II SA/Kr 1193/05

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 czerwca 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie WSA Aldona Gąsecka -Duda WSA Barbara Pasternak (spr) Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2005 r ., nr Kol. [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego I skargę oddala II zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. na rzecz adw. J. Z. kwotę 292 zł 80 gr. (w tym 22 % VAT) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w niniejszym postępowaniu. Decyzją z dnia [...] 2004 r. [...], wydaną na podstawie art. 104 i 107 kpa oraz art. 3 ust. 3 i 4, art. 4, art. 7, art. 8 ust. 1, art. 11, art. 12, art. 14, art. 17 ust. 2 pkt 1, art. 36 pkt 1c, art. 41 pkt 1, art. 98, art. 102, art. 104, art. 106 ust. 1, 4, 5, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004r. Nr 64, poz. 593) oraz upoważnienia nr [...] Prezydenta Miasta K. z dnia [...] 2004r. do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej, Kierownik Filii Nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., po rozpatrzeniu wniosku Pana M. P., odmówił przyznania zasiłku celowego na pokrycie zaległości czynszowych w Spółdzielni Mieszkaniowej [...] ul. [...]. W uzasadnieniu organ l instancji podał, że Pan M. P. mieszka sam w trzypokojowym spółdzielczym własnościowym mieszkaniu o powierzchni 65,1 Om2 i z powodu nadmetrażu nie posiada uprawnień do dodatku mieszkaniowego. Wnioskodawca utrzymuje się z renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w wysokości 392,44 złotych miesięcznie. W związku z zaciągnięciem w styczniu 2004 roku przez wnioskodawcę pożyczki w wysokości 5300 złotych, którą przeznaczył na uregulowanie zaległości czynszowych, w oparciu o art. 8 ust. 3 i ust. 11 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej do dochodu uzyskiwanego przez wnioskodawcę doliczono kwotę 441,66 złotych za każdy miesiąc w okresie od stycznia do grudnia 2004 roku. Zatem łączny miesięczny dochód Pana P. wyniósł 834,10 złotych i przekroczył kryterium ustalone w ustawie. Ponadto organ l instancji ustalił, że zaległość za czynsz wynosi 11,22 złotych, a nie jak podał wnioskodawca 1700 złotych. W związku z tymi okolicznościami organ l instancji odmówił przyznania zasiłku celowego na pokrycie zaległości czynszowych. Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. złożył M. P. Podniósł, że zaliczenie zaciągniętej pożyczki jako dochodu jest bezzasadne i sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, ponieważ pożyczka miała na celu uregulowanie zadłużenia wobec spółdzielni mieszkaniowej i uniknięcie ewentualnych kosztów związanych z egzekucją sądową. Zarzucił też, że ustawa o pomocy społecznej jest błędem legislacyjnym, a ponadto nie powinna mieć zastosowania w przedmiotowej sprawie, ponieważ weszła w życie po zaciągnięciu przez niego pożyczki. Podkreślił, że pieniądze uzyskane z pożyczki nie stanowią jego dochodu, lecz koszt utrzymania. Ponadto odwołujący podniósł, że kwestia posiadanego przez niego mieszkania nie ma znaczenia dla przedmiotowej sprawy, ponieważ zostało ono nabyte przed wieloma laty. Ponadto nie może podnająć mieszkania, ponieważ z powodu dolegliwości byłby źle odbierany przez potencjalnych współlokatorów. W związku z powyższym odwołujący się wniósł o przyznanie mu zasiłku celowego. Decyzją z dnia [...] 2005r, Kol.[...], wydaną na podstawie art. 3, art. 4, art. 8, art. 36, art. 39 ust. 1 i 2, art. 107, art. 150 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, powołując się na art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, że prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobom i rodzinom, których dochód nie przekracza określonego kryterium dochodowego, które w przypadku odwołującego wynosi 461 zł. Organ l instancji ustalił miesięczny dochód odwołującego się zgodnie z zasadami uregulowanymi w ustawie o pomocy społecznej - art. 8 ust. 11, na kwotę 834,10zł miesięcznie. Okoliczności dotyczące sytuacji rodzinnej odwołującego się są w przedmiotowej sprawie bezsporne. M. P. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą niepracującą. Stan zdrowia oraz wiek wskazują na małe prawdopodobieństwo zdobycia pracy. Wobec przekroczenia kryterium dochodowego organ mógł odmówić przyznania wnioskowanego świadczenia. Organ odwoławczy podkreślił, że należy wziąć pod uwagę wszystkie wnioski kierowane przez odwołującego się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej oraz fakt, że wzajemnie się one wykluczają lub dublują. Pomimo tego na pięć złożonych wniosków trzy zostały rozpatrzone pozytywnie, a więc nie można uznać, że organy pomocy społecznej pozostawiły odwołującego bez jakiejkolwiek pomocy. Jednak działania z zakresu pomocy społecznej nie mają na celu zastępowania indywidualnych wysiłków osób potrzebujących, lecz ich wspomaganie na zasadach przewidzianych w przepisach prawa. Organ odwoławczy uznał, że zarzuty odwołania nie odnoszą się do ustawowych zasad i przesłanek udzielania pomocy społecznej, oraz że organ l instancji prawidłowo zastosował zobiektywizowane w ustawie o pomocy społecznej kryteria przyznawania zasiłku celowego, a zatem decyzja o odmowie przyznania zasiłku celowego w przedmiotowej sprawie była uzasadniona. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. wniósł M. P. W uzasadnieniu powtórzył argumenty zawarte w odwołaniu od decyzji organu l instancji oraz podkreślił, że odmowa przyznania świadczeń z pomocy społecznej uniemożliwia mu zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych i pozostawia go w stanie skrajnego ubóstwa. MOPS od wielu lat odmawia mu udzielenia pomocy dla złagodzenia skutków ubóstwa. Zarzucił pominięcie treści ustawy o dodatkach mieszkaniowych, zgodnie z którą dodatek mieszkaniowy przysługuje osobom będącym w trudnej sytuacji bytowej i których dochód nie przekracza 984,52 zł miesięcznie. Jako przyczynę swojego ubóstwa podał brak stosownej rewaloryzacji renty inwalidzkiej z ZUS w stosunku do rosnących kosztów utrzymania. Mieszkanie, którego skarżący jest właścicielem stanowi gwarancję opieki, której w przyszłości udzieli mu córka, zamieszkując razem z nim. W chwili obecnej córka z uwagi na sprawowaną opiekę nad swoimi dziadkami nie jest w stanie udzielić skarżącemu pomocy i opieki. Skarżący wniósł o łączne rozpoznanie pięciu spraw toczących się przed sądem z jego skarg na decyzje SKO podjęte w dniu [...] 2005 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz wskazało, że argumenty podnoszone w skardze są tymi samymi, które były zgłaszane w toku postępowania odwoławczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), w skrócie ppsa, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego. Rozpoznając skargę Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi, oraz powołaną podstawą prawną -art. 134 ppsa. Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Za główny zarzut skargi, mający podstawowe znaczenie dla oceny zgodności zaskarżonej decyzji z prawem materialnym uznać należy zarzut dotyczący nieprawidłowego obliczenia przez organy dochodu skarżącego. Wysokość dochodu decyduje bowiem - oprócz zaistnienia przesłanek z art. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. , Nr 64, póz. 593), zwanej dalej ustawą, o istnieniu po stronie osoby, która ubiega się o przyznanie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, prawa do tych świadczeń. Zgodnie z treścią art. 8 ust. 1 ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91 przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, zwanej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej". Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1. miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, 2. składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, oraz ubezpieczenia określone w odrębnych przepisach, 3. kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Z kolei art. 8 ust. 11, pkt 1 stanowi, że w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Podkreślenia wymaga, co jest istotne w przypadku niniejszej sprawy, iż zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uznaje się sumę miesięcznych przychodów, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Zgodnie zatem z dyspozycją przytoczonego przepisu, za przychód należy uznać także pożyczkę, bowiem ustawodawca nie wyłączył jej z zakresu przychodów, których suma decyduje o ustaleniu wysokości dochodu w rozumieniu art. 8 ust. 3 ustawy. Sumę dochodu pomniejsza się jedynie o składniki wymienione w punktach 1, 2 i 3 art. 8 ust. 3 ustawy. Ustawodawca nie przewidział od tak ustalonego sposobu obliczania dochodu żadnych wyjątków, poza wymienionymi w przepisie art. 8 ustawy. Sposób obliczenia przez organy dochodu, jakim dysponował skarżący w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie zaległości czynszowych w spółdzielni mieszkaniowej uznać należy za prawidłowy. Uwzględniono bowiem także treść art. 8 ust. 11 ustawy, który stanowił podstawę rozliczenia jednorazowego dochodu uzyskanego przez skarżącego. Dochód ten-pożyczka w kwocie 5300 złotych - przekroczył pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Uzasadnienie decyzji pierwszoinstancyjnej przedstawia w sposób szczegółowy i wyczerpujący, z podaniem podstawy prawnej, sposób obliczenia dochodu, którego wysokość zadecydowała o przekroczeniu kryterium dochodowego przez skarżącego. Dochód ten stanowiła renta skarżącego, wraz z kwotą wynikającą z rozliczenia uzyskanej przez skarżącego pożyczki. Za prawidłowe uznać należy rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji, jeżeli chodzi o wszystkie jego elementy. Jako podstawę swego rozstrzygnięcia organ wskazał przepis art. 39 ust. 1 i 2 ustawy. Możliwość skorzystania z tej formy pomocy uzależniona jest jednak od spełnienia po stronie osoby ubiegającej przesłanki w postaci nieprzekroczenia kryterium dochodowego, w przypadku skarżącego-dla osoby samotnie gospodarującej. Kryterium to zostało przez skarżącego przekroczone i ustalenie w tym zakresie jest prawidłowe, zatem organ miał podstawę do odmowy przyznania skarżącemu zasiłku celowego Zgodnie z wynikającą z art. 138 kpa zasadą dwuinstancyjności Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobowiązane było do ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy, co jak wynika z obszernego uzasadnienia zaskarżonej decyzji uczyniło. Organ dokonał wszechstronnej oceny sytuacji, w jakiej znalazł się skarżący, który w tym samym okresie złożył pięć wniosków o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Dokonane przez organ ustalenia uznać należy za prawidłowe i odpowiadające zasadom wynikającym z treści przepisów ustawy o pomocy społecznej. Podkreślić należy, co wynika z akt sprawy, że skarżący jest objęty pomocą społeczną nie tylko w zakresie wynikającym z pozytywnego rozpatrzenia dwóch spośród pięciu wniosków złożonych w dniu [...] 2004 r. Za słuszne uznać należy stanowisko Kolegium wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż celem pomocy społecznej są działania wynikające z zasad określonych w art. 3 i art. 5 ustawy, a więc mające na celu wspieranie osób potrzebujących, nie zaś wyręczanie tych osób z ich własnej zapobiegliwości. Zasadne jest także podkreślenie, że do obowiązków osób korzystających z pomocy społecznej należy współdziałanie z organami udzielającymi tej pomocy, a także podejmowanie wszelkich możliwych, samodzielnych wysiłków zmierzających do poprawy swojej sytuacji. Pozostałe zarzuty skargi nie mają znaczenia dla oceny zgodności zaskarżonej decyzji z prawem. W szczególności podkreślić należy, że czym innym są świadczenia z pomocy społecznej, w szczególności świadczenie w postaci zasiłku celowego, a czym innym przyznanie dodatku mieszkaniowego w oparciu o przepisy ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Kryteria przyznawania dodatków mieszkaniowych w oparciu o art. 3 i nast. ustawy z dnia 21.czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2001 r. nr 71, poz. 734 ze zm.) nie mają w żadnej mierze zastosowania do oceny istnienia przesłanek przyznania świadczeń z pomocy społecznej. O przyznaniu tych świadczeń decydują bowiem przesłanki wymienione w przepisach ustawy o pomocy społecznej. Nie podlegały również badaniu przez organy w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją kwestie dotyczące waloryzacji pobieranej przez skarżącego renty. Rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji nie narusza zatem prawa materialnego a postępowanie przeprowadzone zostało zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów postępowania. W szczególności zauważyć należy, że uzasadnienie decyzji spełnia wszystkie wymogi przewidziane przepisem art. 107 § 3 kpa. Odnośnie wniosku skarżącego o łączne rozpoznanie spraw z jego skarg na decyzje SKO w K., wyszczególnione w treści skargi, Sąd uznał, że względy ekonomiki procesowej nie przemawiają za uwzględnieniem tego wniosku, a nadto nie zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 111 § 1 ppsa, Skarga nie mogła zostać uwzględniona, ponieważ jej zarzuty nie znajdują oparcia w przepisach prawa, a sąd nie stwierdził istnienia naruszeń, które należałoby wziąć pod uwagę z urzędu. Wobec powyższego, w oparciu o przepis art. 151 ustawy ppsa orzeczono jak w pkt. l sentencji. Rozstrzygniecie o kosztach oparte zostało na art. 250 ustawy.