Na wniosek Dyrekcji Budowy [.....] w Z. , Sąd Powiatowy w N. postanowieniem z dnia 10.06.1963r. sygn. akt. Ns 1520/62 zezwolił na złożenie do depozytu sądowego kwoty w wysokości [.....] zł. na rzecz spadkobierców po J.Z. z tytułu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Pismem z dnia [.....] .1963r. K.L. zwróciła się do Dyrekcji Budowy [.....] w Z. z wnioskiem o wycofanie z depozytu sądowego kwoty odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości. W celu uzyskania kwoty odszkodowania należnej spadkobiercom J.Z. K.L. przedłożyła dokumenty dowodzące prawa do spadku po zmarłym. I tak, zgodnie z postanowieniem Sądu Grodzkiego w K. z dnia 22.09.1950r. [.....] , spadek po J.Z. s. T. przypadł wdowie A.Z. w 1/4 części oraz synowi W.Z. w 3/4 części. Z kolei na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w G. Wydziału II Cywilnego z dnia 23.05.1962r. sygn. akt [.....] , spadek po W.Z. s. J. i A. nabyła córka K.L. z domu Z. c. W. i M.M. w całości.
Postanowieniem Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 19.02.1964r. znak [.....] , sprostowano postanowienie z dnia 8.12.1962r. znak [.....] , którym ustalono odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość w wysokości [.....] zł. na rzecz spadkobierców po J.Z. w ten sposób, że odszkodowanie to przyznano dla A.Z. w 1/4 części w wysokości [.....] zł oraz K.L. w 3/4części w wysokości [.....] zł. Nawiązując do powyższego postanowienia, pismem z dnia [.....] 1964r. K.L. zwróciła się do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z prośbą o wpłatę pieniędzy należnych z tytułu odszkodowania za grunty wywłaszczone w S. Pismo to wraz z prawomocnym postanowieniem w sprawie odszkodowania zostało przekazane do Dyrekcji Budowy [.....] w Z. W pismach z dnia [.....] .1964r. oraz z dnia [.....] .1964r. K.L. ponowiła prośbę o wypłatę odszkodowania. Na wniosek Dyrekcji [.....] w Z. Sąd Powiatowy w N. postanowieniem z dnia 30.06.1964r. sygn. akt [.....] zwrócił z depozytu sądowego dłużnikowi Dyrekcji [.....] w Z. m.in. kwotę w wysokości [.....] . złożoną na mocy postanowienia tego Sądu z dnia 10.06.1963r. sygn. akt [.....] na rzecz spadkobierców po J.Z. , zapisaną w księdze sum dep. pod poz. [.....] . Zgodnie z oświadczeniami Dyrekcji Budowy [.....] w Z. z dnia [.....] .1964r. kwota odszkodowania ustalona na podstawie postanowienia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 19.02.1964r. znak [.....] przypadająca do wypłaty na rzecz na rzecz K.L. wynosiła [.....] zł., a na rzecz A.Z. [.....] zł.
Stosownie do postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia 13.09.1991r. sygn. akt [.....] , spadek po A.Z. nabyła K.L. w całości.
W tym kontekście wyjaśniono, że z uwagi na duży upływ czasu od momentu wywłaszczenia oraz ustalenia odszkodowania nie zachowały się dokumenty potwierdzające fakt wypłaty i odbioru odszkodowania. Jedynie na orzeczeniu o wywłaszczeniu z dnia 6.07.1961r. znak [.....] i piśmie z dnia [.....] 1962r. widnieją odręcznie napisane adnotacje: zapłacono i wypłacono. Ponadto, w sporządzonym zestawieniu właścicieli nieruchomości wywłaszczonych na cele budowy osiedla mieszkaniowego w S. znajduje się zapis, że wypłacono kwotę odszkodowania w wysokości [.....] zł ustaloną na rzecz A.Z. oraz odszkodowanie za plony w wysokości [.....] na rzecz A.Z. i K.L. Należy jednak zaznaczyć, że kwestia wypłaty odszkodowania nie jest przedmiotem niniejszego postępowania, natomiast poza wszelką wątpliwością pozostaje natomiast fakt, że pozbawienie prawa własności do nieruchomości oznaczonej jako pgr l.kat. [.....] i pgr l.kat. [.....] nastąpiło za odszkodowaniem ustalonym na rzecz uprawnionych osób. W zachowanych aktach wywłaszczeniowych występują nieścisłości w pisowni nazwiska właścicieli przedmiotowych parceli gruntowych. W jednych dokumentach widnieje nazwisko A.Z. i J.Z. , w innych pojawia się nazwisko A.Z. i J.Z. . Po dokonaniu wnikliwej analizy zgromadzonej dokumentacji stwierdzono, że są to tożsame osoby. Ponadto K.L. w piśmie z dnia [.....] .2008r. oświadczyła, że prawidłowe nazwisko brzmi Z. , a różne jego zapisy są wynikiem omyłki pisarskiej.
Wskazano następnie, że w obecnym stanie prawnym zagadnienia dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości normują przepisy działu III rozdziału 5 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 128 ust. 1 tej ustawy wywłaszczenie własności nieruchomości następuje za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej odpowiadającym wartości tego prawa. Przepis art. 129 ust. 1 i 5 powyższej ustawy stanowi, że odszkodowanie ustala starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, wydaje odrębną decyzję o odszkodowaniu w przypadkach, o których mowa w art. 98 ust. 3, art. 106 ust. 1 i art. 124-126 na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub właściciela wywłaszczonej nieruchomości, gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie. Wydanie przez starostę odrębnej decyzji ustalającej wysokość odszkodowania możliwe jest tylko w przypadkach określonych w powyższym przepisie. Podkreślenia wymaga fakt, że wymienione przesłanki nie obejmują stanu faktycznego występującego w przedmiotowej sprawie. K.L. wniosła o wydanie decyzji ustalającej odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia nieruchomości. Zgodnie z art. 129 ust. 5 pkt 3 wydanie odrębnej decyzji o odszkodowaniu możliwe jest w sytuacji, gdy w przeszłości pozbawienie praw do nieruchomości nastąpiło bez ustalenia odszkodowania. Przepis ten należy rozumieć jako nakaz uregulowania roszczeń sprzed 1.01.1998r. we wszystkich tych sprawach, w których doszło do objęcia prawa własności bez ustalonego odszkodowania, o ile obowiązujące przepisy przewidują w tożsamych przypadkach obowiązek ustalenia odszkodowania.
Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. W przedmiotowej sprawie bezsprzecznym pozostaje fakt, że za wywłaszczoną nieruchomość oznaczoną jako pgr l.kat. [.....] i pgr l.kat. [.....] , położoną w S. odszkodowanie zostało ustalone ostatecznymi orzeczeniami Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. w wysokości łącznej [.....] zł. W tej sytuacji brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia żądania wnioskodawczyni. Zasada trwałości decyzji wyrażona w art. 16 k.p.a. sprzeciwia się bowiem ponownemu rozpatrywaniu sprawy zakończonej już decyzją ostateczną. Skoro sprawa odszkodowania z tytułu wywłaszczenia pgr l.kat. [.....] i pgr l.kat. [.....] została rozstrzygnięta ostatecznym orzeczeniem, to organ administracji nie może po raz drugi orzekać o ustaleniu odszkodowania. Podjęte w tym zakresie decyzje byłyby dotknięte wadą nieważności jako dotyczące sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Wobec ostatecznego zakończenia sprawy odszkodowania, wszczęte aktualnie z wniosku K.L. postępowanie administracyjne winno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe.
Z decyzją organu pierwszej instancji nie zgodziła się K.L. , która wnosząc w terminie odwołanie żądała ustalenia godziwej zapłaty za wywłaszczony teren i zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia. Opisała przebieg postępowania administracyjnego zaznaczając, że nie zgadza się ze stwierdzeniem o zakończeniu sprawy decyzją ostateczną. Wskazała, że przyjmuje do wiadomością fakt, że raz już ustalono odszkodowanie za wywłaszczenie przedmiotowych gruntów. Oczekują odmiennego niż wydane rozstrzygnięcie sprawy podkreślała, że kwota tak samo wywłaszczenie, jak i kwota odszkodowania w okresie komunizmu zostały narzucone odgórnie, bez dyskusji , czy konsultacji. Podkreślała, że jako odszkodowanie ustalono marne pieniądze, żądała godziwej zapłaty za każdy metr kwadratowy zabranej ojcowizny oraz zamiany w taki sposób zaskarżonej decyzji. Wskazywała też na fundamentalne znaczenie prawa własności w Polsce przynależącej do Unii Europejskiej. Podawała, że nie jest do końca pewna czy babcia odebrała odszkodowanie, nie przypomina też sobie by ona sama odbierała jakiekolwiek odszkodowanie. Wyjaśniała, że jest osobą schorowana i słabą, w podeszłym wieku, próbuje odzyskać to , co należało do ojca i jego rodziców.
Decyzją Wojewody [.....] z dnia 5.06.2009r. znak [.....] , na podstawie art. 9a ustawy z 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jednolity Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1k.p.a. utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję Starosty N. z dnia 30.01.2009r. znak [.....] .
W uzasadnieniu decyzji organu drugiej instancji przedstawiono zwięźle dotychczasowy przebieg postępowania, zaś uwzględniając jego przedmiot i ustalenia analogiczne do poczynionych przez organ pierwszej instancji wskazano na następujące okoliczności.
Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. mamy do czynienia wówczas, gdy odpadł jeden z konstytutywnych elementów sprawy administracyjnej, o której mowa w art. 1 pkt 1 k.p.a. Przyczyny, dla których sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego utraciła charakter sprawy administracyjnej lub nie miała takiego charakteru jeszcze przed wszczęciem postępowania, mogą być różnorodnej natury. W piśmiennictwie dzieli się te przyczyny na podmiotowe i przedmiotowe. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy zatem do czynienia wówczas, gdy w sposób oczywisty organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Artykuł 105 § 1 k.p.a. , który przewiduje tzw. obiektywną bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego ma zastosowanie wtedy, gdy w świetle prawa materialnego i ustalonego stanu faktycznego brak jest sprawy administracyjnej mogącej być przedmiotem postępowania administracyjnego. Zgodnie z oglądami doktryny oraz orzecznictwa przedmiot postępowania administracyjnego istnieje jeśli zostaną spełnione łącznie następujące warunki: w sprawie działa organ administracji publicznej, organ ten jest właściwy do podjęcia rozstrzygnięcia w tej sprawie, sprawa ma charakter indywidualny, rozstrzyganie o sprawie następuje w formie decyzji administracyjnej, w przepisach materialnego prawa administracyjnego zawarta jest norma kompetencyjna upoważniająca organ do podjęcia takiego rozstrzygnięcia, nie zostało w sprawie podjęte ostateczne rozstrzygnięcie. Sprawa administracyjna musi mieć charakter "otwarty" w tym znaczeniu, że nie może być już rozstrzygnięta orzeczeniem ostatecznym (res iudicata), zrealizowany został pewien stan faktyczny odpowiadający generalnie hipotezie określonej w normie zawierającej normę kompetencyjną, istnieje podmiot mogący być stroną postępowania, podmiot ten dysponuje interesem prawnym w rozumieniu art. 28 k.p.a. (legitymacją procesową), podmiot uprawniony do wszczęcia postępowania zgłosił inicjatywę w tym względzie.
W świetle powyższego należy zauważyć, że jedną z przesłanek bezprzedmiotowości postępowania jest istnienie już w tej samej sprawie ostatecznego rozstrzygnięcia organów administracji publicznej. Zgodnie z art. 128 w związku z art. 129 ust. 5 in fine ustawy o gospodarce nieruchomościami, w przypadku gdy nastąpiło pozbawienie praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania, a obowiązujące przepisy przewidują jego ustalenie, odszkodowanie ustala starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej (a w przypadku miast na prawach powiatu prezydent miasta) w odrębnej decyzji. Podstawową przesłanką warunkującą ustalenie odszkodowania za nieruchomość uprzednio wywłaszczoną jest zatem brak w obrocie prawnym orzeczenia o ustaleniu odszkodowania . Dopiero stwierdzenie, że takie ustalenie odszkodowania w formie prawem przewidzianej nigdy nie miało miejsca, albo nie utrzymało się w obrocie prawnym upoważnia organ administracji publicznej do ustalenia odszkodowania. Zatem warunkiem koniecznym do ustalenia odszkodowania za nieruchomość, co do której nastąpiło wywłaszczenie, ale nie orzeczono odszkodowania, jest spełnienie przesłanki istnienia regulacji prawnej przewidującej ustalenie odszkodowania za taką nieruchomość oraz faktu pozbawienia praw do nieruchomości bez ustalenia odszkodowania.
W kontekście wyżej cytowanych przepisów ustawy prawidłowo ustalił organ pierwszej instancji, że w sprawie spełnione zostały przesłanki umorzenia postępowania dotyczącego ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Podkreślić bowiem należy, że orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 24.01.1962r. znak [.....] (sprostowanym postanowieniem z 8.12.1962r. znak....) ustalono odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość. Ponadto, orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 18.02.1963r. znak: [.....] ustalono odszkodowanie na rzecz A.Z. za zniszczone zasiewy, uprawy i plony. Powyższe orzeczenia w chwili obecnej pozostają w obrocie prawnym. Wydanie ponownej decyzji w przedmiocie ustalenia odszkodowania bez uprzedniego pozbawienia mocy prawnej orzeczeń Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. , którymi ustalono odszkodowania za nieruchomości będące przedmiotem sprawy oznaczałoby skutkowałoby wystąpieniem wady z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności. Pozbawienie, zaś tychże decyzji mocy obowiązującej mogłoby nastąpić jedynie poprzez zastosowanie jednego z dopuszczonych przez Kodeks postępowania administracyjnego nadzwyczajnych trybów, tj. wznowienia postępowania , bądź postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Z uwagi na fakt, że wniosek dotyczył nie tylko ustalenia, ale i wypłaty odszkodowania, organ pierwszej instancji winien udzielić strome odrębnym pismem stosownych wyjaśnień w zakresie kwestii wypłaty odszkodowania ustalonego już uprzednio w decyzji administracyjnej, po dokonaniu odpowiednich ustaleń w tym zakresie. Żądanie wypłaty odszkodowania jest w istocie żądaniem dokonania waloryzacji kwoty odszkodowania ustalonej w uprzednio wydanej decyzji i jego zapłaty. Zapłata odszkodowania należy do sfery wykonania decyzji wywłaszczeniowo-odszkodowawczej, w stosunku, do której ani ustawa o gospodarce nieruchomościami, ani Kodeks postępowania administracyjnego nie przewidują prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie wypłaty odszkodowania i wydawania w tym zakresie odrębnej decyzji administracyjnej.
Odnośnie zarzutów strony, dotyczących niewspółmierności wartości wywłaszczonej nieruchomości w stosunku do ustalonego odszkodowania wskazano, że w chwili obecnej prawo polskie nie przewiduje możliwości przyznania uprawnionym podmiotom dodatkowej rekompensaty za nieruchomości wywłaszczone, których stan faktyczny albo prawny nie daje możliwości zwrócenia ich byłym właścicielom w naturze. Ustawodawca tak skonstruował przepisy prawa w tej materii, że aktualnie możliwym jest uzyskanie odszkodowania przez wydanie obecnie decyzji administracyjnej jedynie w przypadkach braku uprzedniego ustalenia odszkodowania równocześnie z wywłaszczeniem dokonanym w latach ubiegłych. Możliwym również jest odzyskanie przez byłych właścicieli praw do wywłaszczonej nieruchomości jako pewnego rodzaju formy "odwrócenia" skutków wywłaszczenia dokonanego w latach ubiegłych. Ponadto, nie przewidziano żadnej innej formy zadośćuczynienia uprawnionym podmiotom nawet w przypadkach, gdy odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości ustalone przy wywłaszczeniu było bardzo niskie.
Wnosząc w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Wojewody [.....] z dnia 5.06.2009r. znak [.....] K.L. wskazywała, że nie zgadza się z tą decyzją.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [.....] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważy, co następuje .
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 - 2 ustawy z dnia 25.07.2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz. 1270 z późn. zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. W sprawie niniejszej kontrola obejmuje zaskarżona i poprzedzającą ja decyzję Starosty N. z dnia 30.01.2009r. znak [.....] Poza granicami sprawy pozostaje natomiast ocena legalności aktów administracyjnych wydanych w uprzednio zakończonych postępowaniach wywłaszczeniowych oraz dotyczących ustalenia z nimi związanego odszkodowania.
Mając na uwadze treść powołanych na wstępie orzeczeń mieszczących się w granicach sprawy, a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału oraz przebiegu postępowania brak podstaw do uwzględnienia skargi.
Nie budzi zastrzeżeń decyzja Starosty N. z dnia 30.01.2009r. znak [.....] . Została ona wydana w nie zawierającym istotnych wad proceduralnych postępowaniu, po zgromadzeniu dostatecznych dowodów i zawiadomieniu strony w trybie art. 10 §1 k.p.a., na podstawie właściwych w niej powołanych przepisów prawa, które zastosowano prawidłowo. Przedmiot postępowania ustalono adekwatnie do jednoznacznie sprecyzowanego żądania wnioskodawczyni w pismach z dat [.....] .2008r. i [.....] .2008r., zaś sama decyzja spełnia wszelkie wymogi z art. 107 §1 i 3 k.p.a. W uzasadnieniu faktycznym dokonano po myśli art. 7 k.p.a. i 77 k.p.a. obszernych ustaleń, które znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Nie narusza art. 80 k.p.a. ocena dowodów, która pozostaje w zgodzie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Nie budzi zastrzeżeń uzasadnienia prawne decyzji organu pierwszej instancji, w którym nie tylko wskazano właściwe przepisy, ale także zawarto stosowne rozważania dotyczące ich wykładni i stosowania.
Analogiczne pozytywne uwagi należy odnieść także do decyzji Wojewody [.....] z dnia 5.06.2009r. znak [.....] , którego ustalenia i ocena prawna są zbieżne z dokonanymi przez organ pierwszej instancji. Organ drugiej instancji odniósł się też do zarzutów odwołania, w którym po raz pierwszy skarżąca poddała w wątpliwość nie fakt ustalenia odszkodowanie, lecz ekwiwalentność jego kwoty ustalanej na gruncie ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. W tym ostatnim zakresie organ odwoławczy prawidłowo zaakcentował różnicę pomiędzy ustaleniem, czy ustaleniem i wypłatą odszkodowania, a zagadnieniem waloryzacji odszkodowania ustalonego uprzednio aktem administracyjnym , która to kwestia słusznie nie była objęta przedmiotem niniejszego postępowania w świetle jednoznacznej treści pism wnioskodawczyni z dat [.....] .2008r. i [.....] .2008r.
W uzupełnieniu do trafnej oceny prawnej prezentowanej w uzasadnieniu obu decyzji można dodatkowo wskazać na tożsamość sprawy wszczętej na wniosek K.L. z daty [.....] .2008r. z dotyczącymi ustalenie odszkodowania za parcele gruntowe l.kat. [.....] i l.kat. [.....] w S. , które prowadzono niezwłocznie po wywłaszczeniu i zakończono ostatecznym rozstrzygnięciem. Skarżąca była bowiem stroną zakończonego uprzednio postępowania, zaś jest też następcom prawnym A.Z. W kontekście zgłoszonego przez nią żądania analogiczny jak uprzednio jest też przedmiot postępowania rozumiany jako interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu decyzji stają się prawem nabytym (jego brakiem) lub obowiązkami prawnymi określonych podmiotów ( por. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 1998 r., IV SA 1061/96, Lex nr 45166 ). Zaszła zmiana stanu prawnego pozostaje bez wpływu na tożsamość tych spraw. Obowiązująca uprzednio na gruncie ustawy z dnia 12.03.1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jednolity Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 z późn. zm. ) regulacja istotny wywłaszczenia, które wiązało się z pozbawieniem prawa za odszkodowaniem została w pełni przejęta przez obowiązujące w jej miejsce przepisy ustawy z dnia 29.04.1985r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( tekst jednolity Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 z późn ), a także przez przepisy kolejnej - ustawy z dnia 21.08. 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( tekst jednolity Dz. U. z 2004r. Nr 261, poz. 2603 z późn. zm.), zastępującej tę ostatnią . Nawet jeżeli uległy zmianie szczegółowe kwestie dotyczące kompetencji organów, trybu wywłaszczenia, czy sposobu ustalenia odszkodowania, zasada odjęcia prawa własności za odszkodowaniem pozostaje ta sama, co skutkując tożsamością spraw. W żadnej z kolejno obowiązujących ustawy przewidujących regulujących instytucję wywłaszczenia lub innym akcie prawnym rangi ustawowej nie pozbawiono też mocy wiążącej aktów administracyjnych ustalających odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości wydanych w poprzednim stanie prawnym.
Mając powyższe na uwadze, uznając skargę za bezzasadną, orzeczono jak w sentencji wyroku, biorąc za podstawę art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło