II SA/Kr 119/05
WyrokWSA w Krakowie2007-09-03
Skład orzekający: Andrzej Niecikowski, Ewa Rynczak, Janusz Kasprzycki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy może uchylić decyzję organu pierwszej instancji stwierdzającą naruszenie prawa w postępowaniu o wznowienie postępowania, jeśli taka decyzja jest korzystna dla strony odwołującej się, naruszając tym samym zasadę zakazu reformationis in peius?Ratio decidendi
Organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że decyzja organu pierwszej instancji rażąco narusza prawo lub interes społeczny. Uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, która stwierdziła naruszenie prawa w postępowaniu wznowieniowym i była korzystna dla skarżących, bez wykazania rażącego naruszenia prawa lub interesu społecznego, stanowi naruszenie zasady zakazu reformationis in peius (art. 139 k.p.a.) oraz wymogów uzasadnienia decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.), co skutkuje koniecznością uchylenia decyzji organu odwoławczego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A.K. na decyzję Wojewody umarzającą postępowanie po wznowieniu postępowania w sprawie pozwolenia na budowę z 1994 r. Organ pierwszej instancji (Prezydent Miasta K.) stwierdził, że wydanie pozwolenia na budowę nastąpiło z naruszeniem prawa, ponieważ nie zapewniono udziału wszystkim stronom postępowania (w tym D.K. i B.K.). Wojewoda uchylił decyzję organu pierwszej instancji i umorzył postępowanie, uznając, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony po terminie, co stanowiło formalną przeszkodę do jego merytorycznego rozpatrzenia.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt II SA/ Kr 119/ 05 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 września 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Niecikowski Sędziowie: WSA Ewa Rynczak ( spr. ) AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant: Karina Lutyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Wojewody [....] z dnia 29 listopada 2004 r. , nr [....] w przedmiocie umorzenia postępowania po wznowieniu postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody [....] na rzecz skarżącego A.K. kwotę 200 ( dwieście ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia 19 sierpnia 2004 r. znak: [....] na podstawie art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 4 i 5 kpa Prezydent Miasta K. stwierdził, że wydanie decyzji z dnia 23 marca 1994 r. o pozwoleniu na budowę dla inwestycji p.n. przebudowa i nadbudowa budynku mieszkalnego przy ul. [....] na działce nr [....] obr. [....] nastąpiło z naruszeniem prawa.
Prezydent Miasta K. podał, że dnia 23 marca 1994 r. na wniosek inwestora L.G. , wydano decyzję o pozwoleniu na budowę dla inwestycji pn.: przebudowa i nadbudowa budynku mieszkalnego przy ul. [....] na działce nr [....] obr. [....] . W dniu [....] sierpnia 2003 r. do Wydziału Architektury i Urbanistyki UMK wpłynęły wnioski .K. , D.K. i B.K. -Dziób o natychmiastowe cofnięcie wydanej decyzji z dnia 23 marca 1994 r. jako wydanej z naruszeniem prawa. W wyniku rozpatrzenia wniosków złożonych przez A.K. , D.K. i B.K. , postanowieniem z dnia 12 grudnia 2003 r. wznowiono postępowanie w sprawie wydania przedmiotowej decyzji. Wznowienie postępowania oparte zostało na podstawach określonych w art. 145 § 1 pkt 4 i 5 kpa tj.: strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który decyzję wydał.
Rozpatrzenie sprawy we wznowionym postępowaniu nastąpiło w jego granicach określonych w art, 145 § 1 pkt 4 i 5 kpa. Organ l instancji wyjaśnił, że wznowienie postępowania ma na celu zbadanie, czy postępowanie w sprawie wydania decyzji administracyjnej było prawidłowe, tj. czy w jego trakcie nie zaistniały podstawy do weryfikacji wydanej decyzji administracyjnej, wymienione w art. 145 § 1 oraz wart. 145a kpa.
Prezydent Miasta K. podał również, że nie w każdym przypadku stwierdzenia wad w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym organ administracji publicznej zobowiązany jest uchylić wydaną decyzję administracyjną i orzec, co do istoty sprawy.
Zgodnie z art. 146 § 1 kpa, uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło lat dziesięć, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło lat pięć.
Rozpatrując ponownie sprawę wydania decyzji o pozwoleniu na budowę dla inwestycji pn.: przebudowa i nadbudowa budynku mieszkalnego przy ul. [....] na działce nr [....] obr. [....] w wyniku wznowienia postępowania, organ l instancji stwierdził, co następuje:
Ze zgromadzonych akt sprawy wynika, że A.K. , D.K. i B.K. są współwłaścicielami nieruchomości nr [....] obr. [....] położonej przy ul. [....] w [....] . Nieruchomość ta graniczy bezpośrednio z nieruchomością nr [....] obr. [....] , na której zrealizowana została przedmiotowa inwestycja budowlana, objęta decyzją o pozwoleniu na budowę z dnia [....] 1994 r.
Zgodnie z obowiązującymi na dzień wydania przedmiotowej decyzji o pozwoleniu na budowę przepisami prawa, stronami w tym postępowaniu są podmioty, których interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie (art. 28 kpa). Przedmiotowa inwestycja budowlana miała na celu przebudowę i nadbudowę budynku mieszkalnego położonego na nieruchomości nr [....] obr. [....] . Ze zgromadzonych akt sprawy wynika, że za stronę w tym postępowaniu uznano m.in. jednego ze współwłaścicieli działki nr [....] , tj. A.K. W aktach sprawy znajduje się również kserokopia pisma A.K. oraz B.K. z dnia [....] 1993 r. o wyrażeniu zgody na dokonanie nadbudowy jednej kondygnacji domu będącego własnością L.G. zlokalizowanego przy ul. [....] , a graniczącego od strony wschodniej z istniejącą zabudową na działce nr [....] obr. [....] .
Zarówno o wszczęciu przedmiotowego postępowania w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę jak i o samym wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę z dnia [....] 1994 r. zawiadomiony był m.in. A.K. . Nie zostali natomiast zawiadomieni o wszczęciu tego postępowania pozostali współwłaściciele nieruchomości nr [....] obr. [....] , tj. D.K. oraz B.K. Brak zawiadomienia tych osób o wszczęciu postępowania uniemożliwił im czynny udział w przeprowadzonym postępowaniu pomimo, iż udział ten powinny mieć zapewniony, z racji posiadania statusu strony w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego.
Prezydent Miasta K. uznał, więc że postępowanie administracyjne w sprawie wydania przedmiotowej decyzji o pozwoleniu na budowę toczyło się w sposób wadliwy, gdyż nie zapewniono w nim udziału wszystkich stron.
Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 kpa, stwierdzenie wady postępowania polegającej na braku uczestnictwa strony bez jej winy w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną, stanowi podstawę do uchylenia wydanej decyzji administracyjnej. Zgodnie jednak z art. 146 § 1 kpa, uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło lat dziesięć, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło lat pięć.
W analizowanej sprawie wnioski o uchylenie decyzji zawarte w pismach A.K. , D.K. oraz B.K. złożone zostały w dniu [....] 2003 r. Przedmiotowa decyzja o pozwoleniu na budowę wydana została w dniu [....] 1994 r. Decyzja ta została doręczona stronom postępowania (tj. A.K. oraz F.D. ) w dniu 7 kwietnia 1994 r. Potwierdzają to znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenia odbioru decyzji z dnia 23 marca 1994 r. Inwestor L.G. odebrał osobiście decyzję o pozwoleniu na budowę w dniu 5 kwietnia 1994 r.
Organ l instancji podał, że zgodnie z przyjętą linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, upływ terminu określonego w art. 146 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego biegnie od dnia ostatniego doręczenia, jakie miało miejsce w sprawie (wyrok NSA z dnia 11 maja 2001 roku sygn. IV SA 505/99, LEX nr 53446, wyrok NSA z dnia 28 grudnia 1996 roku sygn. II SA/Gd 766/96, LEX 44242). Wyjaśnił też, że zgodnie z art. 146 § 1 kpa, poprzez użyte w tym przepisie słowo "doręczenie" należy rozumieć "doręczenie decyzji w odniesieniu do którejkolwiek ze stron biorących udział w danym postępowaniu, a więc gdy w ogóle doszło do doręczenia decyzji" (wyrok NSA z dnia 28 grudnia 1996 roku sygn. II SA/Gd 766/96, LEX 44242). Upływ terminu określonego w art. 146 § 1 nie jest więc zależny od doręczenia decyzji podmiotowi, który słusznie wskazał, iż bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu mającym na celu wydanie tej decyzji.
Zarzut, na którym oparto wznowienie postępowania, tj. strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, sformułowany jest w art, 145 § 1 pkt 4 kpa. Zgodnie z powoływanym już przepisem art. 146 § 1, uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3 - 8, a więc także z przyczyny określonej w punkcie 4 art. 145 § 1 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło lat pięć.
W związku z powyższym, Prezydent Miasta K. stwierdził, że pomiędzy datą 7 kwietnia 1994 r. a wnioskiem o uchylenie decyzji naruszającej prawo (z dnia 25 sierpnia 2003 r.), upłynął już pięcioletni termin przewidziany w art. 146 § 1 kpa.
Ustosunkowując się do drugiej kwestii będącej podstawą wznowienia przedmiotowego postępowania, tj. do ujawnienia istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi, który decyzję wydał (art. 145 § 1 pkt 5 kpa),organ l instancji nie stwierdził zaistnienia tej wady w przedmiotowym postępowaniu.
Fakt, iż stroną w przedmiotowym postępowaniu był tylko jeden ze współwłaścicieli nieruchomości nr [....] obr. [....] , podczas gdy w rzeczywistości nieruchomość ta stanowiła przedmiot współwłasności trzech osób nie może być uznany za przesłankę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Ta wada postępowania kwalifikuje się bowiem jako brak udziału w postępowaniu bez własnej winy strony, tj. przesłanki wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. W związku z tym, nowa okoliczność w postaci ujawnienia stron postępowania, które bez własnej winy nie brały w nim udziału, jest niejako konsumowana przez wadę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa.
Wskazana przez A.K. okoliczność, iż inwestor wykonał dwie kondygnacje budynku, podczas gdy zgoda była wyrażona na nadbudowę jednej kondygnacji nie jest okolicznością istniejącą w dniu wydania decyzji. Dlatego także ta okoliczność nie spełnia przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 5 kpa.
Zgodnie z art. 151 § 2 kpa, w przypadku, gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.
W dniu [....] 2004 r. odwołanie od powyższej decyzji wniósł A.K. działając w imieniu własnym oraz D.K. i B.K. , domagając się uchylenia decyzji z dnia 19 sierpnia 2004 r. oraz cofnięcia wydanej decyzji o pozwoleniu na budowę. Odwołujący podał, że dokumentacja techniczna na przebudowę budynku [....] , jest wydana z naruszeniem Miejscowego Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Miasta K. , zatwierdzonego uchwałą Rady Miasta K. z dnia 25 kwietnia 1988 r. Nr XXXVII/229/88.
Decyzją z dnia 29 listopada 2004 r. znak: [....] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 kpa oraz art. 80 ust. 1 pkt 2, art. 81 ust. 1 pkt 2 i art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) Wojewoda [....] uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie organu l instancji.
Wojewoda [....] podał, że kodeks postępowania administracyjnego w art. 16 ustanawiając zasadę trwałości i stabilności decyzji ostatecznych ma na uwadze ochronę i pewność obrotu prawnego. Dlatego też wzruszenie takiej decyzji uzależnione jest od wystąpienia jednej z enumeratywnie wskazanych przesłanek przewidzianych dla trybów nadzwyczajnych. Przepis art. 145 kpa wymienia okoliczności, które uzasadniają uwzględnienie wniosku o wznowienie postępowania. Organ administracyjny rozpoznając wniosek o wznowienie postępowania może rozpatrywać sprawę jedynie w granicach wskazanych w art. 145 § 1 kpa. Postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania dzieli się na dwa etapy, pierwszy o charakterze formalnym, drugi - merytorycznym. Na wstępie wniosek o wznowienie postępowania podlega kontroli pod względem podmiotowym (czy pochodzi od uprawnionego podmiotu - strony), przedmiotowym (czy zawiera przesłanki określone w art. 145 § 1 kpa) oraz pod względem zachowania terminu określonego w art. 148 § 1 i 2 kpa. Spełnienie tych wszystkich kryteriów warunkuje wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania (art. 149 § 1 kpa) i merytoryczne rozpatrzenie wniosku, zakończone wydaniem decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej (art. 151 § 1 pkt 1 kpa) albo uchyleniem tej decyzji (art. 151 § 1 pkt 2 kpa) lub stwierdzeniem, że decyzja wydana została z naruszeniem prawa (art. 151 § 2 kpa). Uchybienie na wstępnie opisanym wymogom obliguje organ do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 kpa).
Zgodnie z art. 148 § 1 kpa, podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W art. 148 § 2 kpa jest uściślenie, że termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa tj. iż strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Nie jest przy tym istotny fakt otrzymania decyzji, ale to iż strona uzyskała informację o decyzji.
W toku prowadzonego postępowania odwoławczego Wojewoda [....] pismem z dnia [....] 2004 r. wezwał D.K. , B.K. i A.K. do złożenia wyjaśnień. W dniu [....] 2004 r. A.K. oświadczył, w imieniu D.K. (żony), B.K. (córki) i swoim, że o decyzji o pozwoleniu na przebudowę i rozbudowę budynku mieszkalnego przy ul. [....] dowiedzieli się w trakcie realizacji inwestycji tj. około 2002 r. Z akt sprawy organu l instancji wynika, że wniosek D.K. , B.K. i A.K. o wznowienie postępowania został złożony w dniu [....] 2003 r.
Analizując powyższe organ odwoławczy stwierdził, że przekroczony został termin jednego miesiąca na wniesienie wniosku o wznowienie postępowania. Tym samym zaszła formalna przeszkoda dla prowadzenia postępowania wznowieniowego.
Złożenie wniosku o wznowienie postępowania po terminie przewidzianym do jego wniesienia stanowi przeszkodę do zbadania istnienia przesłanek wznowienia postępowania i wydania merytorycznego rozstrzygnięcia. Zatem jedynym słusznym zakończeniem postępowania wznowieniowego jest jego umorzenie jako bezprzedmiotowe, na podstawie art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Skargę na powyższą decyzję w dniu 5 stycznia 2005 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł A.K. Skarżący podał, że zaskarżona decyzja została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa oraz podkreśla, iż współwłaściciele nieruchomości położonej w K. przy ulicy [....] pozbawieni byli możliwości udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 23 marca 1994 r. w przedmiocie pozwolenia na budowę dla inwestycji p.n. przebudowa i nadbudowa budynku mieszkalnego na nieruchomości nr [....] , obr. [....] , położonej w K. przy ulicy [....] nr [....].
Wojewoda [....] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia 29 listopada 2004 r.
Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz, 1270 ze zm., zwanej dalej ustawą o p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy o p.p.s.a.).
Orzekanie w myśl art. 135 p.p.s.a. następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Przepisy ustawy przewidując jedynie uprawnienia kontrolne sądów administracyjnych nie dają im kompetencji do zastępowania organów administracji publicznej w wykonywaniu ich zadań orzeczniczych. Wady postępowania administracyjnego, skutkujące koniecznością: uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi, sąd w myśl art. 151 p.p.s.a. skargę oddala.
Skarga jest uzasadniona, jednakże z innych przyczyn niż wskazanych w skardze.
Sąd dokonując takiej oceny legalności zaskarżonej decyzji bada, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja narusza przepis art. 139 k.p.a., w myśl którego organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się chyba, że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny (zakaz reformationis in peius ) oraz art. 107 § 3 k.p.a.
W niniejszej sprawie Prezydent Miasta K. , jako organ l instancji, decyzją z dnia 19.08.2004r. stwierdził, że wydanie decyzji z dnia 23.03.1994r. o pozwoleniu na budowę dla inwestycji p.n. przebudowa i nadbudowa budynku mieszkalnego przy ul. [....] na działce nr [....] obr. [....] nastąpiło z naruszeniem prawa, ponieważ w postępowaniu zakończonym decyzją ostateczną z dnia 23.03.1994r. nie zapewniono udziału wszystkim stronom postępowania , bez ich własnej winy - art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Tak więc z tego wynika, że decyzja organu l instancji z dnia 19.08.2004 r. jest korzystna dla skarżących. Natomiast zaskarżoną decyzją organu II instancji z dnia 29.11.2004 r. - Wojewoda [....] uchylił w całości decyzję organu l instancji i umorzył postępowanie organu l instancji, jako bezprzedmiotowe, na podstawie art. 138 §1 pkt 2 k.p.a. i art. 105 §1 k.p.a.
Niewątpliwie stanowisko organu odwoławczego przyjęte w zaskarżonej decyzji jest dla skarżących niekorzystne, gdyż uniemożliwia skarżącym rozpatrzenie sprawy w postępowaniu wznowieniowym.
Organ odwoławczy nie może bowiem pogarszać, określonej decyzją organu l instancji, sytuacji prawnej strony odwołującej się. Strona odwołująca się powinna pozostać w usprawiedliwionym przekonaniu, że wniesione przez nią odwołanie, jeżeli nie okaże się skuteczne, spowoduje co najwyżej utrzymanie jej dotychczasowej sytuacji prawnej ustalonej zaskarżoną decyzją, w żadnym zaś przypadku nie doprowadzi do jej pogorszenia (komentarz do art. 139 kodeksu postępowania administracyjnego, M. Jaśkowska, A.Wróbel Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005 r., wyd. II).
Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną w postępowaniu zwykłym.
Wznowienie postępowania jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego celem jest przeprowadzenie kontroli prawidłowości decyzji wydanej w trybie zwykłym.
Przesłanki wznowienia postępowania określone są w przepisie art. 145 k.p.a.
Zakaz reformationis in peius w art. 139 k.p.a. ma określone następstwa prawne, a mianowicie oznacza niedopuszczalność zastosowania wykładni rozszerzającej do przyjętych wyjątków. Wyjątki od tej zasady oparte są na dwóch odrębnych kryteriach t.j. kryterium "rażącego naruszenia prawa" w decyzji organu l instancji lub też kryterium "rażącego naruszenia interesu społecznego".
Kodeks postępowania administracyjnego wprowadza pojęcie rażącego naruszenia prawa jako podstawę wyjątku od zasady zakazu reformationis in peius i jako jedną z podstaw stwierdzenia nieważności decyzji - art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. Zakres pojęcia rażącego naruszenia prawa jest jednak w pierwszym przypadku szerszy od pojęcia rażącego naruszenia prawa będącego podstawą stwierdzenia nieważności decyzji. Wprowadzona w art. 156 §1 pkt 2 podstawa stwierdzenia nieważności ma na celu pozostawienie możliwości uwzględnienia innych przypadków naruszenia prawa, poza enumeratywnie wyliczonymi w art. 156 §1 w pkt 1 do 7. Pojęciu rażącego naruszenia prawa w decyzji organu l instancji należy zatem nadać zakres szerszy, obejmując im kwalifikowane przypadki naruszenia prawa wymienione wyczerpująco w art. 145 §1 k.p.a., art. 145 "a" k.p.a. i art. 156 §1 k.p.a.
Drugie kryterium odstąpienia od zasady zakazu reformationis in peius to kryterium "rażącego naruszenia interesu społecznego". Jest ono pojęciem nieostrym, oznacza to, że organ odwoławczy ma szeroką swobodę wartościowania rozstrzygnięcia przyjętego w decyzji organu l instancji - (por.: Kodeks postępowania administracyjnego B. Adamiak, J. Borkowski Komentarz, 8 wyd. str. 618-619).
Zakaz reformationis in peius wiąże organ odwoławczy przy rozpatrzeniu sprawy, zarówno merytorycznie jak i kasatoryjnie na podstawie art. 138 § 1 pkt.2 k.p.a. W razie wydania decyzji kasatoryjnej (art. 138 § 1 pkt. 2 in fine) może tego dokonać tylko z powodu rażącego naruszenia prawa przez organ l Instancji .
Organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji odstępując od zasady zakazu reformationis in peius zobowiązany jest w swoim uzasadnieniu decyzji szczegółowo wykazać wystąpienie w decyzji organu l instancji rażącego naruszenia prawa -(podobne stanowisko w wyroku NSA z dnia 6.02.1989r. IV SA 1101/88 ONSA 1989r., Nr2, poz.71).
Naruszenie zasady zakazu reformationis in peius określonego w art. 139 k.p.a. stanowi rażące naruszenie prawa .
Wojewódzki Sąd Administracyjny ma jedynie kompetencje kontrolne wobec wydawanych przez organy administracji decyzji administracyjnych i nie może zastępować organu w zakresie jego orzekania. W związku z tym, to organ II instancji, a nie Sąd, powinien przesądzić o tym i uzasadnić dlaczego orzekł na niekorzyść strony i naruszył zasadę reformationis in peius, o której mowa w art. 139 k.p.a.
Skoro zaskarżona decyzja nie zawiera takiego uzasadnienia, to tym samym naruszone zostały wymogi uzasadnienia jakie powinna zawierać każda, prawidłowo wydana decyzja przez organ administracji, określone w art. 107 § 3 k.p.a. Uchybienie to jak również naruszenie przepisu art. 139 k.p.a. w ocenie Sądu są na tyle istotne, że muszą skutkować koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji organu II instancji.
Stosownie do art. 145 § 1 pkt. 1 "c" p.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt. l sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 "c" p.p.s.a
O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło