II SA/Kr 1197/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej p o s t a n a w i a I. umorzyć postępowanie w sprawie zwolnienia od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata z urzędu. W dniu [...] lutego 2008r. W. P. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] wydaną w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej. Strona skarżąca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z uwagi na brak jakichkolwiek dochodów, bardzo zły stan zdrowia, z czym związane są ogromne wydatki, a co za tym idzie - brak wystarczających środków, koniecznych do uiszczenia kosztów i ustanowienia adwokata bądź radcy prawnego z wyboru. Wnioskodawca wskazuje, iż od 2005 roku jest bezrobotny, stracił pracę jako nauczyciel mianowany w wieku przedemerytalnym. Podnosi, iż ze względu na przebyty wylew ma problemy z poruszaniem się , wysławianiem, pisaniem itp. Odnosząc się do wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, Sąd umorzył postępowanie w tej kwestii. Z przepisu bowiem art. 239 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – wynika, iż nie mają obowiązku uiszczania kosztów sądowych strony skarżące działanie lub bezczynność organów w sprawach m.in. z zakresu pomocy i opieki społecznej, dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej, dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych i rehabilitacyjnych, ze stosunków pracy i stosunków służbowych itp. Ponieważ przedmiotowa sprawa należy właśnie do katalogu spraw zwolnionych mocą ustawy z obowiązku uiszczania przez skarżących kosztów sądowych – Sąd na podstawie art. 161 par. 1 pkt 3 w zw. z art. 239 cyt. ustawy umorzył postępowanie w tej kwestii. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, Sąd zważył, co następuje. Zdaniem Sądu, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Nie posiada żadnych stałych dochodów. Jest osobą samotną, bez pomocy bliskich. W 2005 roku został zwolniony z pracy w szkole w wieku przedemerytalnym, gdzie pracował jako nauczyciel mianowany. W formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wskazał żadnych dochodów ani oszczędności. Natomiast, na wezwanie Sądu dotyczące uzupełnienia tegoż wniosku, wyjaśnił iż od momentu utraty pracy utrzymuje się z oszczędności, które gromadził przez wiele lat, a które obecnie są na wykończeniu. Skarżący wystąpił do pomocy społecznej o przyznanie świadczenia finansowego, ale mu jej odmówiono ze względu na niemożność przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Z akt sprawy wynika, iż skarżący posiada mieszkanie o pow. 58,20 m2. Nie wykazuje natomiast we wniosku o przyznanie prawa pomocy faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Jak jednakże wynika z dokumentów uzupełniających wniosek, skarżący posiada oszczędności, gdyż to z nich się utrzymuje od 2005 roku. Z dołączonych przez wnioskodawcę innych dokumentów i informacji wynika ponadto, iż jest zadłużony w Spółdzielni, w której ma mieszkanie, zadłużenie to dotyczy jednakże tylko czynszu za marzec 2008r. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych i przyznania kwalifikowane zastępstwa prawnego stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie swego udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowe. Mając na uwadze powyższe, w ocenie Sądu, strona nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia kwalifikowanego zastępstwa procesowego z wyboru. Wnioskodawca co prawda nie posiada stałego dochodu, nie pracuje, nie otrzymuje świadczeń emerytalno – rentowych, wykazuje zadłużenie choć dotyczy ono opłat czynszowych jedynie za miesiąc marzec 2008r. Jak wynika z analizy dokumentów – we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, iż nie posiada żadnych oszczędności, wręcz długi. Natomiast na wezwanie Sądu dotyczące uzupełnienia wspomnianego formularza, skarżący oświadcza, iż od 2005 roku utrzymuje się z oszczędności, które gromadził przez całe życie, które aktualnie są na wykończeniu. Nie stać go na wykup leków zaleconych przez lekarzy w związku z przebytym przez niego wylewem krwi do mózgu. Nie posiada telefonu, gdyż nie ma funduszy na opłacanie abonamentu. Jest osobą samotną, rodzice, z którymi prowadził wspólne gospodarstwo domowe zmarli. Nie wykazuje osób zobowiązanych do alimentacji, czy innych bliskich, którzy mogliby mu pomóc. Zdaniem orzekającego, skarżący nie wyjaśnił w jakiej wysokości ma oszczędności, pomimo wezwania sądu, wcześniej w złożonym formularzu zataił te informacje, uniemożliwiając tym samym rzetelną i opartą na prawdziwym stanie faktycznym ocenę jego aktualnej sytuacji materialno – bytowej. Skarżący podniósł, iż ponosi koszty związane z leczeniem. Nie przedstawił natomiast żadnych dokumentów to potwierdzających. Skoro zaś strona nie udokumentowała w jakikolwiek sposób wydatków związanych z leczeniem, argument ten nie może mieć wpływu na ocenę jej stanu majątkowego. Sąd, przy uznaniu czy wnioskodawcy należy przyznać adwokata z urzędu, czy też nie, bierze pod uwagę jedynie przesłanki ekonomiczne, a nie charakter czy też okoliczności sprawy, które uzasadniałyby bądź nie przyznanie kwalifikowanego zastępstwa procesowego w sprawie. Regulacje ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – w zakresie prawa pomocy nie uzależniają bowiem przyznania tej pomocy od charakteru i problematyki sprawy oraz potrzeby udziału w niej kwalifikowanego zastępcy procesowego. W przedmiotowej sprawie, zdaniem Sądu, skarżący, który nie przedstawił rzetelnie swojej sytuacji majątkowej, zmieniał swoje oświadczenia dotyczące posiadanych oszczędności, nie wykazał jakiej są one wielkości, uniemożliwił tym samym rzetelną ocenę swego stanu majątkowego, jednocześnie nie wykazując w sposób skuteczny i wystarczający czy faktycznie zasługuje na udzielenie mu prawa pomocy. Przedstawienie zaś przez wnioskodawcę zaświadczenia ze szpitala potwierdza jedynie jego przypadłości chorobowe, fakt, iż przebył wylew krwi do mózgu - w niczym nie wykazuje zaś jaki jest faktyczny stan materialny strony. Ponadto, jak wynika z akt sprawy, skarżący jest właścicielem mieszkania o pow. 56 m2. Posiadanie majątku jest o tyle istotne, iż zawsze może on posłużyć jako zabezpieczeniem pożyczki lub kredytu, jeśli jego właścicielowi, który zobowiązany jest do poniesienia należnych kosztów, brakuje bieżących środków finansowych do ich uiszczenia. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).