II SA/Kr 1195/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Kazimierz Bandarzewski Sędziowie WSA Renata Czeluśniak WSA Ewa Rynczak (spr) Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2009 r. sprawy ze skargi C.A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 17 września 2008r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania skargę oddala Decyzją z dnia [...] czerwca 1999 r. znak: [...] Wójt Gminy P. zatwierdził projekt podziału nieruchomości działki nr 1 na działki nr 2 i 3 w miejscowości Ł. gmina P. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła C.A. wskazując, iż powyższa decyzja nie została jej doręczona, zaś z jej treścią zapoznała się dopiero w dniu 6 sierpnia 2008 r. Postanowieniem z dnia [...] września 2008r. znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. , działając na podstawie art. 134 k.p.a. oraz art. 2 i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 856 ze zm.) i § 1 pkt 6 lit c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r., w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. z 2003 r. nr 198, poz. 1925), stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ podał, że organ l instancji przesłał decyzję z dnia [...] czerwca 1999 r. na wspólny adres zamieszkania małżeństwa C. i M. A. Decyzja ta została odebrana przez M.A. w dniu 10 czerwca 1999 r. Następnie organ wskazał na treść art. 129 § 2 k.p.a., art. 134 k.p.a. oraz podał, że rozpoznanie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu zawitego, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż oznacza weryfikację w postępowaniu odwoławczym rozstrzygnięcia ostatecznego, a zatem korzystającego z ochrony trwałości. Wydanie rozstrzygnięcia o przywróceniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej możliwe jest po spełnieniu warunków określonych w art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. Jednakże zaskarżona decyzja została odebrana przez męża odwołującej w dniu 10 czerwca 2008 r., a odwołanie złożone zostało osobiście w dniu 12 sierpnia 2008 r. Odwołanie strony złożone zostało po upływie terminu do wniesienia odwołania. Dalej organ podał, że stosownie do art. 43 k.p.a., w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. W niniejszej sprawie miało miejsce doręczenie zastępcze, gdyż decyzję odebrał mąż odwołującej. Zdaniem Kolegium doręczenie to może zostać uznane za skuteczne, nawet pomimo tego, że mąż mógł nie poinformować C.A. o odebraniu decyzji. Zgodnie z poglądem doktryny "data doręczenia pisma dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, a nie data dotarcia tego pisma do rąk adresata, ma rozstrzygające znaczenie dla oceny, czy środek odwoławczy został wniesiony w terminie ustawowym. Okoliczność, że dorosły domownik nie doręczył w stosownym czasie przyjętego pisma do rąk adresata, nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia odwołania (zob. np. wyrok NSA OZ w Łodzi z 12 lutego 1997 r., l SA/Łd 163/96 -LexPolonica; wyrok NSA z 13 sierpnia 1997 r. , III SA 633/96 - LexPolonica; wyrok NSA OZ w Lublinie z 22 marca 2000 r., l SA/Lu 1731/98 - LexPolonica)łl (zob. P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2006 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, wydanie III). Jednocześnie adresat decyzji może obalić domniemanie doręczenia mu decyzji w dniu jej odbioru przez domownika, jeżeli udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia, decyzja nie została mu doręczona z przyczyn od niego niezależnych. Takie obalenie domniemania o doręczeniu decyzji stanowiłoby przesłankę do przywrócenia stronie terminu do wniesienia odwołania. W niniejszej sprawie jednak C.A. nie wnioskowała o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a brak jest podstaw do rozstrzygania sprawy przywrócenia terminu z urzędu. Kolegium podało, że nie kwestionuje tego, iż strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. W takiej sytuacji skarżącej przysługiwało uprawnienie do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Niezależnie od tego, nawet gdyby hipotetycznie przyjąć (jak chce tego odwołująca), iż C.A. nie otrzymała decyzji, to i tak termin do wniesienia odwołania od kwestionowanej decyzji biegłby dla niej od dnia, w którym decyzję tę odebrał mąż odwołującej w dniu 10 czerwca 1999 r., który był stroną niniejszego postępowania. Zgodnie z ugruntowanym poglądem doktryny "termin do wniesienia odwołania przez stronę, która bez swej winy nie brała udziału w postępowaniu w pierwszej instancji, jest liczony od dnia doręczenia decyzji stronie, która brała udział w postępowaniu, lub od dnia ustnego ogłoszenia decyzji" (teza pierwsza wyroku NSA z 27 sierpnia 1999 r., IV SA 1758/97 - LEX nr 47876)" Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie wniosła C.A , zarzucając Kolegium rażące naruszenie prawa poprzez nierozpoznanie sprawy w granicach zaskarżenia i wniosła o uchylenie w/w postanowienia Kolegium. W skardze C.A. stwierdziła, iż w istocie nie otrzymała w/w decyzji Wójta Gminy P. , gdyż została ona doręczona nieprawidłowo - nie spełnia wymogów prawidłowego doręczenia przez zbiorcze zaadresowanie jednego pisma do dwóch stron postępowania. Skarżąca wskazała, że skoro w postępowaniu podziałowym brały udział dwie strony postępowania, to decyzja winna zostać przesłana odrębnie do każdej ze stron. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko i argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd w ramach swej kognicji bada czy nie doszło do naruszenia prawa i rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134§ 1 p.p.s.a.). Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy , której dotyczy skarga , jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia - art. 135 p.p.s.a.. Przepisy ustawy przewidując jedynie uprawnienia kontrolne sądów administracyjnych nie dają im kompetencji do zastępowania organów administracji publicznej w wykonywaniu ich zadań orzeczniczych. Wady postępowania administracyjnego, skutkujące koniecznością: uchylenia aktu, l stwierdzenia jego nieważności bądź wydania aktu z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Natomiast w wypadku nieuwzględnienia skargi, sąd , w myśl art. 151 p.p.s.a., skargę oddala. Skarga jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu. Istota sprawy sprowadza się do tego, czy skarżąca C.A. złożyła prawidłowo odwołanie od decyzji Wójt Gminy P. z dnia [...] czerwca 1999 r. znak [...] zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości działki nr 1 na działki nr 2 i 3 w miejscowości Ł. gmina P. w zakreślonym 14 dniowym terminie liczonym od daty doręczenia jej tej decyzji. W myśl art. 58 § 1, 2 i 3 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. § 2 tego przepisu stanowi, ze prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. § 3 - przywrócenie terminu do wniesienia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne. W związku z tym w art. 58 § 1 i 2 k.p.a. zostały ustanowione cztery przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie., stanowiąc iż w takich przypadkach należy przywrócić termin. Oznacza to obowiązek pozytywnego załatwienia podania przez właściwy organ administracji. Natomiast w sytuacji nie spełnienia którejkolwiek z tych przesłanek organ zobowiązany jest do negatywnego rozstrzygnięcia sprawy. Tymi przesłankami są: 1) uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy, 2) wniesienie przez zainteresowanego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, 3) dochowanie terminu (nie przywracalnego) do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu oraz, 4) dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności tj. wniesienie odwołania. Jak wynika z akt administracyjnych okolicznością bezsporną jest fakt iż skarżąca wraz z odwołaniem nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Słusznie organ odwoławczy w uzasadnieniu skarżonego postanowienia wskazał, że w pierwszej kolejności ma obowiązek zbadać czy odwołanie wniesione zostało w terminie, a w przypadku stwierdzenia uchybienia terminu wydać postanowienie stwierdzające takie uchybienie. Organ odwoławczy nie może merytorycznie rozpatrywać odwołania, które zostało wniesione po terminie. Nie zasługuje na uwzględnienie pogląd strony skarżącej, która wywodzi, że skoro decyzja nie została jej prawidłowo doręczona, to organ odwoławczy nie może stwierdzić uchybienia do wniesienia odwołania i w efekcie, że zachowany został termin do złożenia odwołania. Zgodne z ugruntowanym w doktrynie oraz judykaturze poglądem termin do wniesienia odwołania dla strony pominiętej w postępowaniu biegnie od dnia doręczenia (ogłoszenia) decyzji stronie, której zapewniono udział w postępowaniu (w istocie chodzi tu o najpóźniejszą datę doręczenia decyzji jednej ze stron - jeśli doręczenie następowało w różnych datach). W takim wypadku bez względu na okoliczność, czy pozostałe podmioty wniosły odwołanie i w sprawie została wydana decyzja ostateczna, czy też stała się ona ostateczna z powodu jej niezaskarżenia, ochronę interesu podmiotu, któremu nie doręczono decyzji, zapewnia instytucja wznowienia postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (por. E. Iserzon (w:) E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks..., s. 223-224; B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks..., s. 573). Takie stanowisko przyjmowane jest powszechnie w orzecznictwie sądowym. W wyroku z dnia 16 lipca 2002 r. (II SA 2230/00, niepubl.) NSA podkreślił, iż "stronie, która nie brała udziału w postępowaniu l-instancyjnym, przysługuje prawo do wniesienia odwołania wówczas, gdy podmiot ten, któremu organ nie doręczył ani nie ogłosił decyzji (a jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a.) wnosi odwołanie w terminie przewidzianym dla pozostałych stron postępowania, którym decyzję doręczono. Po upływie tego terminu stronie przysługuje jedynie wniosek o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a." Podobnie w wyroku z dnia 13 lipca 1999 r. Naczelny Sąd Administracyjny (do 2003.12.31) w Warszawie sygn. akt IV SA 703/97 (LEX nr 47299) stwierdzono, że odwołanie, strona może wnieść w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej lub ogłoszenia decyzji (art. 127 § 1 k.p.a., art. 129 § 2 k.p.a.). W powyższym terminie może wnieść odwołanie także osoba mająca uprawnienia strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym i której organ nie doręczył i nie ogłosił decyzji, a o jej wydaniu dowiedziała się z innych źródeł. W razie nieskorzystania przez stronę z odwołań w powyższym terminie decyzja w myśl art. 16 § 1 k.p.a. staje się ostateczna niezależnie od tego, czy organ doręczył lub ogłosił ją wszystkim stronom. Stronie która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu i dowiedziała się o wydaniu decyzji, gdy ta była już ostateczna, przysługuje wniosek na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W rozpatrywanej sprawie decyzja Wójta Gminy P. z dnia [...] czerwca 1999r. została doręczona M.A. czyli osobie uznanej za stronę w dniu 10 czerwca 1999 r. Było to tzw. doręczenie zastępcze, o którym mowa w art. 43 k.p.a. Stosownie do tego przepisu w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Mąż skarżącej potwierdził odbiór decyzji w imieniu żony. Zatem 14-dniowy termin do wystąpienia z odwołaniem od tej decyzji upłynął w dniu 24 czerwca 1999r. W związku z tym, skarżony organ przyjął prawidłowo, że C.A. uchybiła temu terminowi wnosząc odwołanie od powyższej decyzji dopiero w dniu 12 sierpnia 2008r. i nie zostały spełnione łącznie wszystkie przesłanki z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Dlatego też organy obu instancji wydając postanowienia nie naruszyły prawa. Po upływie terminu do wniesienia odwołania strona, która uważa, iż została pominięta w postępowaniu administracyjnym i jeżeli rzeczywiście z własnej winy nie brała w nim udziału, może jak już wyżej wskazano, złożyć wniosek o wszczęcie postępowania wznowieniowego na zasadzie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i dochodzić swoich praw w nadzwyczajnym postępowaniu wznowieniowym. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), w myśl którego w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala.