II SA/Kr 1190/18

WyrokWSA w Krakowie2018-12-17

Skład orzekający: Tadeusz Kiełkowski, Jacek Bursa, Magda Froncisz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy nadzoru budowlanego prawidłowo ustaliły Gminę jako inwestora samowolnie wybudowanego budynku i na tej podstawie nałożyły na nią nakaz rozbiórki, pomijając rzetelne postępowanie dowodowe w celu ustalenia rzeczywistego inwestora?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając nałożenie nakazu rozbiórki na Gminę za przedwczesne. Organy arbitralnie przyjęły Gminę za inwestora na podstawie oświadczenia jednej osoby, nie przeprowadzając wystarczającego postępowania dowodowego zgodnie z wymogami Kodeksu postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku mieszkalnego na działce należącej do Gminy Łącko. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał rozbiórkę Gminie, uznając ją za inwestora. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, również uznając Gminę za inwestora i właściciela. Gmina wniosła skargę do WSA, kwestionując ustalenia dotyczące inwestora i zarzucając organom brak rzetelnego postępowania dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N., zasądzając od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz Gminy Łącko kwotę 997 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) Sędziowie : WSA Jacek Bursa WSA Magda Froncisz po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Gminy Łącko na decyzję Nr 379/2018 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 30 lipca 2018 r. znak WOB.7722.128.2017.KKAD w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie na rzecz Gminy Łącko kwotę 997 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w N. dla Powiatu [...] decyzją z dnia 20 stycznia 2017 r., znak [...], działając na podstawie art. 48 ust. 1, art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r - Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1332 ze. zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. 2016 r. poz. 23 ze m.), po przeprowadzeniu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie samowolnej budowy budynku mieszkalnego o konstrukcji murowanej, i wym. w rzucie poziomym 6,80 m x 3,90 m. na działce nr [...] w miejscowości [...] nakazał Gminie L. wykonać rozbiórkę ww. budynku. Organ I instancji wskazał, że przedmiotem prowadzonego postępowania jest samowolna (bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę lub zgłoszenia) budowa parterowego, murowanego budynku mieszkalnego o wymiarach w rzucie poziomym 6,80 m x 3,90 m, przez inwestora Gminę L. ok. 2008 r., co ustalono na podstawie oświadczenia złożonego podczas kontroli przez użytkownika obiektu T. S.. Organ wskazał, że zastosowanie w niniejszej sprawie mają przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. 2016 r. poz. 290 ze zm.). Zdaniem organu kontrolowany obiekt uznać należy za budynek mieszkalny jednorodzinny. Ustalono, że inwestor nie legitymuje się tak pozwoleniem jak i zgłoszeniem. W ocenie organu w takiej sytuacji uzasadnionym było rozważenie wdrożenia procedury określonej w art. 48 ustawy Prawo budowlane zmierzającej do legalizacji przedmiotowego obiektu. Wstępnym i podstawowym warunkiem dopuszczenia legalizacji obiektu, jak wyżej wskazano, jest zgodność budowy z zapisami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W przedmiotowym postępowaniu warunek ten nie został spełniony, ponieważ z przedstawionego przez Gminę L. wypisu i wyrysu z mpzp (uchwała Nr 12/2007 z dnia 28 lutego 2007 r. Rady Gminy L. opubl. W Dz. Urz. Woj. Młp. Nr 304 z dnia 25 kwietnia 2007 r.) wynika, że budynek położony jest w terenach oznaczonych symbolem 10.ZL.25 - teren zieleni leśnej. W myśl § 21 mpzp jako przeznaczenie podstawowe terenu ustala się lasy i zalesienia a jako dopuszczalne niekubaturowe urządzenia turystyki i rekreacji np. ścieżki rowerowe, szlaki turystyczne, urządzenia i sieci infrastruktury technicznej. Jako zasadę zagospodarowania ustala się zakaz realizacji nowych obiektów kubaturowych. Organ wskazał, że w myśl art. 52 ustawy Prawo budowlane adresatem nakazu rozbiórki orzeczonego na podstawie art. 48 ustawy Prawo budowlane jest inwestor, właściciel lub zarządca obiektu, który to powinien wykonać nakazany w wyrzeczeniu nakaz na własny koszt. W związku z czym nakaz rozbiórki kieruje do Gminy L. - właściciela nieruchomości, w skład której wchodzi działka zabudowana przedmiotowym budynkiem, a więc osoby posiadającej tytuł prawny pozwalający wykonać orzeczony nakaz. Gmina L. wniosła odwołanie od powyższej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. dla Powiatu [...]. Strona skarżąca zakwestionowała ustalenia faktyczne, zgodnie z którymi inwestorem organ uczynił Gminę L.. Podniosła, że nie jest inwestorem powyższego budynku. W ocenie strony skarżącej adresatem rozbiórki powinien być inwestor budynku nr [...]. Strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji I instancji w całości. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją z dnia 30 lipca 2018 r., znak: [...], nr [...], działając na podstawie: - art. 138 § 1 pkt 2 oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257); - art. 48 ust. 1, art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r – Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1332 ze. zm.); po rozpatrzeniu odwołania Gminy L. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. dla Powiatu [...] nr [...] z dnia 20 stycznia 2017 r. znak: [...], którą nakazano Gminie L. rozbiórkę zrealizowanego na dz. nr [...] w miejscowości [...], gm. L., posadowionego na fundamencie betonowym, parterowego budynku mieszkalnego o konstrukcji murowanej, dach dwuspadowy kryty blachą trapezową, w wym. poziomym 6,80 m x 3,90 m. uchylił zaskarżoną decyzję i nakazał Gminie L., powiat [...], województwo małopolskie rozbiórkę budynku o wym. w rzucie poziomym 6,80 m x 3,90 m. znajdującego się na działce nr [...] w miejscowości [...], oznaczonego nr [...] na szkicu stanowiącej załącznik do niniejszej decyzji. Organ odwoławczy, dokonał powtórnej, pełnej oceny stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej, będącej przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu w zakresie wyznaczonym treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Organ wskazał, że stroną postępowania jest Gmina L. reprezentowana przez Wójta. Jak wynika z wpisów do księgi wieczystej nr [...] działka nr [...] w [...] należy do Gminy L. zgodnie z decyzją Wojewody Małopolskiego z dnia 30 czerwca 1992 r. znak: [...], którą przyznano Gminie własność. Prawo własności budynku przysługuje Gminie, co wynika z art. 46 kc - prawo własności budynku przynależy właścicielowi nieruchomości gruntowej, na której on się znajduje. Ponadto jak wynika z. oświadczenia obecnego w czasie kontroli T. S. inwestorem budowy przedmiotowego budynku mieszkalnego jest Gmina L.. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest ocena legalności budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego o wymiarach 6,80 m x 3,90 m w rzucie pionowym znajdującego się na działce nr [...] w [...]. Na szkicu sytuacyjnym stanowiącym załącznik do protokołu z kontroli przeprowadzonej w dniu 20 grudnia 2016 r. budynek oznaczony jest numerem [...]. Jak ustalono w toku postępowania administracyjnego przedmiotowy budynek znajduje się na terenie, dla którego uchwałą nr 12/207 Rady Gminy L. z dnia 28 lutego 2007 r. przyjęty został miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Gminy L. (Dz. U. Woj. Malopol. z 2007 r., nr 304). Zgodnie z załącznikiem graficznym działka nr [...] w [...] położona jest w terenie oznaczonym 10.ZO.25 - tereny zieleni leśnej i zalesienia oraz KDW - tereny dróg kołowych, przeznaczeniem podstawowym jest odpowiednio tereny leśne pełniące ważoną rolę połączeń i korytarzy ekologicznych, oraz na drogi wewnętrzne. Będący przedmiotem niniejszego postępowania budynek mieszkalny jednorodzinny o powierzchni zabudowy wynoszącej 26,52 m3 nie może zostać uznany za zwolniony zgodnie z art. 29 ust 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Niezależnie od powyższego legalizacja budynków jednorodzinnych zgodnie z art. 48 ust 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane prowadzona jest w oparciu o ten właśnie przepis. Dlatego w ocenie Organu, PINB prawidłowo wszczął postępowanie legalizacyjne w oparciu o art. 48 ustawy Prawo budowlane Zgodnie z w/w przepisem obiekty budowlane wybudowane bez wymaganego pozwolenia na budowę podlegają rozbiórce, jednak nakaz rozbiórki jest oceniany jako najsurowszy sposób likwidacji skutków samowoli budowlanej, który powinien mieć zastosowanie w ostateczności. W pierwszej kolejności organ nadzoru budowlanego winien zbadać, czy zaistniały przesłanki do legalizacji nielegalnego obiektu mając na uwadze treść art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane tj. czy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz czy nie narusza innych przepisów, w tym techniczno - budowlanych. Zatem gdy w/w przesłanki zachodzą, organ musi przesądzić o możliwości legalizacji i wydać postanowienie nakładające na inwestora obowiązek przedłożenia dokumentacji, o której mowa w art. 48 pkt. 3 we wskazanym przez PINB terminie. Organ odwoławczy podniósł, że pierwszą z przesłanek umożliwiających legalizację samowoli budowlanej jest zgodność budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Przez to pojęcie ustawodawca rozumie w szczególności zgodność z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a w przypadku braku takiego obowiązującego planu - zgodność z ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Jak wynika wprost z ustawy, gdy na terenie, na którym samowolnie wzniesiono obiekt budowlany, obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, tylko ten plan może być podstawą oceny zgodności budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Dopiero w razie braku planu do oceny tej bierze się pod uwagę ustalenia zawarte w ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy. Jak ustalił organ l instancji dla przedmiotowego obszaru obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Gminy L., wykluczający na obszarze działki nr [...] wznoszenie obiektów kubaturowych. Jako dopuszczalne na tym trenie obiekty wskazano w § 21 planu miejscowego ogólnodostępne "niekubaturowe" urządzenia turystyki i rekreacji, takie jak ścieżki rowerowe i szlaki turystyczne, w terenach nadrzecznych plaże i boiska trawiaste, a także sieci infrastruktury technicznej niewydzielone dojazdy i wody otwarte. Organ odwoławczy stwierdził, iż budowa przedmiotowego obiektu budowlanego nie jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, i właściwym jest nakazanie rozbiórki przedmiotowego obiektu budowlanego, w związku z naruszeniem przesłanek warunkujących legalizację obiektu budowlanego (określonych w art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane). Organ podkreślił, że obowiązywanie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego należy oceniać w dacie orzekania na podstawie art. 48 ustawy Prawo budowlane tj. badania istnienia bądź braku możliwości legalizacji samowoli budowlanej. Skoro przedmiotowy budynek nie spełnia pierwszego z warunków umożliwiających przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego, organ nadzoru budowlanego może nakazać rozbiórkę obiektu budowlanego bez przechodzenia do oceny kolejnego z warunków, tj. do badania zgodności inwestycji z przepisami techniczno-budowlanymi. Należy zatem stwierdzić, iż w niniejszym postępowaniu PINB prawidłowo przesądził, iż w niniejszej sprawie nie występują przesłanki umożliwiające zalegalizowanie wykonanego budynku. Odnośnie uwag zawartych w odwołaniu MWINB wskazuje, że zgodnie z ustalonym stanem faktycznym inwestorem budowy budynku będącego przedmiotem niniejszego postępowania jest Gmina L.. Zauważyć należy, że stwierdzeniu temu nie zaprzeczyła A. D., pracownik gminy, która w dniu 18 stycznia 2017 r. zapoznała się z aktami postępowania. Czas powstania budynku ustalony został w oparciu o oświadczenie oraz zdjęcia lotnicze dostępne na stronie Małopolskiej Infrastruktury Informacji Przestrzennej. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej oraz wywodom w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji dotyczącym art. 52 ustawy Prawo budowlane wskazać należy, że prawo dysponowania nieruchomością przysługuje Gminie będącej jednocześnie inwestorem. Dlatego też to ona jest adresatem obowiązku wynikającego z decyzji administracyjnej. Odnosząc się do podstawy prawnej prowadzonego postępowania MWINB, jak wskazał powyżej uważa ją za prawidłową, wynikającą z ustalonego stanu faktycznego, tym samym wydanie decyzji w oparciu o przepis art. 48 ustawy Prawo budowlane jest prawidłowe. Organy nadzoru budowlanego nie mają w tym zakresie swobody, są związane przepisami prawa. Nie doszło tym samym do wybrania prawa najmniej dla inwestora korzystnego. Sam fakt, że obecnie w ściśle określnym przypadku wystarczające jest dokonanie zgłoszenia przed przystąpieniem do budowy domu jednorodzinnego, nie ma wpływu na postępowanie legalizacyjne w przypadku nie dopełnienia wspomnianego obowiązku. Postępowanie takie niezmiennie toczy się w oparciu o przepis art. 48 ustawy Prawo budowlane. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą decyzję wniosła strona skarżąca – Gmina L.. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała w szczególności, że organ odwoławczy w części dotyczącej opisu sprawy nie wspomina, na jakiej to podstawie ustalił, iż właścicielem nieruchomości, na której posadowiony jest budynek, jest Gmina L., ani jakie to czynności zostały podjęte w celu ustalenia inwestora przedmiotowego budynku. Zdaniem strony skarżącej przedmiotowa decyzja winna zostać uchylona w całości. Organ przyjął koncepcję, iż inwestorem jest Gmina, bo taką informację powziął od T. S. obecnego w czasie kontroli. Z punktu widzenia Gminy oczywistym jest, że pośród osób zamieszkujących przedmiotową nieruchomość znalazłby się inwestor lub jego spadkobiercy. Zapewne gdyby organ przeprowadził postępowanie, a nie tylko o tym pisał, to ustaliłby, że przedmiotowy budynek zapewne był remontowany lub rozbudowywany i to z pewnością przez osoby obecnie żyjące. Organ jednak za wszelką cenę chce obowiązek rozbiórki przerzucić na Gminę. Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości, a także o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Przepis art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2018 r. poz. 1302, dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy). Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Nr [...] Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 30 lipca 2018 r. uchylająca decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w N. dla powiatu [...]ego i orzekająca nakaz rozbiórki budynku mieszkalnego wobec Gminy L.. Organy adresatem decyzji uczyniły Gminę L. jako właściciela działki, na której budynek ten się znajduje oraz jako inwestora. Organy przyjęły, na podstawie oświadczenia T. S., że inwestorem była Gmina L., czemu strona skarżąca zaprzecza. Bezsporne w sprawie jest, że w dacie budowy budynku konieczne było uzyskanie pozwolenia na budowę, pozwolenie takie nie zostało przez właściwy organ wydane. Strona skarżąca nie kwestionowała również ustalenia, że przedmiotowy obiekt budowlany nie spełnia podstawowych wymagań dotyczących obiektów budowlanych. Bezsporne także jest, że budynek znajduje się na terenie, dla którego uchwałą nr 12/207 Rady Gminy L. z dnia 28 lutego 2007 r. przyjęty został miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Gminy L. (Dz. U. Woj. Malopol. z 2007 r., nr 304). Zgodnie z załącznikiem graficznym działka nr [...] w [...] położona jest w terenie oznaczonym 10.ZO.25 - tereny zieleni leśnej i zalesienia oraz KDW - tereny dróg kołowych, przeznaczeniem podstawowym jest odpowiednio tereny leśne pełniące ważoną rolę połączeń i korytarzy ekologicznych, oraz na drogi wewnętrzne. Istotą sporu było natomiast określenie podmiotu zobowiązanego do rozbiórki. Nałożenie nakazu rozbiórki na Gminę L. należy, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, uznać za co najmniej przedwczesne. Zgodnie z art. 52 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1332) inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51. Na gruncie tej regulacji, w orzecznictwie wskazuje się, że kolejność podmiotów wskazanych w powołanym przepisie nie jest przypadkowa. Utrwalony jest pogląd, że w pierwszej kolejności zobowiązany do dokonania czynności wskazanych w tym przepisie jest inwestor. Kluczowa bowiem rola inwestora w procesie budowlanym, skutkująca przyjęciem odpowiedzialności za legalność jego przebiegu sprawia, że to właśnie inwestor powinien być w pierwszej kolejności adresatem wskazanego aktu. Dotyczy to także sytuacji, kiedy inwestor nie jest właścicielem terenu, na którym popełniono samowolę, bez zgody, czy choćby aprobaty właściciela (por. wyrok WSA w Krakowie z 2 lutego 2018 r., sygn. II SA/Kr 1449/17 i powołane tam orzecznictwo). Organy orzekające w sprawie arbitralnie przyjęły, na podstawie oświadczenia T. S., że inwestorem była Gmina L., czemu strona skarżąca zaprzecza. Analizując zgromadzony materiał dowodowy na okoliczność kto był inwestorem nie sposób jednak uznać, że postępowanie dowodowe w tym zakresie zostało przeprowadzone stosownie do wymogów określonych w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Zasadniczym dowodem w sprawie był protokół kontroli z dnia 21 grudnia 2016 r. W protokole kontroli robót budowlanych napisano, że obecny w trakcie kontroli T. S. oświadcza, że nie jest inwestorem, inwestorem jest gmina L.. Podkreślić należy, iż T. S. nie został przesłuchany, a jedynie jego wypowiedź zapisano jako uwagi i wyjaśnienia innych osób uczestniczących w kontroli. Z akt sprawy nie wynika, co było bezpośrednim powodem przeprowadzenia kontroli w trybie art. 81 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, w szczególności czy organ przed przystąpieniem do czynności podjął działania zmierzające do ustalenia inwestora lub osoby, która zamieszkuje przedmiotowy obiekt budowlany, celem umożliwienia jej wzięcia udziału w kontroli. Zgodnie z art. 81a ust. 2 ustawy Prawo budowlane czynności kontrolne, związane z wykonywaniem uprawnień organów nadzoru budowlanego, przeprowadza się w obecności inwestora, kierownika budowy lub robót, kierownika zakładu pracy lub wyznaczonego pracownika, bądź osób przez nich upoważnionych albo w obecności właściciela lub zarządcy obiektu, a w lokalu mieszkalnym - w obecności pełnoletniego domownika i przedstawiciela administracji lub zarządcy budynku. Organ poprzestał na udziale T. S. w kontroli. Ani podczas ww. kontroli, ani w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego, organ nadzoru budowalnego nie podjął żadnych czynności celem ustalenia inwestora czyniąc założenie, że inwestorem jest gmina L.. Ustalenie to nie jest wynikiem przeprowadzonych czynności, które zmierzały do ustalenia, kto był inwestorem przedmiotowego obiektu, ewentualnie od kiedy i od kogo obecni jego użytkownicy - mieszkańcy nabyli jego posiadanie. Na marginesie Sąd zwraca uwagę, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Powiatu [...] w sposób kompleksowy przystąpił do rozwiązania problemu samowolnie wybudowanych na określonym terenie budynków mieszkalnych. Świadczy o tym fakt, że w ostatnim czasie kontroli tut. sądu poddanych zostało kilkanaście decyzji dotyczących budynków znajdujących się na tym terenie. We wszystkich tych sprawach adresatem nakazu rozbiórki uczyniono Gminę L., konsekwentnie pomijając, nawet w charakterze stron postępowania, osoby zamieszkujące w przedmiotowych budynkach. Znamienne było również, że organowi w wielu sprawach nie udało się ustalić inwestorów samowoli budowlanych. Sąd podkreśla, że każda sprawa dotycząca samowoli budowlanej powinna być rozpatrywana indywidualnie i nieuprawnione było przyjęcie przez organy nadzoru budowlanego, bez przeprowadzenia postepowania w sprawie, że inwestorem jest Gmina L.. Przyjęcie założenia, że Gmina L. dokonała inwestycji w postaci wybudowania budynku będącego przedmiotem niniejszego postępowania zdaje się stać w sprzeczności z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Stwierdzenia takiego, bez podjęcia koniecznych czynności wyjaśniających, nie można w realiach niniejszej sprawy aprobować. Organy nadzoru budowlanego prowadzące postępowanie nie przeprowadziły żadnych dowodów, ani nie podjęły jakichkolwiek czynności, mających na celu ustalenie wskazanej wyżej, istotnej dla sprawy okoliczności. Inwestycja będąca przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie została zrealizowana w relatywnie nieodległym czasie, ok. 2008 roku, zatem ustalenie osoby rzeczywistego inwestora, bądź jego następcy prawnego nie powinno nastręczać większego problemu. Należy podkreślić, że nawet pewne obiektywne trudności dowodowe w zakresie ustalania istotnych dla sprawy okoliczności nie mogą prowadzić do obciążenia nakazem rozbiórki podmiotu, który może być zobowiązany do tej czynności dopiero w dalszej kolejności. W ponownie prowadzonym postępowaniu rzeczą organu nadzoru budowlanego będzie przeprowadzenie koniecznego postępowania dowodowego celem rzetelnej próby ustalenia, kto był rzeczywistym inwestorem spornego obiektu. W tym zakresie pożądane będzie w pierwszym rzędzie dokładne przesłuchanie użytkowników/mieszkańców obiektu, celem ustalenia, kto był inwestorem przedmiotowego obiektu, kiedy ten obiekt budował, ewentualnie od kiedy i od kogo obecni jego użytkownicy - mieszkańcy nabyli posiadanie. W razie potrzeby organ nadzoru budowlanego winien przeprowadzić także inne dowody, np. przesłuchanie sąsiadów. W zależności od wyników postępowania dowodowego organ nadzoru budowlanego rozważy zasadność ewentualnej modyfikacji przyjętego dotychczas kręgu stron postępowania i uzupełnienia go o osoby mogące mieć interes prawny w sprawie. Biorąc pod uwagę wszystkie wskazane wyżej okoliczności należało uchylić zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, o czym Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 997 zł składała się: kwota 500 zł tytułem uiszczonego przez stronę skarżącą wpisu, kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia radcy prawnego reprezentującego stronę skarżącą, ustalona jako stawka minimalna na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. (Dz. U. poz. 1804), a nadto kwota 17 zł uiszczona przez stronę skarżącą tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło