II SA/Kr 1196/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie WSA Mirosław Bator WSA Krystyna Daniel / spr. / Protokolant Dorota Solarz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi B. T. i R. T. na decyzję nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 28 czerwca 2013 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki skargę oddala Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. decyzją z 17 stycznia 2012 r., na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art 48 ust. 4 ustawy z 7. 07. 1994 r. - Prawo Budowlane (dz. u. z 2006 r. Nr 156 poz.1118 ze zm.) nakazał R. T. i B. T. rozbiórkę, na własny koszt, samowolnie wybudowanej wiaty o wymiarach rzutu poziomego 2,70 x 6,70 m i 4,40 x 3,60 m wraz z tarasem o wymiarach rzutu poziomego 4,10 x 5,40 m, tworzącej jedną całość architektoniczne - konstrukcyjną, zlokalizowaną na działce nr [...], położonej w miejscowości P., gmina L.. W uzasadnieniu organ podał, że postanowieniem z 30 sierpnia 2011 r. R. T. i B. T. zostali zobowiązani do przedłożenia dokumentów i opracowań określonych w art. 48 ust. 3 ustawy prawo budowlane do 30 listopada 2011 r. Inwestorzy nie przedłożyli w zakreślonym terminie żądanej dokumentacji, co obliguje organ do orzeczenia nakazu rozbiórki. B. T. i R. T. wnieśli odwołanie od ww. decyzji, domagając się jej uchylenia i umorzenia postępowania. Wskazali, że wiata powstała w 1994 r. co uzasadnia zastosowanie przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Wskazali, że w piśmie z 26 listopada 2001 r. organ informował, że w czasie oględzin przeprowadzonych w dniu 30 października 2001 r. organ nie stwierdził, żeby na przedmiotowej działce były prowadzone roboty budowlane. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z 28 czerwca 2013 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił przebieg postępowania w sprawie. Wskazał, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek strony w związku z pismem K. K. z 22 października 2001 r., w którym wskazała, że na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] w P. została rozpoczęta budowa budynku bez wymaganego prawem pozwolenia. W wyniku kontroli przeprowadzonej przez Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w L. w dniu 30 października 2001 r. ustalono, że na posesji nr [...] w P. wybudowane zostały dwa obiekty o konstrukcji szkieletowej drewnianej. Obiekt nr [...] to konstrukcja szkieletowa drewniana bez wypełnienia pokryta blachą ocynkowaną trapezową. Pod wiatą przetrzymywane są przyczepy cempingowe. Konstrukcja ta posadowiona została na gruncie za pomocą punktowych fundamentów betonowych. W dniu 18 marca 2010 r. ponownie przeprowadzono kontrolę, w wyniku której ustalono, że R. T. wykonał zadaszenie-wiatę o konstrukcji szkieletowej, drewnianej wraz z tarasem tworzącą całość architektoniczno-konstrukcyjną- z dachem dwuspadowym. Roboty przy przedmiotowym zadaszeniu ukończone zostały wiosną 2001 roku, a przystąpiono do ich realizacji w 1994 r. Obiekt użytkowany jest od 2001 r. W toku postępowania organ I instancji dwukrotnie wydawał postanowienia w trybie art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, a następnie decyzje nakazujące rozbiórkę obiektu. Obydwie decyzje zostały uchylone przez WINB, a sprawę przekazano do ponownego rozpoznania. Organ II instancji wskazał, że inwestorem drewnianej wiaty wraz z tarasem jest R. T., zaś właścicielką działki nr [...] B. T.. Inwestycja została zrealizowana bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. WINB podzielił stanowisko PINB w kwestii zaliczenia przedmiotowego obiektu budowlanego jako wymagającego uzyskania pozwolenia na budowę. Wskazał, że w art. 29 ust. 1 Prawa budowlanego zostały wyszczególnione obiekty, na budowę których nie ma obowiązku uzyskania pozwolenia właściwego organu. Obiektu będącego przedmiotem postępowania nie można zaliczyć do żadnej z wymienionych w w/w artykule kategorii zwolnionych od uzyskania pozwolenia na budowę. Jakkolwiek nie posiadają one cech budynku w rozumieniu art. 3 pkt. 2 Prawa budowlanego, to stanowią one całość techczniczno-użytkową, określoną w art. 3 pkt. 3 Prawa budowlanego mianem budowli. Przedstawiona w tym przepisie lista przykładowych obiektów będących budowlami nie jest listą zamkniętą. Organ II instancji stwierdził, że PINB prawidłowo określił czasookres wzniesienia przedmiotowego obiektu uznając rok 2001 jako datę zakończenia budowy wiaty wraz z tarasem. Ustawa Prawo budowlane z 1974 r. nie miała zastosowania w sprawie. Organ II instancji podał, że znajdujące się pod wiatą, ustawione na tarasie przyczepy campingowe należy uznać jako wyposażenie techniczne dla celów użytkowych wiaty, tym samym nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia, iż stanowią one obiekt budowlany w rozumieniu ustawy. Organ prawidłowo zastosował procedurę mającą na celu legalizację obiektu. W związku z niewypełnieniem nałożonych obowiązków, słusznie zastosował sankcję przewidzianą w art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane. Odnosząc się do zarzutu podniesionego w odwołaniu, WINB wyjaśnił, że pismo z 30 października 2001 r. nie zawierało wiążących organ ustaleń faktycznych. Ustalenia w dalszym toku postępowania wykazały inne podstawy faktyczne do wydania zaskarżonej decyzji. B. T. i R. T. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K.. Skarżący ponownie odwołali się do treści pisma z 2001 r. w którym stwierdzono, że przeprowadzona kontrola nie wykazała żadnych robót które wymagały pozwolenia na budowę. Wskazali, że postępowanie było prowadzone w stosunku do dwóch obiektów, postępowanie w stosunku do jego z nich, po uzupełnieniu dokumentacji zakończono, natomiast drugi obiekt - wiata nad przyczepami, po uzupełnieniu dokumentacji zagrożony został karą legalizacyjną w wysokości 100 tyś. zł. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 i art. 2 ustawy z 30. 08. 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. póz. 270 ze zm., - dalej w skrócie: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny, w zakresie swej właściwości, ocenia zatem zaskarżoną decyzję administracyjną pod względem jej zgodności z prawem materialnym i procesowym, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania orzeczenia. Zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a. - sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest niezasadna. Na wstępie należy wskazać, że nakaz rozbiórki o jakim stanowi przepis art. 48 ust. 1 ustawy z 7. 07. 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010, nr 243, póz. 1623 ze zm.) nie ma charakteru bezwzględnego. Zgodnie bowiem z jego treścią właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. A zatem samo stwierdzenie, że obiekt budowlany został wzniesiony bez wymaganego pozwolenia na budowę nie jest równoznaczne z obowiązkiem orzeczenia nakazu jego rozbiórki, ponieważ organ ma obowiązek w pierwszym rzędzie przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego. Zgodnie z art. 48 ustawy Prawo budowlane: 1. właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. 2. Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1: 1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności: a. ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo b. ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, 2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. 3. W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2 ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów o których mowa w art. 33 ust.2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 opkt.2. 4. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ustępie 3, stosuje się przepis ust.1 5. Przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust.3 traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona. W niniejszej sprawie kontroli sądowo-administracyjnej podlega decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z 28 czerwca 2013 r., którą organ utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z 17 stycznia 2012 r., wydaną na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art 48 ust. 4 ustawy z 7. 07. 1994 r. Prawo Budowlane, nakazującą R. T. i B. T. rozbiórkę, na własny koszt, samowolnie wybudowanej wiaty o wymiarach rzutu poziomego 2,70 x 6,70 m i 4,40 x 3,60 m wraz z tarasem o wymiarach rzutu poziomego 4,10 x 5,40 m, o konstrukcji szkieletowej, drewnianej z dachem dwuspadowym tworzącej jedną całość architektoniczne - konstrukcyjną, zlokalizowaną na działce nr [...], położonej w m. P., gmina L.. Obiekt posadowiony jest na fundamencie punktowym. Zgodnie z prawidłowymi ustaleniami organów nadzoru budowlanego dokonywanych podczas kilkukrotnych oględzin na działce nr [...] P. został wzniesiony przez R. T. bez pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, w okresie od 1994 r. do 2001 r. i jest wykorzystywany do garażowania przyczep kampingowych. Powyższe ustalenia zostały dokonane podczas czynności kontrolnych przeprowadzonej przez organ l instancji w dniu 20. 01. 2004 r., w dniu 18 marca 2X)10 r. oraz w dniu 4 sierpnia 2011 r., które odbyły się z udziałem R. T.. Nadto w 18 sierpnia 2011 r. organ I instancji przesłuchał świadków: W. K. i J. D.. Z protokołu zeznań W. K. -właściciela działki sąsiedniej w stosunku do działki nr [...]- wynika, iż przedmiotowy obiekt powstał najprawdopodobniej w 1996 r. natomiast według J. D. "prawdopodobnie w 1995 r. i był z pewnością przebudowywany na przestrzeni lat". W ocenie Sądu ustalenia te zostały prawidłowo dokonane zgodnie z wymogami określonymi w art. 7 i art. 77 kpa. Nieruchomość, na której znajduje przedmiotowy obiekt stanowi własność B. T. - żony inwestora co wynika z wypisy uproszczonego rejestru gruntów przedłożonego do akt administracyjnych sprawy oraz protokołu przesłuchania w dniu 18. 03. 2010 r. R. T., działającego w postępowaniu administracyjnym jako pełnomocnik B. T.. W sprawie nie ulega wątpliwości, że przedmiotowy obiekt stanowiący zadaszenie -wiatę z tarasem, zrealizowany na działce nr [...] jest obiektem, na realizację którego wymagane jest pozwolenie na budowę, a zatem, że został on zrealizowany samowolnie Należy wskazać, że z samowolą budowlaną, w rozumieniu obowiązujących w dacie rozstrzygnięcia przepisów ustawy - Prawo budowlane, jest zarówno wybudowanie lub budowa obiektu lub jego części bez wymaganego pozwolenia na budowę jak i bez wymaganego zgłoszenia lub pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Podkreślić należy, że podmiot naruszający obowiązujące prawo, w tym art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego, zgodnie z którym roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31, ponosi ryzyko skutków w postaci przywrócenia stanu poprzedniego, czyli stanu poprzedzającego naruszenie prawa. W wyroku z 26. 03. 2002 r. SK 2/01 OTK - A 2002/2/15 Trybunał Konstytucyjny wskazał, iż nakaz rozbiórki jest środkiem nadzoru rozumianym jako instytucja materialnego prawa administracyjnego, gwarantująca poszanowanie porządku prawnego i przywrócenie stanu zgodnego z prawem, przy czym nakaz rozbiórki jest sankcją prawną najdalej idącą w ramach przepisów Prawa budowlanego, rodzącą nieodwracalne bądź trudne do odwrócenia skutki. Z tego względu w obowiązującym stanie prawnym istnieje zasada, zgodnie z którą nakaz rozbiórki nielegalnie wybudowanego obiektu budowlanego poprzedzony zostaje oceną możliwości jego legalizacji, a po ustaleniu, że budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza innych przepisów, w tym techniczno-budowlanych - istnieje możliwość jej legalizacji. A zatem nakaz rozbiórki może być orzeczony dopiero, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości legalizacji samowoli, względnie gdy zainteresowany legalizacją inwestor lub właściciel nie zrealizują nałożonych na nich obowiązków. Należy jednak zaakcentować, że legalizacja obiektu wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na budowę nie jest obowiązkiem, a uprawnieniem inwestora (właściciela). Powyższe stanowisko jest w pełni akceptowane w orzecznictwie (por. wyrok WSA z Gdańska z 21. 03. 2012 r. , sygn. akt U SA/Gd 880/12, Lex 1138398, wyrok NSA z 20. 01. 2009 r, sygn. akt II OSK 1879/07, Lex 478287). W rozpatrywanej sprawie PINB w L. przystąpił do postępowania legalizacyjnego dotyczącego przedmiotowego obiektu zadaszenia- wiaty z tarasem wydając postanowienie z 30 sierpnia 2011 r., w oparciu o cyt. art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane. W postanowieniu tym organ l Instancji nakazał R. T. i B. T. przedłożyć w terminie do 30 listopada od dnia doręczenia postanowienia zaświadczenie Wójta Gminy o zgodności budowy z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy w przypadku braku planu miejscowego, a także 4 egzemplarze projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami i pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, oświadczeniem o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz zaświadczenie o wpisie osoby sporządzającej ww. projekt budowlany do rejestru osób posiadających uprawnienia budowlane i o aktualnym wpisie na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego. W postanowieniu tym skarżący zostali pouczeni, iż w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3 zastosowanie znajdzie przytoczony w uzasadnieniu ust. 1 art. 48 ustawy Prawo budowlane, o czym stanowi ust. 4 ww. przepisu. Nadto organ poinformował o opłacie legalizacyjnej, o której mowa w art. 49 b ust. 4 Prawa budowlanego. R. T. i B. T. nie wykonali nałożonych na nich obowiązków i nie podjęli żadnych czynności celem uzyskania i przedstawienia wymaganych ww. postanowieniem dokumentów. Przed wydaniem decyzji l instancji organ powiadomił Skarżących w trybie art. 10 § 1 kpa, przy czym R. T. działający również jako pełnomocnik żony B. odebrał ww. zawiadomienie w dniu 27 grudnia 2011 r. Ponieważ zobowiązani B. i R. małż. T. nie wypełnili obowiązków nałożonych postanowieniem organu l instancji z 30. 08. 2011 r. przedstawione okoliczności sprawy nakładały na organ nadzoru budowlanego obowiązek wydania wobec R. i B. T. nakazu rozbiórki przedmiotowego obiektu. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że organ odwoławczy uznał za stronę przedmiotowego postępowania, oprócz inwestora R. T. także B. T. jako właścicielkę działki nr [...] w m. P. W tych okolicznościach w ocenie Sądu w całości należy podzielić stanowisko organu, że w świetle przepisu art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 ustawy - Prawo budowlane, w takiej sytuacji jak wskazana wyżej właściwy organ nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego. Odnosząc się do zarzutu skargi, w którym Skarżący podnoszą, że inna wiata wybudowana przez nich została zalegalizowana, a legalizacja przedmiotowego obietu - wiaty wiązałaby się z b. wysoką opłatą legalizacyjną należy wskazać, iż nie ma on znaczenia. Rozpatrywana sprawa dotyczy bowiem ściśle zindywidualizowanego obiektu, a organy administracji publicznej zgodnie z zasadą legalizmu działają na podstawie przepisów prawa (art. 6 kpa). Fakt, że w przedmiotowej sprawie organy nadzoru budowlanego prowadziły postępowanie od 2001 r. nie może mieć wpływu na ocenę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu l instancji. Uwzględniając powyższe Sąd w składzie rozstrzygającym niniejszą sprawę doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Prawidłowe były bowiem ustalenia dotyczące charakteru obiektu podlegającego rozbiórce jak i to, że został on wzniesiony bez pozwolenia na budowę po 1994 r. Również prawidłowo prowadzone było postępowanie w zakresie legalizacji obiektu. W tej sytuacji podniesione w skardze zarzuty nie mogą być uwzględnione, sprawa została bowiem wnikliwe wyjaśniona. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.