II SA/Kr 1194/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2011r na posiedzeniu niejawnym wniosku S.Z. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej ponad kwotę 400 zł w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 9 sierpnia 2010r. Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew p o s t a n a w i a I. zwolnić skarżącego w części od wpisu sądowego, należnego od złożonej skargi kasacyjnej ponad kwotę 400 zł, II. w pozostałej części oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu [...] lutego 2011r. skarżący S.Z. złożył ponowny wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych powyżej kwoty 400 zł w sprawie skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 stycznia 2011r. oddalającego skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 9 sierpnia 2010r. wydaną w przedmiocie nałożenia kary za wycięcie drzew bez zezwolenia. Skarżący domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na ciężką sytuację materialną. Podnosi, iż utrzymuje się jedynie z renty rodzinnej w wysokości 1005 zł, jest wdowcem, mieszka samotnie. Dodaje, iż aby poprawić swą sytuację materialną podjął działalność gospodarczą i został taksówkarzem, jednakże z uwagi na konkurencję i zły stan zdrowia wnioskodawcy działalność ta nie przynosi dochodów. Wskazuje, iż koszty utrzymania mieszkania kształtują się na poziomie 650 zł, wydatki na leki 120 zł. Ponadto spłaca raty za komputer w kwocie 260 zł miesięcznie. Zdaniem orzekającego wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Jak wynika z oświadczenia zawartego w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący utrzymuje się z renty w wysokości 1005 zł oraz czynszu za wynajem domu pod warsztat w wysokości 600 zł. Łącznie zatem dochody rodziny wynoszą 1 605 zł. Z oświadczenia skarżącego znajdującej się w aktach sprawy wynika, iż posiada on dom z działką o pow. 100 m2 oraz mieszkanie przy ul. [...] w K. o pow. 38 m2. Skarżący nie wykazuje cennych ruchomości ani oszczędności. Dodaje natomiast, iż posiada samochód osobowy 17 letni o wartości około 5 tysięcy zł. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Mając na uwadze obecną sytuację finansową skarżącego, należy stwierdzić, że uiszczenie wpisu w pełnej wysokości nie byłoby możliwe bez uszczerbku w koniecznym własnym utrzymaniu. W ocenie orzekającego, skarżący wykazał w sposób wystarczający, iż nie jest w stanie uiścić pełnego należnego wpisu sądowego należnego od złożonej skargi kasacyjnej bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Biorąc pod uwagę w szczególności wysokość comiesięcznych, stałych dochodów rodziny skarżącego w wysokości 1 605 zł z tytułu renty i wynajmu domu pod warsztat - wobec wykazanych obciążeń budżetu rodzinnego jak spłata pożyczki czy oświadczone koszty leczenia oraz w kontekście wysokości samego wpisu, zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie strony we wnioskowanej części ponad kwotę 400 zł. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym częściowe zwolnienie od wpisu sądowego we wnioskowanym zakresie czyli ponad kwotę 400 zł. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący do takich osób nie należy. Dlatego przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od konieczności uiszczenia części wpisu sądowego należnego od skargi kasacyjnej ponad kwotę 400 zł należy uznać za adekwatną do aktualnej sytuacji majątkowej strony. Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Strona winna poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów sądowych. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200, art. 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).